Bầu cử tổng thống Brazil bước vào vòng hai 

Cuộc bầu cử tổng thống Brazil sẽ phải bước vào vòng “tay đôi” sau khi ứng viên cực hữu Flavio Bolsonaro (45 tuổi) đánh bại Tổng thống đương nhiệm Luiz Inácio Lula da Silva, nhưng không giành đủ số phiếu để thắng ngay ở vòng đầu tiên.

Ông Flavio Bolsonaro phát biểu tại Rio de Janeiro ngày 4-10. Ảnh: Getty Images

Theo kết quả sơ bộ do Tòa án Bầu cử Tối cao công bố ngày 4-10, Thượng nghị sĩ Flavio Bolsonaro, ứng viên của đảng Tự do cánh hữu, giành được 47,3% số phiếu bầu, so với 44,8% của ông Lula thuộc đảng Lao động cánh tả. Do không ứng viên nào đạt trên 50% số phiếu cần thiết để thắng ngay trong vòng một, hai người dẫn đầu sẽ bước vào vòng “chung kết” vào ngày 25-10.

Cuộc đua nghẹt thở

Ông Flavio Bolsonaro, con trai cả của cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, dường như đang tiến rất gần đến mục tiêu của mình. Nếu ông đánh bại Tổng thống Lula ở vòng hai, đây sẽ là chiến thắng lớn kỷ lục của phe cánh hữu đang trỗi dậy tại Mỹ Latinh. Khu vực cũng sẽ có thêm một lãnh đạo cánh hữu thân chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Các chính khách đồng điệu với ông Trump trong những vấn đề như triệt phá các băng đảng ma túy đã liên tiếp giành chiến thắng trong 7 cuộc bầu cử gần nhất tại khu vực.

Còn nếu ông Lula lội ngược dòng thành công, đó có thể được coi là đòn giáng mạnh vào phe cánh hữu tại Mỹ Latinh. Thắng lợi này sẽ trì hoãn đà tiến như vũ bão của phe cánh hữu trên khắp châu lục và làm phức tạp những toan tính của ông Trump.

Trước mắt ông Lula và ông Flavio Bolsonaro sẽ là cuộc đua chinh phục thêm hàng triệu cử tri. Nhân tố quyết định cục diện sẽ là khoảng 8% cử tri đã bỏ phiếu cho 10 ứng viên khác. Giới phân tích nhận định phần lớn cử tri này sẽ chuyển sang ủng hộ ông Flavio Bolsonaro. Do vậy, nếu muốn lật ngược tình thế để có nhiệm kỳ tổng thống thứ tư, ông Lula buộc phải thuyết phục những người đã bỏ trống phiếu hoặc vắng mặt ở vòng một ủng hộ ông. 

Ông Lula định hình chiến dịch tranh cử như một cuộc trưng cầu dân ý vì nền dân chủ, đồng thời khẳng định đây là con đường duy nhất để ngăn chặn gia tộc Bolsonaro trở lại nắm quyền.

Về phần mình, ứng viên Flavio Bolsonaro tuyên bố nếu đắc cử, ông sẽ tìm cách ân xá cho cha mình cùng những người biểu tình thuộc phe cánh hữu đang thụ án tù do tham gia vụ bạo loạn tại thủ đô Brasilia hồi tháng 1-2023. Tòa án Tối cao Brazil đã tuyên án cựu Tổng thống Bolsonaro 27 năm tù giam, sau khi kết tội ông âm mưu đảo chính nhằm duy trì quyền lực bất chấp thất bại trong cuộc bầu cử năm 2022.

Cùng với cam kết trả đũa những cơ quan đã kết án cha mình, ông Flavio Bolsonaro còn hứa sẽ luận tội các thẩm phán Tòa án Tối cao và cải tổ toàn bộ hệ thống tư pháp. Trong bối cảnh bê bối tham nhũng đang giáng đòn mạnh vào uy tín của tòa này, thông điệp của ông Bolsonaro tỏ ra hiệu quả khi đánh trúng tâm lý thất vọng của một bộ phận cử tri.

Phe cực hữu bứt phá

Phe cực hữu tại Brazil đã có màn thể hiện vượt kỳ vọng, khi hàng loạt chính khách ủng hộ cựu Tổng thống Bolsonaro liên tiếp giành chiến thắng trong các cuộc đua vào Quốc hội lẫn ghế thống đốc bang.

Trong đó, vợ chồng Carlos Bolsonaro (con trai thứ hai của ông Jair Bolsonaro) đều trúng cử ghế Thượng nghị sĩ, còn con trai út  Jair Renan được bầu vào Hạ viện. Ngoài ra, cựu Bộ trưởng Cơ sở hạ tầng dưới thời ông Jair Bolsonaro là Tarcísio de Freitas đã tái đắc cử Thống đốc São Paulo - bang đông dân và đóng vai trò đầu tàu kinh tế của Brazil.

Trong tổng số 54 thượng nghị sĩ mới đắc cử, có tới 34 người thuộc phe cánh hữu hoặc cực hữu.

Cùng với vị trí tổng thống, gần 159 triệu cử tri Brazil đã đi bỏ phiếu để bầu ra các nghị sĩ bang, 27 thống đốc bang, 513 hạ nghị sĩ và 54 ghế trong tổng số 81 ghế tại Thượng viện. Những người ủng hộ cựu Tổng thống Bolsonaro coi cuộc đua vào Thượng viện là ưu tiên hàng đầu, bởi thượng nghị sĩ là các nhà lập pháp duy nhất có thẩm quyền luận tội các thẩm phán Tòa án Tối cao.

HẠNH NGUYÊN (Theo Guardian, NY Times)