Có “giấy đỏ”, không có đất - trách nhiệm thuộc về ai?
Ông Lê Quang và bà Lê Thị Huệ (cùng ngụ xã Thạnh Phú, huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ) phản ánh: Năm 1996, 2 gia đình mua 2 lô đất tọa lạc tại khu vực 1, phường An Khánh, quận Ninh Kiều; và năm 1997, đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ). Hiện nay, GCNQSDĐ của các hộ vẫn còn trong khi đất lại không tồn tại trên thực tế. Những hộ dân này đã khiếu nại đến chính quyền địa phương nhiều năm nhưng chưa được giải quyết dứt điểm.
Sau khi tuyến đường Nguyễn Tri Phương, phường An Khánh được thực hiện thì hộ ông Quang và bà Huệ phát hiện mất gần 2 lô đất.
Năm 1996, bà Phan Thị Chúc Xuân được UBND TP Cần Thơ (cũ) cấp giấy xác nhận số 134/XN.ĐĐ96 với diện tích 2.089 m2, tờ bản đồ số 3, thửa đất số 263, nguồn gốc do nhận chuyển nhượng của ông Phan Văn Ninh. Sau đó, bà Xuân chuyển nhượng 12 lô đất (mỗi lô ngang khoảng 5m, dài khoảng 27m) cho 12 hộ (trong đó có ông Quang và bà Huệ). Năm 1997, ông Quang và bà Huệ đã được UBND tỉnh Cần Thơ (cũ) cấp GCNQSDĐ số 00457 và 00408 cùng tại thửa số 263, tờ bản đồ số 3, diện tích mỗi hộ 136m2 đất thổ cư. Sau khi chuyển nhượng, bà Xuân còn lại là 486m2, với chiều ngang 18m. Năm 2015, bà Xuân chuyển nhượng hết phần đất còn lại của mình cho bà Trần Thị Hạnh. Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất quận Ninh Kiều đã tiến hành đo đạc để cấp GCNQSDĐ. Qua đó, xác nhận điều chỉnh hình thể, kích thước đúng thực tế sử dụng đất là 521m2 (tăng 35m2 so với giấy xác nhận trước đây).
Ông Quang cho biết: Khi nhà nước thu hồi đất làm đường trục A12-D12 (nay là đường Nguyễn Tri Phương) vào khu tái định cư Thới Nhựt, 12 hộ dân nhận chuyển nhượng đất của bà Xuân bị thu hồi 3,5 lô đất và đã được bồi thường theo quy định. Năm 2006, các lô đất còn lại bị ảnh hưởng bởi Dự án xây dựng trụ sở Mobiphone và Dự án xây dựng Công ty Xổ số kiến thiết Cần Thơ, đã có biên bản kiểm định nhà, vật kiến trúc, hoa màu, đất bị thiệt hại và hỗ trợ tái định cư. Tuy nhiên, đến năm 2015, các dự án trên không thực hiện nên các hộ gia đình mới tiến hành cắm ranh đất để xin phép xây dựng nhà ở. Lúc đo đạc lại, các hộ gia đình mới phát hiện diện tích toàn bộ khu đất bị thu hẹp, chiều dài từ 27m xuống còn 25m. Bất ngờ nhất là thiếu gần 2 lô đất do ông Quang và bà Huệ đứng tên.
Theo ông Quang và bà Huệ, trước đây 2 lô đất của mình có cắm mốc nhưng qua thời gian, đã không còn. Năm 2015, khi phát hiện sự việc, ông Quang và bà Huệ đã làm đơn gửi đến UBND phường An Khánh yêu cầu giải quyết. Với lý do bà Trần Thị Hạnh đang sử dụng phần đất kế cận với phần đất trước đây của ông Quang và bà Huệ, đồng thời phần đất của bà Hạnh có diện tích tăng so với trước (521m2 khi bà Hạnh nhận chuyển nhượng từ bà Xuân so với 486m2 mà bà Xuân còn lại sau khi chuyển nhượng cho 12 hộ), UBND phường An Khánh đã mời bà Hạnh, ông Quang, bà Huệ đến hòa giải. Trong biên bản họp giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND phường An Khánh, bà Trần Thị Hạnh cho rằng bà chỉ sử dụng phần đất theo GCNQSDĐ đã được cấp theo quy định.
Ông Mã Khánh Hậu, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường quận Ninh Kiều, cho biết: Việc cấp GCNQSDĐ cho hộ bà Xuân từ năm 1996 của UBND TP Cần Thơ (cũ) trước đây căn cứ vào bản đồ không chính quy, độ chính xác không cao (thời điểm năm 1996, việc trích đo địa chính, xác định ranh giới đất còn sử dụng thước dây và đo tay nên mức độ chính xác không cao). Trên cơ sở giấy xác nhận 134/XN.ĐĐ96, bà Xuân tiến hành chuyển nhượng cho 12 hộ. Quá trình sử dụng từ năm 1996 đến nay, các chủ sử dụng không quản lý, cắm cọc, mốc ranh giới thửa đất, nên không xác định được nguyên nhân thiếu diện tích. Từ các cơ sở trên cho thấy thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai đối với trường hợp nêu trên thuộc TAND quận Ninh Kiều.
Ông Phạm Đình Thiện (con bà Huệ) cho biết: “Phòng Tài nguyên và Môi trường quận Ninh Kiều cho rằng gia đình tôi và ông Quang mất đất, thì phải khởi kiện ra Tòa án. Tôi không đồng ý, vì chúng tôi nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ bà Xuân là việc mua bán hợp pháp và đã được UBND tỉnh Cần Thơ cấp GCNQSDĐ. Bà Hạnh đâu có tranh chấp gì với chúng tôi mà chúng tôi khởi kiện bà Hạnh”. Ông Thiện cũng cho rằng, quá trình xác nhận điều chỉnh hình thể, kích thước đất của bà Hạnh vào năm 2015, có sai sót vì phần đất này giáp ranh với đất của ông Quang và bà Huệ nhưng cả hai đều không được yêu cầu ký giáp ranh. Vì vậy theo ông Thiện, quận không giải quyết mà yêu cầu khởi kiện là không phù hợp.
Việc cấp GCNQSDĐ cho các hộ dân phải tuân thủ các quy định của pháp luật về đất đai. Trước khi cấp GCNQSDĐ cho hộ gia đình, cá nhân, ngoài các hồ sơ cần thiết, việc đo đạc ký giáp ranh đất phải được thực hiện đầu tiên. Vì sao ông Quang và bà Huệ không được ký giáp ranh phần đất liền kề trong hồ sơ của bà Hạnh và nay phần đất của ông Quang và bà Huệ đã được cấp GCNQSDĐ lại không còn trên thực tế? Câu trả lời thuộc về trách nhiệm của cơ quan cấp GCNQSDĐ. Trong khi đó, yêu cầu các hộ dân khởi kiện ra tòa là phải bắt đầu một quy trình tố tụng khác, vừa mất tiền của vừa mất thời gian, gây thiệt thòi cho người dân.
P.NGUYỄN
