Cuộc chiến nội bộ của Hamas 

Với làn sóng đụng độ nội bộ tại Dải Gaza gần đây sau thỏa thuận hòa bình với Israel, phong trào Hồi giáo Hamas được cho không thể giành lại quyền kiểm soát vùng lãnh thổ này và phải chấp nhận giải giáp vũ khí theo yêu cầu của Mỹ.

Hamas tập hợp các chiến binh ở Deir al-Balah, miền Trung Gaza. Ảnh: NY Times

Các chiến binh Hamas đang giao tranh với các nhóm vũ trang đối địch nhằm tái lập quyền thống trị tại Gaza sau khi đạt thỏa thuận ngừng bắn với Israel hồi tuần trước. Các nhóm này chủ yếu là những lực lượng dân quân thuộc các gia tộc Palestine nổi tiếng.

Khi Hamas kiểm soát Gaza bằng nắm đấm sắt kể từ năm 2007, các nhóm đã thỏa hiệp với phong trào này để đổi lấy quyền tự do kiểm soát nền kinh tế của vùng đất. Trong cuộc chiến kéo dài 2 năm qua với Israel, họ đã cung cấp hỗ trợ kinh tế phần nào cho Hamas.

Tuy nhiên, việc Israel siết chặt dòng viện trợ và mở rộng kiểm soát quân sự đối với Gaza đã cắt đứt nguồn thu quan trọng của Hamas, đồng thời khiến vị thế của nhóm bị lung lay. Hamas buộc phải chia nhỏ thành những đơn vị biệt lập, gặp khó ngay cả trong việc trả lương cho các thành viên. Những gia tộc và các nhóm vũ trang ở Gaza coi đây là cơ hội giành lấy quyền lực. Họ công khai thách thức Hamas và tiến tới thiết lập quyền kiểm soát tại các khu vực riêng.

Các nhóm này có thời gian chuẩn bị cho nội chiến và cũng nhận được sự hậu thuẫn từ bên ngoài. Suốt hơn 1 năm nay, Israel đã thúc đẩy ý tưởng củng cố các gia tộc và phớt lờ cả Hamas lẫn Chính quyền Palestine (PA) thời kỳ hậu chiến. Hamas đã hành quyết một thủ lĩnh của gia tộc Doghmush ở Thành phố Gaza (phía Bắc dải đất) vào tháng 3 năm ngoái, với lý do gia tộc này hợp tác với Israel, cướp bóc các đoàn xe cứu trợ và bán lại chiến lợi phẩm trên thị trường chợ đen.

Sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hôm 10-10, Doghmush, một trong những gia tộc lớn và được vũ trang tốt nhất, ngay lập tức trở thành mục tiêu trấn áp của Hamas. Các cuộc đụng độ gần đây giữa hai bên đã khiến hơn 50 người thiệt mạng, trong đó có 12 thành viên Hamas. Đỉnh điểm là vụ Hamas công khai hành quyết 7 thành viên của một gia tộc đối địch ở phía Đông Thành phố Gaza.

Một nhóm khác là Lực lượng Bình dân (PF). Vào tháng 6, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thừa nhận chính phủ nước này đang trang bị vũ khí cho một số gia tộc và băng đảng ở Gaza, trong đó có PF. Ông Netanyahu lập luận rằng bất kỳ sự phản đối nào đối với Hamas đều giúp ích cho Israel và cứu sống binh sĩ. 

Hàng chục lực lượng dân quân khác cũng đã xuất hiện trên khắp Dải Gaza trong những ngày gần đây. Nhưng ẩn số thực sự trong cuộc tranh giành quyền lực ở Gaza chính là tổ chức Thánh chiến Hồi giáo Palestine (PIJ), nhóm từng cùng Hamas tiến hành cuộc đột kích đẫm máu vào miền Nam Israel hồi tháng 10-2023 và dẫn đến chiến sự bùng phát. Trước chiến tranh, PIJ có hàng ngàn chiến binh, trong khi quân số Hamas lên tới hàng chục ngàn. Hiện nay, khi sức mạnh Hamas đã suy yếu sau 2 năm xung đột, PIJ có thể cảm thấy đủ mạnh để tự xưng là lực lượng kiểm soát dải đất.

Hamas cũng đang mất đi sự ủng hộ của người dân.

HẠNH NGUYÊN (Theo TIME, The Conversation)