Đan Mạch tuyên bố rắn về Greenland
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cảnh báo rằng cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào một đồng minh thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) sẽ đồng nghĩa chấm dứt khối quân sự này và “an ninh thời hậu Thế chiến thứ hai”. Tuyên bố được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục dọa tiếp quản đảo Greenland vốn do Đan Mạch quản lý.
Cảnh báo Nhà Trắng
Phát biểu trên đài TV2 hôm 5-1, bà Frederiksen nhấn mạnh bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ vào một thành viên NATO sẽ kết liễu “mọi thứ, bao gồm cả NATO và an ninh đã được duy trì kể từ sau Thế chiến thứ hai”.
Thủ tướng Đan Mạch Frederiksen (giữa) đến thăm Greenland năm ngoái. Ảnh: EPA
Thủ tướng Frederiksen cho biết chính phủ của bà đang làm mọi cách có thể để ngăn chặn một cuộc tấn công vào Greenland, đồng thời cáo buộc Mỹ gây “áp lực không thể chấp nhận được”. Nữ lãnh đạo nói rằng “cần xem xét nghiêm túc” tuyên bố của Tổng thống Trump rằng ông muốn sáp nhập hòn đảo lớn nhất thế giới. Bà Frederiksen nhiều lần nêu rõ lập trường phản đối của Đan Mạch và Greenland cũng liên tục khẳng định họ không muốn trở thành một phần của Mỹ.
Sau khi không loại trừ khả năng can thiệp quân sự để giành quyền kiểm soát Greenland năm ngoái, ông Trump ít đề cập về vấn đề này trong những tháng gần đây. Tuy nhiên, việc Mỹ đột kích và bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hôm 3-1, cùng với những phát biểu sau đó của ông Trump, đã làm dấy lên lo ngại rằng chủ nhân Nhà Trắng có thể biến lời đe dọa thành hành động.
Trên chuyên cơ Không lực Một hôm 4-1, Tổng thống Trump nói sẽ xem xét lại vấn đề Greenland “trong 20 ngày nữa”. “Hiện nay, Greenland có tàu của Trung Quốc và Nga ở khắp nơi. Chúng ta cần Greenland vì lý do an ninh quốc gia. Đan Mạch sẽ không thể đảm nhận nhiệm vụ này”, ông tuyên bố.
Nga đã tăng cường đầu tư quốc phòng tại Bắc Cực trong những năm gần đây, trong khi Trung Quốc đôi lúc tham gia tuần tra chung với Mát-xcơ-va, dù các chuyên gia lưu ý rằng rất ít hoạt động quân sự diễn ra gần Greenland. Ulrik Pram Gad, chuyên gia an ninh toàn cầu tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Đan Mạch, thừa nhận đúng là các tàu Nga và Trung Quốc hoạt động ở Bắc Cực, nhưng chúng cách xa Greenland đến mức không thể nhìn thấy từ hòn đảo, bất kể có sử dụng ống nhòm hay không.
Tháng trước, cơ quan tình báo Đan Mạch cáo buộc Mỹ sử dụng sức mạnh kinh tế để “áp đặt ý chí” và dọa dùng vũ lực với đồng minh. Điều này diễn ra giữa bối cảnh căng thẳng gia tăng ở Bắc Cực, nơi 3 siêu cường Mỹ, Trung Quốc và Nga cạnh tranh ảnh hưởng đối với khoáng sản và các tài sản địa chính trị khác trong khu vực khi băng tan.
Vấn đề Greenland đặc biệt nhạy cảm với NATO
Greenland thuộc Đan Mạch, nên cũng là một phần của NATO. Chính sách đối ngoại và an ninh của Greenland vẫn do Copenhagen kiểm soát. Vị trí chiến lược của Greenland nằm giữa châu Âu và Bắc Mỹ khiến hòn đảo trở thành địa điểm then chốt trong hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo của Mỹ. Các nguồn tài nguyên khoáng sản dồi dào mà phần lớn chưa được khai thác của Greenland cũng phù hợp với tham vọng của Washington nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu từ Bắc Kinh.
Theo giới phân tích, lời đe dọa mới nhất của ông Trump về Greenland đặt ra thách thức mang tính “sống còn” đối với NATO bởi kể từ khi được thành lập năm 1949, chưa từng có tiền lệ một quốc gia thành viên tiến hành cuộc tấn công công khai nhằm vào một đồng minh khác.
Trong kịch bản xấu nhất là Mỹ phát động cuộc tấn công, Đan Mạch có thể triệu tập các đồng minh để thảo luận về các mối đe dọa đối với an ninh nước này, nhưng sau đó sẽ vẫn “bất lực” khi Washington cản trở mọi phản ứng quân sự. “Điều này gần như chắc chắn sẽ đồng nghĩa với hồi kết của NATO”, Ed Arnold, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nhận định.
Báo Financial Times bình luận rằng bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ nhằm giành Greenland sẽ dẫn đến tình huống hai nước đồng minh trực tiếp xung đột với nhau, đặt điều khoản phòng thủ tập thể cốt lõi của NATO vào thế bị hoài nghi và rất có thể buộc 30 thành viên còn lại chọn phe.
HẠNH NGUYÊN (Theo Reuters, AP)
