Cột mốc phát triển quan trọng Việt Nam - Bru-nây

 Nhận lời mời của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Nguyễn Phú Trọng, Quốc vương Bru-nây Đa-rút-xa-lam (Brunei Darussalam) Xun-tan Ha-gi Hát-xa-nan Bôn-ki-a (Sultan Haji Hassanal Bolkiah) tiến hành chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam từ ngày 26 – 28/3/2019.

Có thể khẳng định trong gần ba thập kỷ qua, quan hệ hai nước đã đạt  nhiều kết  quả rất tốt đẹp. Và đây là chuyến thăm chính thức Việt Nam lần thứ hai, sau hơn 20 năm của Quốc vương Bru-nây Đa-rút-xa-lam (lần đầu năm 1998) nhằm thắt chặt quan hệ hữu nghị, thúc đẩy hợp tác cả về song phương và đa phương, hướng tới kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (1992 - 2022). Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Bru-nây Đa-rút-xa-lam từ sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao phát triển thuận lợi cả về song phương và đa phương, nhiều lĩnh vực có sự tiến triển rõ nét; tin cậy chính trị được củng cố thông qua duy trì trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao.

Việt Nam và Bru-nây Đa-rút-xa-lam thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 29/2/1992, đến nay quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt giữa hai nước đang phát triển tốt đẹp. Là thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Việt Nam và Bru-nây Đa-rút-xa-lam cùng nhau tham gia tích cực, chủ động, có nhiều đóng góp quan trọng trên tất cả các lĩnh vực hợp tác của ASEAN cũng như trong việc xác định tương lai phát triển, phương hướng hợp tác và các quyết sách lớn của ASEAN. Qua đó, hai bên góp phần tăng cường đoàn kết, nâng cao vai trò, vị thế của ASEAN trong khu vực và trên trường quốc tế, duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển tại khu vực.

Trong quan hệ chính trị, hai bên thường xuyên trao đổi chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao. Trong đó, việc trao đổi các đoàn cấp cao được hai nước đặc biệt quan tâm. Năm 2016, Chủ tịch nước Trần Đại Quang thăm chính thức Bru-nây Đa-rút-xa-lam, hai nước đã ký Tuyên bố chung, trong đó khẳng định cam kết tăng cường hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Bru-nây Đa-rút-xa-lam với mục tiêu đạt được kim ngạch thương mại song phương là 500 triệu USD vào năm 2025 và tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ hội đầu tư và kinh doanh giữa hai nước...

Tính đến hết tháng 2/2019, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 43 triệu USD, trong đó Việt Nam nhập khẩu đạt 39 triệu; xuất khẩu đạt 3,8 triệu USD. Năm 2018, kim ngạch hai chiều đạt hơn 54 triệu USD, trong đó Việt Nam nhập khẩu đạt 36 triệu USD và xuất khẩu đạt 18,4 triệu USD. Năm 2017, kim ngạch hai chiều đạt hơn 73 triệu USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu 21,5 triệu USD và nhập khẩu gần 51,6 triệu USD. Việt Nam xuất sang Bru-nây Đa-rút-xa-lam chủ yếu là hàng thủy sản và gạo, nhập khẩu từ Bru-nây Đa-rút-xa-lam chủ yếu là hóa chất. Hàng hóa của Việt Nam như cà phê, nước hoa quả, hoa quả sấy khô đang dần thâm nhập vào thị trường Bru-nây Đa-rút-xa-lam. Tính đến hết năm 2018, Bru-nây Đa-rút-xa-lam hiện đứng thứ 21/128 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam và đứng thứ tư trong khu vực ASEAN sau Singapore, Malaysia và Thái Lan, với 179 dự án có tổng vốn đạt hơn 1 tỷ USD. Phía Việt Nam, hiện có hai dự án đầu tư tại Bru-nây Đa-rút-xa-lam với số vốn đăng ký là 3,6 triệu USD.

Trong lĩnh vực quốc phòng, hai bên đều đặt văn phòng tùy viên, thường xuyên trao đổi các đoàn cấp cao; hàng năm đều có tàu hải quân Việt Nam đến thăm Bru-nây Đa-rút-xa-lam và ngược lại, Bru-nây Đa-rút-xa-lam thường xuyên dành nhiều suất đào tạo ngoại ngữ cho các sĩ quan Việt Nam. Bên cạnh đó, một số lĩnh vực hợp tác  khác giữa hai nước cũng quan trọng là ngư nghiệp, an ninh, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia (tội phạm buôn lậu, buôn người, ma túy, lừa đảo công nghệ cao, rửa tiền, khủng bố)...

Hợp tác giáo dục giữa hai nước gần đây có nhiều bước phát triển. Trung tâm đào tạo tiếng Anh FPT UBD Global Center tại Đà Nẵng được khai trương vào tháng 11/2017 (có sự tham dự của Quốc vương Bru-nây Đa-rút-xa-lam nhân dịp diễn ra Hội nghị cấp cao Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương). Trong năm học 2017 - 2018, Trung tâm đã cung cấp nhiều khóa học ngắn hạn cho sinh viên Việt Nam, sinh viên Bru-nây Đa-rút-xa-lam và các nước khác trong khu vực. Chính phủ Bru-nây Đa-rút-xa-lam còn cấp một số học bổng bậc sau đại học và học bổng công nghệ cho sinh viên Việt Nam.

Nhân dịp kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1992 - 2017), hai bên tổ chức nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật tại mỗi nước. Hai nước đang trong quá trình tiến tới ký kết Bản Ghi nhớ về hợp tác văn hóa.

Tháng 11/2001, hai nước đã ký Bản Ghi nhớ về hợp tác du lịch. Kể từ khi mở đường bay trực tiếp Bru-nây Đa-rút-xa-lam - Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam đang càng ngày trở thành một điểm du lịch ưa chuộng của người dân Bru-nây Đa-rút-xa-lam, góp phần đưa hai quốc gia lại gần nhau hơn. Từ 1/8/2007, Bru-nây Đa-rút-xa-lam miễn thị thực cho công dân Việt Nam mang hộ chiếu phổ thông (14 ngày) và từ ngày 8/8/2007, Việt Nam cũng miễn thị thực cho công dân Bru-nây Đa-rút-xa-lam mang hộ chiếu phổ thông (14 ngày).

Về hợp tác nông nghiệp, trong năm 2013, hai bên đã triển khai thành công dự án thí điểm trồng lúa nước tại Bru-nây Đa-rút-xa-lam nhằm hỗ trợ bạn đảm bảo an ninh lương thực. Tháng 4/2017, Đoàn làm việc của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam sang thăm và làm việc với Bộ Nguồn lợi cơ bản Bru-nây Đa-rút-xa-lam nhằm triển khai các thỏa thuận về hợp tác nông nghiệp, chế biến thủy sản, khai thác đánh bắt hải sản trong vùng đặc quyền kinh tế của Bru-nây Đa-rút-xa-lam. Hai bên đang hoàn tất thủ tục để tiến tới ký Thỏa thuận thiết lập Đường dây nóng trong các hoạt động nghề cá trên biển. Bên cạnh đó, hai bên đã ký nhiều hiệp định, thỏa thuận và bản ghi nhớ như: Hiệp định thương mại, Thỏa thuận hợp tác giữa Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và Phòng Thương mại và Công nghiệp Quốc gia Bru-nây Đa-rút-xa-lam, Bản ghi nhớ về Hợp tác Dầu khí và Hiệp định tránh đánh thuế hai lần, Bản ghi nhớ về hợp tác Nông nghiệp và Thủy sản, Bản ghi nhớ về hợp tác du lịch.

Hai nước đã tổ chức Kỳ họp lần thứ I Ủy ban hợp tác song phương Việt Nam – Bru-nây Đa-rút-xa-lam (26 - 27/2/2017). Kỳ họp lần thứ hai dự kiến sẽ được tổ chức vào năm 2019 tại Bru-nây Đa-rút-xa-lam.

Trong khuôn khổ ASEAN và cơ chế đa phương, Bru-nây Đa-rút-xa-lam ủng hộ Việt Nam tham gia các diễn đàn quốc tế như: Hội đồng Chấp hành UNESCO 2015 - 2019; Hội đồng kinh tế Xã hội của Liên hợp quốc (ECOSOC) nhiệm kỳ 2016 - 2018; thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc 2020 – 2021. Hai nước cũng hợp tác tốt trong khuôn khổ ASEAN và các diễn đàn khu vực, quốc tế khác.

Với sự phát triển tích cực của quan hệ hữu nghị, hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Bru-nây Đa-rút-xa-lam thời gian qua, chúng ta tin tưởng, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Quốc vương Bru-nây Đa-rút-xa-lam lần này sẽ là một cột mốc mới trong quan hệ ngoại giao giữa hai nước, góp phần củng cố và tăng cường quan hệ hợp tác trên tất cả các lĩnh vực, tiếp tục sự ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương và tổ chức quốc tế cũng như góp phần tạo dựng tiếng nói chung về vấn đề đoàn kết và duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong vấn đề an ninh khu vực, đồng thời góp phần duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn và tự do hàng hải và hàng không ở khu vực./.