An Giang: Tìm giải pháp chống sạt lở quốc lộ 91

Sạt lở nghiêm trọng, gia cố thất bại

Quốc lộ 91 có chiều dài 142km bắt đầu từ TP Cần Thơ nối lên cửa khẩu Tịnh Biên, An Giang. Đây cũng là con đường huyết mạch nối từ thành phố Long Xuyên (An Giang) lên thành phố Châu Đốc và ngược lại.

Là tuyến đường huyết mạch của tỉnh An Giang nhưng trong những năm qua quốc lộ 91 liên tục sạt lở nghiêm trọng, đặc biệt vào ngày 27/7 vừa qua, người dân phát hiện vết nứt trên tuyến quốc lộ 91 đoạn qua ấp Bình Tân, xã Bình Mỹ, huyện Châu Phú rộng khoảng 1cm dài khoảng 30 mét, vết nứt lan rộng dần những ngày sau đó. Ðến ngày 31/7, vết nứt mở rộng 22cm dài khoảng 60 mét. Ðến đêm ngày 1/8 khu vực này đã sạt lở nghiêm trọng, làm sụt một phần ba mặt đường nhựa xuống dòng sông Hậu.

Để khắc phục sự cố sạt lở nghiêm trọng Quốc lộ 91, tỉnh An Giang đã triển khai thả bao tải cát nhằm gia cố, ổn định đường bờ, gia cố mái ta luy với chiều dài 160m, với tổng khối lượng cát tương ứng khoảng 26.000m3. Tuy nhiên, sau khi thi công được khoảng 90% khối lượng, công trình bất ngờ sụt lún toàn bộ xuống lòng sông Hậu.

Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Châu Phú Trần Thanh Nhã cho biết, vào ngày 18/8, khi đơn vị thi công thả bao cát xuống sông Hậu cao hơn mặt nước sông khoảng 1m để ổn định đường bờ, gia cố mái taluy thì bất ngờ toàn bộ các bao tải cát bị sụp lún hoàn toàn xuống sông. Không dừng lại ở đó, trên mặt đường còn xuất hiện nhiều vết nứt kéo dài hàng chục mét. Vị trí sạt lở nghiêm trọng nhất ăn vào sát mép sân, nhà của người dân; nhiều mảng nhựa đường lớn bị tách rời, nghiêng ngả và có thể đổ ập xuống nước bất cứ lúc nào.

UBND huyện đã vận động các hộ dân tạm di dời đến nơi an toàn; cảnh báo người dân tránh xa vùng nguy hiểm; cử lực lượng túc trực tại hai chốt ở khu vực sạt lở. Trước đó đã có 26 hộ dân trong vùng sạt lở được vận động di dời. Tuy nhiên đến nay còn lại 42 hộ khác nằm trong vùng bị ảnh hưởng.

Trước đó tỉnh An Giang đã tạm ứng 25 tỉ đồng để gia cố đoạn sạt lở này. Tuy nhiên, gia cố bất thành và tình trạng diễn biến sạt lở ngày càng phức tạp, chiều 20/8, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Nguyễn Thanh Bình đã ký quyết định tạm ứng thêm 24 tỷ đồng từ nguồn ngân sách dự phòng để xử lý sạt lở Quốc lộ 91.

Ngày 27/8, Chủ tịch UBND Nguyễn Thanh Bình cũng đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét, hỗ trợ kinh phí từ vốn ngân sách Trung ương 194 tỷ đồng để xử lý khẩn cấp sạt lở bờ sông Hậu trên tuyến Quốc lộ 91, đoạn qua xã Bình Mỹ (Châu Phú); ổn định lâu dài tuyến Quốc lộ 91, bờ sông Hậu và bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của 1.600 hộ dân.

Trong đó, hỗ trợ tỉnh tiến hành lấp hố xoáy tại vị trí sạt lở bằng bao tải cát và gói cát bằng vải địa kỹ thuật, kinh phí 25 tỷ đồng. Hỗ trợ tỉnh dự án gia cố ổn định chân của mái bờ sông, thảm đá bảo vệ cùng với bao tải cát tạo mái bờ sông ổn định và hoàn thiện phần đường tại khu vực sạt lở và các đoạn khu vực xung quanh về phía thượng lưu và hạ lưu, với tổng chiều dài các đoạn cần xử lý khoảng 500m, kinh phí khoảng 169 tỷ đồng.

Tìm giải pháp lâu dài để chống sạt lở hiệu quả

Sau khi gia cố bất thành, đơn vị tạm dừng thi công, phối hợp ngành chức năng khảo khảo sát địa hình, địa chất trên phạm vi rộng xem hố xoáy, chuyển dịch lạch sâu của dòng chảy. Sau đó xác định nguyên nhân và đưa ra giải pháp hiệu quả nhất...

Nguyên nhân ban đầu được xác định là do địa hình đáy sông Hậu có lạch sâu áp sát bờ, tạo hàm ếch và do tác động của các phương tiện giao thông gây ra sạt lở. Các nhà khoa học khẳng định, điều đó có phần đúng nhưng chưa đủ và chưa chuẩn xác. Nguyên nhân sâu xa là do khai thác cát, lớp cát dưới đáy sông như phần xương sống của cơ thể, nếu không có lớp cát này thì hai bên bờ sông sẽ lở. Hiện nay, lượng cát về không đủ nên bờ biển bị xói lở dữ dội. Chỉ hơn 15 năm qua, trên hai con sông Tiền, sông Hậu đã mất đi hơn 200 triệu tấn cát, làm cho đáy sông hạ thấp trung bình 1,3 m.

Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia nghiên cứu độc lập về hệ sinh thái đồng bằng sông Cửu Long phân tích, sạt lở là khuynh hướng còn tiếp diễn, vì vậy việc khắc phục sạt lở cần phải tỉnh táo, phân tích tất cả các phương án rồi cân nhắc thay vì quyết định một phương án. Riêng đối với đoạn sạt lở quốc lộ 91, cần cân nhắc thêm phương án gồm tái định cư và làm đường tránh, cần cân nhắc cẩn thận về tính khả thi kỹ thuật, giữa lợi ích và chi phí. “Tránh tình trạng quyết định khẩn cấp cho một tình huống không còn khẩn cấp, để dẫn đến lãng phí và thất bại”, Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện nhấn mạnh.

Phó Tổng cục trưởng Phòng chống thiên tai Nguyễn Trường Sơn cho rằng, UBND tỉnh An Giang đã có nhiều giải pháp khắc phục vụ sạt lở, tuy nhiên những giải pháp này chưa thật sự phát huy hiệu quả. Ðể giải quyết căn cơ, về lâu dài, cơ quan chức năng cần phải có sự đánh giá tổng thể trên toàn tuyến ở cả khu vực thượng lưu, hạ lưu, bờ đối diện khu sạt lở, mặt cắt dưới sông. Ðồng thời, tiến hành điều tra kỹ lưỡng, chi tiết, quan trắc diễn biến khu vực sạt lở, từ đó đưa ra các phương án, giải pháp vừa mang tính bảo vệ vừa kết hợp chỉnh trị phù hợp. Giải pháp kết hợp vừa bảo vệ vừa chỉnh trị sẽ làm giảm tác động của hố xoáy cũng như giảm tác động tiêu cực của dòng chảy vào bờ.

Chiều 23/8, trực tiếp đến khảo sát tại vị trí bị sạt lở nghiêm trọng trên tuyến Quốc lộ 91, An Giang, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho rằng, để xử lý sạt lở Quốc lộ 91 đoạn qua xã Bình Mỹ, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang, một cách triệt để cần xử lý khẩn cấp để ổn định đường bờ và mái ta luy, hạn chế sự phát triển của sạt lở, bảo vệ khu dân cư nằm phía sau tuyến Quốc lộ 91, đảm bảo an sinh xã hội, ổn định đời sống người dân.

Về lâu dài, cần tính tới phương án bê tông hóa Quốc lộ 91 đoạn km87+965 đến km89+995; kết hợp với một số giải pháp phi công trình khác để hạn chế sạt lở một cách triệt để.

Trước đó, ngày 21/8, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hoà Bình dẫn đầu đoàn công tác của Chính phủ thị sát hiện trường tình trạng sạt lở trên tuyến Quốc lộ 91. Phó Thủ tướng giao Bộ Giao thông vận tải khẩn trương làm dự án đường tránh dài 5 km qua khu vực này vào cuối tháng 9 (kinh phí khoảng 250 tỷ đồng).

Phó Thủ tướng cũng đồng ý với đề nghị của tỉnh An Giang là, sau khi tuyến đường tránh được hoàn thành sẽ bàn giao đoạn quốc lộ 91 đang bị sạt lở cho địa phương quản lý để khắc phục.

Về lâu dài, để phòng chống sạt lở căn cơ, Phó Thủ tướng chỉ đạo tỉnh An Giang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Giao thông vận tải và các bộ ngành liên quan nhanh chóng lập dự án về phòng chống, khắc phục sạt lở ở tỉnh, kinh phí khoảng 160 tỷ đồng, trình Chính phủ xem xét…/.