Cơ hội mới cho kinh tế Việt Nam sau dịch COVID-19
 |
| Với nền kinh tế mà nông nghiệp vẫn có vai trò quan trọng, sau đại dịch, càng cần nâng cao hơn giá trị gia tăng sản xuất nông nghiệp, đóng góp hiệu quả vào sự phát triển chung |
Thực tế cho thấy, đại dịch COVID-19 đã khiến cho cả thế giới bị đảo lộn, nhiều chuyên gia kinh tế dự báo rằng, sau đại dịch, chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ được sắp xếp lại. Điều này sẽ đem đến những cơ hội mới cho các thị trường năng động mới nổi và Việt Nam cũng nằm trong số đó.
Nhờ thành công từ công cuộc Đổi mới gần 35 năm qua (kể từ năm 1986 đến nay), tăng trưởng kinh tế của Việt Nam rất ấn tượng, đặc biệt là ở việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), xuất khẩu tiến nhanh, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu ở một vài mặt hàng, trong đó vào thị trường Mỹ và châu Âu cùng các nước tiên tiến với giá trị đáng kể.
Hiện nay, với sự góp mặt của các tập đoàn đa quốc gia như Samsung, LG… Việt Nam trở thành điểm sản xuất chính trên thế giới và khu vực, kéo theo hàng trăm nhà cung cấp linh kiện đi cùng, đã giúp điện thoại trở thành mặt hàng xuất khẩu chủ lực số một (chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam). Hàng năm, xuất khẩu điện thoại và linh kiện vào Mỹ khoảng 30% kim ngạch của mặt hàng này và tỷ lệ đó với châu Âu 26%.
Các mặt hàng công nghệ khác có góp sức của khối FDI, đã tăng nhanh và sớm tiếp cận các thị trường cao cấp. Dệt may vào Mỹ 45% và vào châu Âu 18%. Với da giày, các tỷ trọng đó là 36% và 27%, ba lô và túi xách là 39% và 22%. Trong 5 thị trường xuất khẩu đồ gỗ lớn của Việt Nam, thì Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc là 3 tên tuổi sẽ vào nhóm “bộ tứ kim cương”.
Đối với các loại nông thủy sản, sau những bước thăm dò, thẩm định chất lượng, xử lý công nghệ, nhiều loại rau quả của ta đã đặt chân vào các thị trường cao cấp này.
Đặc biệt, từ chỗ luôn bị áp đặt thuế chống phá giá, Mỹ đã chính thức công nhận hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm cá da trơn của Việt Nam tương đương với Mỹ. Hệ thống này được Mỹ đánh giá đạt mức cao nhất (80%) so với tỷ lệ ủng hộ dành cho Trung Quốc (57%) và Thái Lan (40%).
Trong khi đó, cà phê, hạt điều, hồ tiêu, chè của Việt Nam đang nỗ lực làm mới, nhất là năng lực chế biến, đảm bảo vệ sinh, an toàn thực phẩm để vững vàng đứng trong top hàng đầu thế giới về xuất khẩu. Thủy sản Việt Nam thường có mặt tại chợ thủy sản lừng danh Brussels (Vương quốc Bỉ). Cà phê Việt luôn có mặt để trưng diễn tại sàn giao dịch London (Vương quốc Anh). Cá ngừ đại dương Việt Nam được đấu giá tại Tokyo (Nhật Bản). Những đóng góp đó đã khiến Mỹ tuy là khách hàng muộn, nhưng đã nhanh chóng tiếp quản vị trí số một về thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với 23% tổng kim ngạch xuất khẩu nước ta. Đứng thứ 2 là châu Âu, với 17,5%. Cả 2 thị trường này đều vượt xuất khẩu Việt Nam vào thị trường truyền thống Trung Quốc.
Trong những năm gần đây, Việt Nam đã ký nhiều hiệp định thương mại tự do đa phương, song phương với nhiều đối tác (FTAs). Cơ hội mở ra thị trường xuất khẩu của Việt Nam đã rõ ràng hơn. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có thể nhập khẩu máy móc, thiết bị, phụ tùng cao cấp, tiếp nhận chuyển giao công nghệ gốc, công nghệ nguồn cùng các nhà sáng chế, chuyên gia đầu ngành từ những nền kinh tế phát triển vào hợp tác, hỗ trợ phát triển, thay vì từng bị tiếp nhận công nghệ sao chép, lạc hậu từ các nước lân bang, đã và đang để lại những hệ lụy khó lường.
Tuy vậy, do từ lâu ta bị phụ thuộc nhiều vào thị trường láng giềng khổng lồ về xuất khẩu những hàng thô, tươi sống và cả về nhập khẩu nguyên, vật liệu cho sản xuất. Bởi vậy, theo các chuyên gia kinh tế, trước mắt, có 2 mục tiêu chính Việt Nam cần phải thực hiện.
Thứ nhất, tổ chức sản xuất hoặc tham gia phân công quốc tế làm ra những sản phẩm công nghiệp cao bằng những sáng chế quốc tế, “giao nộp” vào quỹ hàng hóa thế giới.
Thứ hai, phải phát huy lợi thế của quốc gia nông nghiệp, là thành viên có trách nhiệm đảm bảo an ninh lương thực thế giới, đóng góp ổn định vào quỹ thực phẩm toàn cầu những sản phẩm hữu cơ, tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo vệ sinh và an toàn thực phẩm.
Việc đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu ngành công nghiệp gắn với ứng dụng khoa học công nghệ và thúc đẩy đổi mới trong hoạt động vẫn cần phải tiếp tục. Trong đó, xác định nhiệm vụ xuyên suốt phải lấy chất lượng, năng lực cạnh tranh của sản phẩm, hiệu quả của đầu tư, khả năng tham gia của doanh nghiệp vào chuỗi giá trị toàn cầu, là những tiêu chí hàng đầu./.
