* Mỹ cảnh báo có thể phá hủy kho uranium làm giàu của Iran

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, nguồn tin cấp cao Iran ngày 22-5 cho biết Tehran và Washington vẫn chưa đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt căng thẳng hiện nay, dù khoảng cách trong đàm phán đã được thu hẹp đáng kể. Hai vấn đề lớn tiếp tục gây bế tắc là chương trình làm giàu urani của Iran và quyền kiểm soát của Tehran đối với eo biển Hormuz.

Bên trong cơ sở hạt nhân Natanz của Iran. Ảnh: IRNA

Thông tin trên xuất hiện trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục các nỗ lực ngoại giao thông qua trung gian Pakistan nhằm tránh nguy cơ bùng phát một vòng xung đột mới tại Trung Đông. Tổng thống Donald Trump gần đây cho biết Mỹ sẵn sàng chờ thêm vài ngày để Iran phản hồi trước khi đưa ra quyết định tiếp theo.

Vấn đề làm giàu urani hiện được xem là trở ngại lớn nhất trong đàm phán. Iran tiếp tục khẳng định quyền phát triển chương trình hạt nhân hòa bình theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), đồng thời phản đối yêu cầu đưa toàn bộ lượng urani làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Trong khi đó, Mỹ và Israel coi việc xử lý kho urani làm giàu ở mức cao là điều kiện then chốt cho bất kỳ thỏa thuận nào.

Bên cạnh đó, eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng chiến lược. Tehran hiện duy trì các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt tại tuyến hàng hải này và coi đây là một “tài sản chiến lược” trong đàm phán. Mỹ phản đối mạnh khả năng Iran áp dụng cơ chế thu phí hoặc kiểm soát hoạt động vận tải quốc tế qua Hormuz, cho rằng điều này đi ngược nguyên tắc tự do hàng hải.

Giới phân tích nhận định dù hai bên đã thu hẹp được một số khác biệt liên quan cơ chế ngừng bắn và khung đàm phán, nhưng các bất đồng cốt lõi liên quan chủ quyền, hạt nhân và an ninh khu vực vẫn khiến triển vọng đạt thỏa thuận toàn diện trong ngắn hạn gặp nhiều khó khăn.

Trong bối cảnh đàm phán chưa tiến triển, ngày 21-5, Tổng thống Trump cảnh báo Washington có thể phá hủy toàn bộ lượng uranium làm giàu của Iran nếu các cuộc đàm phán hiện nay dẫn tới việc Tehran chấp nhận giao nộp số vật liệu hạt nhân này.

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, phát biểu với báo giới, Tổng thống Trump nêu rõ Mỹ không cần số uranium làm giàu nói trên, nhưng sẽ thu giữ và phá hủy chúng để ngăn Iran sở hữu những vật liệu này. Tuy nhiên, ông Trump không nêu chi tiết phương thức xử lý hoặc phá hủy số uranium nếu đạt được thỏa thuận với Iran. 

Ông nhấn mạnh việc Mỹ kiểm soát kho uranium làm giàu của Iran sẽ là một phần của bất kỳ thỏa thuận hòa bình tiềm năng nào với Iran để đảm bảo rằng Iran không thể có vũ khí hạt nhân.

Theo các nguồn tin Mỹ, Iran hiện sở hữu khoảng 435kg uranium làm giàu ở mức gần đạt cấp độ sử dụng cho vũ khí hạt nhân. Tehran đến nay vẫn bác bỏ khả năng từ bỏ kho dự trữ này.

Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết phía Iran thậm chí không bày tỏ quan tâm đối với đề xuất để Nga tiếp nhận lượng uranium làm giàu của nước này như một phần trong giải pháp ngoại giao.

Chính quyền Tổng thống Trump nhiều lần khẳng định sẽ không cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời duy trì sức ép kinh tế và quân sự đối với Tehran trong khi vẫn để ngỏ khả năng đạt được một thỏa thuận mới về hạt nhân.

ĐỨC TRUNG