Chọn giống lúa tốt giúp tăng năng suất, giá trị hạt gạo
Để nâng cao hiệu quả trồng lúa, thời gian qua nông dân vùng ĐBSCL không chỉ đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất mà ngày càng chú trọng đến công tác chọn giống và tìm hiểu các giống lúa mới. Đa số nông dân hiện nay đã ưu tiên chọn các loại lúa thơm, đặc sản, lúa chất lượng cao để canh tác nhằm có đầu ra thuận lợi, lợi nhuận tốt hơn.
Nông dân tham quan, tìm hiểu giống lúa mới tại khu vực cánh đồng trình diễn các giống lúa của Viện Lúa ĐBSCL.
Ưu tiên chọn giống tốt
Giống là yếu tố đầu vào quan trọng hàng đầu, có tính quyết định rất lớn đến năng suất, chất lượng và giá bán lúa gạo. Việc chọn giống tốt không chỉ giúp cây lúa phát triển khỏe mạnh, ít sâu bệnh và đổ ngã, hạn chế rủi ro trong sản xuất mà còn tạo ra sản phẩm lúa gạo thơm ngon, chất lượng cao, bán được giá cao. Qua thực tế sản xuất lúa tại nhiều hộ dân cho thấy, bà con đã nâng cao được hiệu quả sản xuất nhờ chú trọng chọn giống tốt và mạnh dạn đưa vào sản xuất các giống lúa mới.
Ông Lê Hoàng Ân ở ấp Đông Hòa, xã Đông Thuận, TP Cần Thơ, cho biết: “Việc chọn giống rất quan trọng và có thể giúp nông dân nâng cao giá bán lúa, lợi nhuận tăng lên. Đặc biệt, khi sản xuất các loại lúa thơm có thể nâng cao giá bán từ vài trăm đồng đến cả ngàn đồng/kg so với nhiều loại lúa thông thường. Do vậy, tôi luôn quan tâm tìm hiểu các giống lúa mới có triển vọng, có thể canh tác tại địa phương mình. Những năm qua, tôi chọn các loại giống lúa thơm như Jasmine 85, Đài thơm 8, OM18 hay lúa chất lượng cao OM 5451. Gần đây, tôi còn trồng các loại lúa thơm thuộc nhóm ST”.
Ông Trần Văn Hướng ở xã Phú Cường, tỉnh Đồng Tháp, cho biết: “Những năm qua, tôi tham gia sản xuất nhiều loại lúa thơm, giá bán cao hơn rất nhiều so với các loại lúa có chất lượng gạo thông thường. Từ đó, mỗi khi nghe ở đâu có hội thảo, hội nghị giới thiệu về giống lúa mới tôi đều tham gia. Tôi cũng thường xuyên đến Viện Lúa ĐBSCL để tìm hiểu thông tin về các giống lúa mới, mua về trồng như lúa thơm OM 18 và nhiều giống lúa thuộc nhóm OM của Viện Lúa ĐBSCL”. Cũng theo ông Hướng, trong điều kiện đất sản xuất lúa có hạn và năng suất lúa hầu như đã “đội trần”, muốn nâng cao thu nhập nông dân cần tìm hiểu và đưa vào sản xuất các giống lúa mới gắn với ứng dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Qua đó, giúp tạo ra sản phẩm lúa gạo thơm ngon, chất lượng cao, an toàn, giúp bán được giá cao và có đầu ra thuận lợi.
Quan tâm trồng lúa chất lượng cao
Ngành lúa gạo Việt Nam đang chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng nâng cao chất lượng, chuỗi giá trị gắn với phát triển xanh, bền vững và giảm phát thải. Để nâng cao chất lượng sản phẩm và nâng cao hiệu quả sản xuất thì khâu chọn giống tốt đóng vai trò quan trọng. Đây cũng là yếu tố quan trọng hàng đầu giúp nước ta thực hiện tốt Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030 (Đề án một triệu héc-ta lúa). Nhiều chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng, việc đẩy mạnh sản xuất các loại lúa thơm, đặc sản và chất lượng cao là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA), cho biết: “Trong khoảng 20-30 năm trước, việc canh tác lúa tập trung vào giống năng suất cao, chống chịu sâu bệnh, điển hình là giống IR 50404 để đảm bảo an ninh lương thực. Nhưng nay sản xuất lúa đã chuyển sang giống chất lượng cao, hạt dài, trắng trong và các giống lúa thơm đặc sản, lúa có vi chất dinh dưỡng, thích ứng với biến đổi khí hậu”. Cơ cấu giống tại vùng ĐBSCL trong năm 2025 cho thấy, lúa IR 50404 chỉ chiếm 3%, còn lại chủ yếu là các loại lúa thơm và lúa chất lượng cao. Trong đó, lúa thơm OM 18 chiếm 30% diện tích, Đài thơm 8 chiếm 21% diện tích, OM 5451 chiếm 15% diện tích, ĐS1 chiếm 4% diện tích, lúa ST25 và ST24 chiếm khoảng 5% diện tích, còn lại là các giống lúa khác.
Dù nông dân đã quan tâm chọn giống tốt đạt cấp xác nhận trở lên và tăng cường sản xuất các loại lúa cho gạo thơm ngon, gạo chất lượng cao nhưng công tác lựa chọn, sử dụng giống vẫn còn các bất cập và hạn chế. Đáng chú ý, nông dân còn sử dụng "lúa thịt" để làm giống và tỷ lệ sử dụng giống xác nhận tại nhiều nơi còn thấp. Lượng sử dụng giống trong gieo sạ còn lớn, từ 120-150 kg/ha. Việc sử dụng giống lúa tại nhiều nơi còn phân tán, nhiều loại khó ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm đồng nhất... Do vậy, tới đây các cơ quan chức năng cần quan tâm tăng cường các hoạt động hỗ trợ và hướng dẫn cho nông dân, nhất là trong quá trình triển khai Đề án một triệu héc-ta lúa tại ĐBSCL.
Theo ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch VIETRISA, việc chọn giống lúa hiện nay không chỉ tập trung vào năng suất cao mà cần chú ý chất lượng gạo đáp ứng yêu cầu xuất khẩu và được doanh nghiệp chấp nhận bao tiêu. Giống có thời gian sinh trưởng phù hợp lịch thời vụ, thích hợp điều kiện tự nhiên của từng vùng. Đồng thời, nông dân cần sử dụng giống xác nhận để đảm bảo chất lượng bền vững. Thực hiện giảm lượng giống gieo sạ, tạo tiền đề thuận lợi cho ứng dụng tiến bộ kỹ thuật để nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và giảm phát khải khí nhà kính.
Giống lúa không chỉ đóng vai trò quan trọng trong chống chịu với sâu bệnh và các điều kiện sản xuất bất lợi mà còn quyết định đến năng suất, chất lượng và định hình thương hiệu gạo. Đồng thời, giúp tăng vụ, giảm chi phí và thúc đẩy sản xuất bền vững.
Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG
