Công nghệ hiện đại giúp ngành thuỷ sản Việt Nam giải bài toán khó

Ứng dụng công nghệ mới trong nuôi tôm ở Bến Tre ( Ảnh: Phú Đức)

Những thách thức đối với xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam

Việt Nam đứng thứ ba trên thế giới về xuất khẩu thuỷ sản (sau Trung Quốc và Na Uy) với giá trị 8,9 tỷ USD năm 2021. Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam năm 2022 dự kiến đạt kỷ lục 11 tỷ USD. Trong đó cá tra, tôm và cá ngừ là những mặt hàng chủ lực đều đạt tốc độ tăng trưởng cao so với năm 2021.

Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam phát triển nhờ vào hệ thống nuôi trồng thuỷ sản lớn mạnh với dư địa phát triển lớn. Bên cạnh đó, công nghệ chế biến thuỷ sản của Việt Nam cũng thuộc hàng hiện đại nhất thế giới với hơn 700 cơ sở chế biến đạt chứng nhận bắt buộc của Trung Quốc và EU; ngành xuất khẩu cá tra được USDA công nhận tương đương. Số lượng doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu thuỷ sản tại Việt Nam ngày càng tăng.

Tuy nhiên, một tín hiệu đáng buồn đối với ngành thuỷ sản trong năm 2022 là giá trị xuất khẩu sụt giảm mạnh từ tháng 10 năm nay, hiện còn dưới 1 tỷ USD, chỉ cao hơn cùng kỳ năm ngoái 2%. Kể từ đầu năm 2022, đây là tốc độ tăng trưởng thấp nhất. Nguyên nhân do lạm phát, suy thoái tại các nước thị trường của Việt Nam khiến cho tiêu thụ chững lại và hàng tồn kho tại các nước nhập khẩu vẫn còn rất lớn. Người tiêu dùng tại nhiều nước đang thắt lưng buộc bụng, cắt giảm chi tiêu dẫn đến sản lượng tiêu thụ giảm đáng kể. Bên cạnh đó, lãi suất ngân hàng tăng và ảnh hưởng của thiên tai cũng khiến quá trình sản xuất và xuất khẩu thuỷ sản ảnh hưởng nghiêm trọng. Song quá trình nuôi trồng và xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam lại gặp nhiều hạn chế chất lượng thuỷ hải sản chưa đạt yêu cầu xuất khẩu. Đồng thời, tình trạng ô nhiễm môi trường do chưa xử lý tốt chất thải trong chăn nuôi cũng là vấn đề đáng báo động.

Công nhân chế biến tôm ( Ảnh: Phú Đức)

Công nghệ hiện đại giúp doanh nghiệp thuỷ sản Việt Nam giải bài toán khó

Để đáp ứng được yêu cầu của thị trường xuất khẩu hiện nay, các hộ nuôi tôm và các doanh nghiệp cần ứng dụng công nghệ hiện đại trong nuôi trồng và sản xuất thuỷ sản, nhằm góp phần giảm thất thoát và nâng cao chất lượng sản phẩm. Tôm hiện được xem là mặt hàng chủ lực phát triển mạnh tại Việt Nam. Theo Tiến sĩ Lê Văn Nhân (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao công nghệ) cho biết, nghề nuôi tôm phát triển nhanh chóng rất dễ xuất hiện dịch bệnh và gây ô nhiễm môi trường tại nhiều vùng nuôi tôm. Do đó, các hộ nuôi tôm và các doanh nghiệp đã áp dụng giải pháp sử dụng kháng sinh để giảm tình trạng ô nhiễm môi trường, ngăn ngừa các dịch bệnh nguy hiểm. Tuy nhiên, điều này vô tình làm ảnh hưởng đến chất lượng con giống, khả năng phòng và kháng bệnh của tôm khi điều kiện môi trường đột ngột thay đổi, dư lượng kháng sinh trong sản phẩm quá cao khiến nhiều lô hàng xuất khẩu bị trả về.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến cho rằng, các địa phương một mặt cần đẩy nhanh ứng dụng khoa học công nghệ về giống, nuôi trồng thủy sản, áp dụng công nghệ hiện đại để chủ động kiểm soát được chu trình nuôi thông qua quản lý chặt các thông số môi trường nước. Mặt khác cần cơ cấu lại nghề nuôi thủy sản theo hướng “xanh hóa” để thân thiện với môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu.

Theo khảo sát từ các chuyên gia việc sử dụng các sản phẩm có thành phần thảo dược để phòng trừ bệnh trong chăn nuôi thuỷ sản thay thế thuốc kháng sinh mang lại kết quả vô cùng khả quan. Không những mang lại nhiều tín hiệu tích cực cho môi trường, giảm dịch bệnh mà còn giúp nâng cao hiệu quả kinh tế, chất lượng sản phẩm.

Trong nền kinh tế thị trường với sức ép cạnh tranh hết sức khốc liệt, chinh phục khách hàng bằng sản phẩm, uy tín và chất lượng thôi chưa đủ, các doanh nghiệp cần phải xây dựng được thương hiệu và có chỗ đứng trên thị trường. Song song đó, các doanh nghiệp cần phải quan tâm đến việc bảo vệ thương hiệu trước tình trạng hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại hiện nay. Để đảm bảo tính công bằng và cạnh tranh lành mạnh, Chính phủ, các bộ, ngành, các cấp, các hiệp hội đang chung tay làm giảm những vấn nạn hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ... một cách nhanh chóng nhằm kịp thời hỗ trợ cho doanh nghiệp Việt bảo vệ được thương hiệu và phát triển một cách bền vững./.