Cắt giảm chi phí để đảm bảo giá sách giáo khoa thấp nhất

Theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn vấn đề thu học phí từ trường phổ thông cho đến đại học được quy định trong Nghị định 81/2021/NĐ-CP về cơ chế thu, quản lý và chính sách miễn, giảm học phí, có hiệu lực từ tháng 10/2021, nhưng chủ yếu được áp dụng cho năm học 2022 - 2023 này. Đối với bậc học phổ thông chính quyền cấp tỉnh, thành phố là người sẽ quyết định mức học phí trong hệ thống phổ thông. Trong Nghị định đã quy định theo vùng, miền, có mức trần, có mức sàn và có lộ trình, trong đó cũng nêu là các địa phương căn cứ vào tình hình của địa phương mình để quyết mức học phí cho phù hợp. Trong thực tế thì có một vài địa phương cũng đã miễn hoàn toàn học phí như thành phố Hải Phòng, một số nơi thì cũng cân nhắc ở các mức mà nghị định này quy định.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn giải trình trước Quốc hội và cử tri cả nước. Ảnh: TT

Đối với các trường đại học, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cho biết mức thu học phí cũng theo Nghị định 81, tùy theo mức độ tự chủ, nếu trường tự chủ một phần hoặc tự chủ chi thường xuyên một phần và tự chủ chi đầu tư thì không được thu học phí quá mức trần được quy định trong nghị định này. Còn đối với trường đạt chuẩn kiểm định quốc gia và quốc tế thì được phép thu theo định mức kinh tế, kỹ thuật do nhà trường tính toán và quyết định. Đây là một quyền tự chủ của các trường đại học.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cho hay, căn cứ vào tình hình ảnh hưởng của dịch bệnh và tình hình ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội thì Bộ GD&ĐT như năm 2021 cũng đã nhiều lần trao đổi và gửi các công văn như Công văn 1505 gửi các bộ, ngành, địa phương và đề nghị giữ ổn định mức học phí trong tình hình dịch bệnh.

Gần đây nhất ngày 24/5/2022 thì Bộ đã có Công văn 2153 gửi các địa phương và lãnh đạo các trường đại học cũng nhắc nhở, lưu ý chỉ đạo các đơn vị về việc thực hiện các khoản thu trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo và lưu ý khuyến cáo các địa phương, các trường căn cứ vào tình hình thực tế để xây dựng mức học phí và lộ trình tăng học phí phù hợp để chia sẻ khó khăn với phụ huynh học sinh, góp phần bình ổn giá, đảm bảo an sinh xã hội và có chính sách miễn, giảm, giãn thời gian đóng học phí và các khoản thu dịch vụ hỗ trợ trong hoạt động giáo dục và đào tạo.

Bộ cũng yêu cầu tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát để thực hiện trách nhiệm giải trình với người học, với xã hội về các mức thu và các khoản thu, cũng như nhắc nhở các địa phương, các trường đại học thực hiện và việc công khai các mức thu.

Đề nghị bổ sung sách giáo khoa vào danh mục hàng hóa được Nhà nước định giá

Liên quan đến giá sách giáo khoa, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cho hay, ngày 28/11/2014 Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 88 về đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông là thực hiện xã hội hóa việc biên soạn sách giáo khoa và theo nghị quyết này thì công việc biên soạn sách giáo khoa đã được thực hiện theo hướng xã hội hóa, các doanh nghiệp thực hiện kê khai giá với Bộ Tài chính trước khi xuất bản và phát hành.

Với mong muốn học sinh luôn được mua sách giáo khoa với giá thấp nhất, từ góc độ quản lý nhà nước và góc độ chuyên môn, Bộ đã tăng cường một số từ góc độ quản lý của mình về phương diện chuyên môn và kỹ thuật, Bộ đã chỉ đạo các nhà xuất bản thực hiện nghiêm các biện pháp để xuất bản sách sao cho sách có thể dùng lại nhiều lần. Và các bộ sách xuất bản mới theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã thực hiện đầy đủ điều này. Theo Thông tư 33 được sửa đổi một số nội dung bằng Thông tư 05 quy định cấu trúc và nội dung sách giáo khoa phải phù hợp với tiêu chuẩn sách giáo khoa về xuất bản phẩm, quá trình thẩm định sách thì các hội đồng thẩm định đã yêu cầu các nhóm tác giả điều chỉnh những phần quá dài, lạm dụng hình ảnh... Hiện nay Bộ đang chỉ đạo chuẩn bị ban hành một thông tư quy định tiêu chí, quy chuẩn riêng về sách giáo khoa để điều tiết việc này một cách cụ thể hơn và có hiệu quả hơn.

“Bộ GD&ĐT cũng đã nhiều lần ban hành các văn bản chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục cần thực hành tiết kiệm tối đa, cắt giảm các khoản chi phí trung gian để giảm chi phí quản lý, chi phí bán hàng cũng như các chi phí khác để đảm bảo giá sách giáo khoa được thấp nhất. Bộ đã chỉ đạo thực hiện đồng bộ về hiệu quả các giải pháp về cung cấp sách giáo khoa cho học sinh, các đối tượng thuộc chính sách xã hội, học sinh các vùng và đã chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục cung cấp các bản sách ở dạng PDF miễn phí để học sinh có thể tiếp cận được ngay từ khi sách bắt đầu phát hành. Đối với Nhà xuất bản Giáo dục là một doanh nghiệp nhà nước do Bộ GD&ĐT quản lý thì Bộ đã chỉ đạo tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đa dạng hóa các kênh phân phối, giảm chi phí phát hành, đẩy mạnh tái cơ cấu nhà xuất bản theo hướng tinh gọn nhân sự, bộ máy để tiết giảm tối đa các khâu trung gian”, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn lý giải.

Người đứng đầu ngành Giáo dục nhấn mạnh, một trong những giải pháp quan trọng, căn cơ mà Bộ đã và đang kiến nghị đó là công văn gửi Bộ Tài chính đề nghị báo cáo Chính phủ và Quốc hội bổ sung sách giáo khoa vào danh mục hàng hóa được Nhà nước định giá. Việc này Bộ đã đề xuất từ Công văn 4146 ngày 22/9/2021 và có chính sách trợ giá. Cho đến thời điểm này, Bộ GD&ĐT tiếp tục kiên trì kiến nghị này./.