Bảo tồn và phát huy không gian lễ hội Chùa Hương gắn với phát triển du lịch của Thủ đô

Về với Chùa Hương là về với phong cảnh thiên nhiên kỳ vĩ, sơn thủy hữu tình. (Ảnh:TTXVN)

Chuyển mình cùng hội nhập

Trong 5 năm qua, cùng với nguồn ngân sách nhà nước và xã hội hóa, Mỹ Đức đã đầu tư gần 300 tỷ cho công tác tu bổ, tôn tạo, duy tu, bảo dưỡng, xây dựng và nâng cấp cơ sở vật chất hạ tầng phục vụ du khách tạo sự khang trang, thông thoáng, cảnh quan môi trường xanh, sạch, đẹp cho hàng triệu du khách về trẩy hội và gần 5.000 xuồng, đò qua lại.

Các di tích, hạng mục được tu bổ, tôn tạo, chống xuống cấp đảm bảo theo đúng quy định của Luật Di sản văn hóa; nhân dân địa phương được trang bị kiến thức về tổ chức lễ hội, Luật Di sản văn hóa, Luật Giao thông đường thủy nội địa, về kỹ năng phục vụ dịch vụ du lịch...

Đồng thời, huyện chủ động phối hợp với các vị Đại Đức, Tăng ni trụ trì các chùa, đền để hướng dẫn, phục vụ du khách về trẩy hội, tham gia các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo theo quy định của Nhà nước; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức, trách nhiệm và vai trò của du khách trong việc giữ gìn môi trường văn hóa, tự nhiên và xã hội trong lễ hội; công tác giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội, đảm bảo giao thông cũng thường xuyên được duy trì đảm bảo cho du khách đi lại an toàn, thuận tiện. Các dịch vụ, thương mại trong quần thể khu danh thắng cũng được tăng cường quản lý chặt chẽ, từng bước được đổi mới theo hướng văn minh, tiến bộ.

Từ những cố gắng như vậy, trong thời gian qua, Lễ hội Chùa Hương vẫn duy trì những nét đẹp truyền thống vốn có cả về không gian và thời gian, vừa đảm bảo yếu tố tâm linh, tín ngưỡng cũng như đáp ứng nhu cầu đi lại, ăn, ở thuận tiện, tạo sức hút ngày càng cao đối với du khách.

Hằng năm, Lễ hội Chùa Hương thu hút khoảng trên 1,5 triệu du khách về chiêm cảnh, bái Phật. Qua đó tạo nguồn thu hàng chục tỷ đồng và cũng là nguồn thu chính cho ngân sách của huyện Mỹ Đức. Bên cạnh đó, còn tạo việc làm và thu nhập cho hàng ngàn người dân trên địa bàn và cư dân lận cận. Lễ hội năm 2016 khai mạc từ ngày 13/2/2016 (tức ngày 6 Tết), Mỹ Đức xác định là mùa lễ hội kỷ cương – văn minh du lịch. Vì thế, thời gian qua huyện đã thực hiện đồng bộ các biện pháp để đem không gian “sạch” đến với du khách.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì việc phát huy giá trị Lễ hội Chùa Hương trong du lịch chưa tương xứng với tiềm năng không gian và thời gian của Khu quần thể. Du khách đến với Chùa Hương từ nhu cầu tâm linh vẫn là chủ yếu, chưa khai thác hết nhu cầu du lịch của du khách. Việc gắn kết giữa du lịch tâm linh của quần thể thắng cảnh Hương Sơn và du lịch sinh thái, du lịch làng nghề truyền thống... trên địa bàn huyện vẫn còn chưa được phát huy và khai thác.

 Mặt khác, chưa có sự kết nối được quần thể thắng cảnh Chùa Hương với các điểm du lịch khác trên địa bàn Thành phố để tạo thành các điểm, tua du lịch chuyên nghiệp có tính liên kết, liên hoàn trong và ngoài Thành phố. Cùng với đó, là một số hoạt động kinh doanh, dịch vụ và thương mại trong lễ hội của cư dân địa phương như tranh khách, thu thêm tiền đò, bày bán hàng hóa chưa theo đúng quy định... cũng như ý thức của một số du khách chưa cao về vệ sinh môi trường cũng làm ảnh hưởng ít nhiều đến những giá trị văn hóa trong mùa lễ hội…

Tiếp tục giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa tâm linh độc đáo

Quy hoạch phát triển du lịch thành phố Hà Nội đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 đặt mục tiêu là đến năm 2020, du lịch Hà Nội trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật đồng bộ, hiện đại... Trong đó, huyện Mỹ Đức được quy hoạch là phát triển cụm du lịch Hương Sơn - Quan Sơn với các sản phẩm du lịch chính: Du lịch văn hóa tâm linh lễ hội; Du lịch nghỉ dưỡng, nghỉ cuối tuần và sinh thái; Du lịch thể thao cao cấp với các sản phẩm Golf, thể thao nước; Du lịch văn hóa... Đây cũng là mũi nhọn trong phát triển du lịch, phát triển kinh tế, xã hội của huyện trong những năm tới.

Bí thư Huyện ủy Mỹ Đức Lê Văn Sang cho biết, để vừa bảo tồn không gian Lễ hội Chùa Hương theo truyền thống lại vừa phát triển không gian lễ hội này với xu hướng phát triển và nhu cầu thăm quan, du lịch của du khách thập phương, đồng thời, gắn kết quần thể danh thắng Hương Sơn với các địa chỉ du lịch trong và ngoài huyện, thời gian tới, Mỹ Đức sẽ phát huy thế mạnh du lịch của quần thể danh thắng Hương Sơn. Lấy không gian Lễ hội Chùa Hương làm trung tâm để thu hút và lan tỏa, kết nối các điểm du lịch khác như du lịch sinh thái, du lịch làng nghề truyền thống trên địa bàn huyện.

Đồng thời, huyện sẽ chủ động phối hợp với Sở Du lịch để tăng cường sự kết nối với các cụm, vùng, điểm, tuyến du lịch trên địa bàn trong thành phố. Khai thác tối đa cơ sở hạ tầng đã được đầu tư xây dựng, nhất là trục tâm linh Bái Ðính - Chùa Hương - Ba Vì - Hồ Tây. Ðồng thời, liên kết chặt chẽ giữa nhà quản lý, nhà doanh nghiệp, chính quyền địa phương và người dân để xây dựng các tua du lịch chuyên nghiệp phục vụ du khách trong và ngoài nước... Kết nối quần thế thắng cảnh Chùa Hương với các điểm du lịch khác trên địa bàn Thành phố, từng bước xây dựng Mỹ Đức thành điểm đến hấp dẫn trong bản đồ du lịch của Thành phố.

Để “níu chân” du khách, Mỹ Đức sẽ tiếp tục tập trung đào tạo, tập huấn, hướng dẫn các kiến thức, kỹ năng du lịch cho nhân dân địa phương nhằm phát huy vai trò và trách nhiệm của cộng đồng trong công tác bảo tồn và phát huy các giá trị của không gian lễ hội Chùa Hương. Huyện chủ động khai thác những nét độc đáo của không gian lễ hội Chùa Hương không chỉ trong 3 tháng đầu năm mà kéo dài các hoạt động du lịch cả năm, cụ thể hóa thành các sản phẩm du lịch cụ thể, đáp ứng thuận tiện các nhu cầu về tâm linh, vãn cảnh, ẩm thực, nghỉ dưỡng.... tạo niềm tin và sức hút đối với du khách.

Bí thư Huyện ủy Mỹ Đức Lê Văn Sang khẳng định, huyện đổi mới về nội dung, hình thức và phương pháp, phương tiện tuyên truyền giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống trong lễ hội; tăng cường công tác quản lý của chính quyền trong các hoạt động kinh doanh, dịch vụ và thương mại tại lễ hội; nâng cao ý thức của người dân địa phương cũng như du khách chưa trong thực hiện quy chế lễ hội nhất là trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan tự nhiên và các giá trị văn hóa trong mùa lễ hội…

Với một Lễ hội rất đặc biệt về thời gian, không gian, địa thế, phong cảnh thiên nhiên, Lễ hội Chùa Hương đã, đang tồn tại, đồng hành và tạo nên ký ức văn hóa tâm linh rất riêng biệt, vượt qua thời gian, có sự lan tỏa và sức sống lâu bền trong đời sống tâm linh của nhân dân trong cả nước. Do đó, việc bảo tồn và phát huy không gian lễ hội Chùa Hương trong chiến lược phát triển du lịch của Thủ đô vừa nhằm gìn giữ các giá trị văn hóa để tự hào, trao truyền, giới thiệu, quảng bá vừa tạo thêm sức sống mới, phù hợp với nhu cầu ngày càng cao của nhân dân, để lễ hội Chùa Hương không chỉ có giá trị văn hóa tâm linh độc đáo mà còn là một sản phẩm du lịch đặc biệt đối với du khách trong và ngoài nước./.