Brazil - nguồn cung đất hiếm mới của thế giới
Các “ông lớn” khai khoáng trên toàn cầu đang đặt cược vào Brazil như một cường quốc mới về các kim loại từ tính quan trọng và là lựa chọn để giảm phụ thuộc vào đất hiếm Trung Quốc.
Mỏ đất hiếm Pela Ema ở Brazil. Ảnh: Mining Technology
Khi Trung Quốc tận dụng thế thống trị trong lĩnh vực đất hiếm để đáp trả đòn thuế quan của Mỹ năm ngoái, sự gián đoạn hoạt động sản xuất tại các nhà máy ở xứ cờ hoa và châu Âu đã làm nổi bật mức độ dễ tổn thương của chuỗi cung ứng.
Mặc dù thỏa thuận đình chiến thương mại giữa hai nước bao gồm việc nới lỏng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm của Bắc Kinh, các doanh nghiệp phương Tây vẫn đang tích cực tìm kiếm những nguồn cung thay thế.
Cơ hội cho Brazil
Bối cảnh đó chính là cơ hội cho Brazil. Với các mỏ chứa khoảng 21 triệu tấn, Brazil đứng thứ hai thế giới về trữ lượng đất hiếm. Trong khi đó, Trung Quốc dẫn đầu với 44 triệu tấn.
Cho đến nay, Brazil vẫn chưa khai thác hết tiềm năng đất hiếm của mình. Năm ngoái, nước này chỉ chiếm khoảng 0,5% sản lượng đất hiếm toàn cầu. Tuy nhiên, tỷ trọng đó đang bắt đầu tăng khi ngày càng nhiều nhà đầu tư nước ngoài cấp vốn để giúp các dự án đất hiếm tại Brazil chuyển từ giai đoạn thăm dò sang sản xuất thương mại.
Công ty khai khoáng Meteoric Resources của Úc đang đầu tư mạnh vào hoạt động khai thác đất hiếm tại Brazil. Dự án Caldeira của công ty, nằm ở bang Minas Gerais, được cho là mỏ đất sét ion lớn nhất thế giới.
Các mỏ đất sét này là một trong những nguồn cung quan trọng nhất của các nguyên tố đất hiếm nhóm “trung bình” và “nặng”, chẳng hạn như dysprosium và terbium. Đây là 2 trong số các nguyên tố thiết yếu (bên cạnh neodymium và praseodymium) để sản xuất nam châm hiệu suất cao được sử dụng trong tuabin gió và xe điện.
Hồi tháng 4, tập đoàn USA Rare Earths của Mỹ đã mua lại Pela Ema - mỏ đất hiếm đang hoạt động duy nhất của Brazil - từ công ty khai khoáng Brazil Serra Verde với giá 2,8 tỉ USD. Mỏ này, tọa lạc tại bang Goiás, được xem như tài sản độc nhất vô nhị và là nhà sản xuất duy nhất ngoài châu Á có khả năng cung cấp quy mô lớn cả 4 nguyên tố đất hiếm cần thiết cho nam châm.
Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Brazil, tính đến tháng 3, có hơn 60 dự án đất hiếm được phát triển trên khắp cả nước, trải dài ở nhiều giai đoạn khác nhau từ thăm dò đến chuẩn bị khai thác.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu đối với các nguyên tố đất hiếm dùng để chế tạo nam châm đã tăng gấp đôi kể từ năm 2015 và sẽ tiếp tục tăng 33% đến năm 2030. Nhu cầu ngày càng lớn về tự động hóa, robot và công nghệ số sẽ tiếp tục thúc đẩy “cơn khát” đất hiếm - nguồn nguyên liệu cần thiết cho các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống robot tiên tiến.
Nỗ lực tinh luyện đất hiếm
Không giống như Trung Quốc, quốc gia Nam Mỹ cho đến nay chỉ chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô thay vì tự chế biến và tinh luyện trong nước.
Trung Quốc hiện chiếm hơn 90% năng lực tinh luyện đất hiếm toàn cầu. Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới cũng thống trị mảng sản xuất nam châm vĩnh cửu, với thị phần xấp xỉ 95%.
Hiện nay, Brazil cùng với các quốc gia giàu tài nguyên khác như Ấn Độ, Thụy Điển và Na Uy đang muốn xây dựng các chuỗi giá trị đất hiếm của riêng mình.
Từ góc độ địa chất, Brazil nắm một lợi thế đáng kể so với các quốc gia khác sở hữu trữ lượng đất hiếm lớn. Khoảng 73% các mỏ đất hiếm ở nước này là đất sét ion. Do đá granite nguyên thủy đã bị phong hóa và biến đổi theo thời gian, điều đó khiến các mỏ đất sét ion dễ khai thác hơn. Brazil còn có nhiều lợi thế khác trong khai thác và chế biến đất hiếm. Chẳng hạn, trong khi quá trình tách chiết đất hiếm đòi hỏi lượng lớn điện và nước, mỏ của Meteoric Resources ở Brazil lại vận hành hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo và chi phí điện rất thấp, điều mà Úc không có.
HẠNH NGUYÊN (Theo DW, Bloomberg)
