Đẩy mạnh phát triển kinh tế khu vực biên giới

Hội nghị phát triển kinh tế khu vực biên giới tổ chức ngày 16/8 theo hình thức trực tuyến

Chủ trì hội nghị phát triển kinh tế khu vực biên giới tổ chức ngày 16/8 theo hình thức trực tuyến, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã chỉ ra những tiềm năng, lợi thế của việc thu hút đầu tư, đồng thời đưa ra 8 nhóm giải pháp nhằm phát triển kinh tế khu vực biên giới.

Báo cáo về tình hình phát triển kinh tế khu vực biên giới, Vụ trưởng Thị trường châu Á – châu Phi (Bộ Công Thương) Lê Hoàng Oanh cho biết, thời gian qua, việc phát triển kinh tế khu vực biên giới đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên quá trình phát triển kinh tế khu vực biên giới vẫn gặp nhiều khó khăn. Theo đó kinh tế - xã hội các vùng biên giới còn chậm phát triển, so với mặt bằng chung của tỉnh biên giới nói riêng và của cả nước nói chung. Cơ cấu kinh tế tại khu vực biên giới vẫn dựa vào nông nghiệp là chính, chưa hình thành vùng sản xuất tập trung, chưa áp dụng tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu, chưa hình thành chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ. Sản xuất công nghiệp chưa tạo ra sản phẩm chủ lực, năng lực cạnh tranh yếu.

Kim ngạch thương mại biên giới năm 2020 đạt 30 tỷ USD, chỉ chiếm 5,5% trong tổng kim ngạch thương mại của cả nước nói chung và trong tổng kim ngạch thương mại với Trung Quốc, Lào, Campuchia nói riêng (21,5%). Hạ tầng thương mại biên giới hiện chưa đáp ứng được tiềm năng và nhu cầu của hoạt động mua bán, trao đổi, lưu thông hàng hóa.

Tại hội nghị, lãnh đạo các địa phương có đường biên giới đã thẳng thắn trao đổi, phân tích sâu hơn những khó khăn, tồn tại và trình bày chi tiết, làm rõ hơn các kiến nghị, đề xuất của địa phương nhằm thúc đẩy kinh tế khu vực biên giới phát triển bứt phá trong thời gian tới.

Bà Đặng Thu Hà - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn nhìn nhận, trong phát triển loại hình cửa khẩu hiện vẫn còn vênh giữa văn bản và thực tế. Bà đề xuất cần tiếp tục hoàn thiện pháp lý cho phát triển kinh tế khu vực biên giới, đồng thời duy trì kênh thông tin đa chiều. “Cần lựa chọn mặt hàng xuất khẩu lớn sang thị trường Trung Quốc để từ đó quy hoạch vùng trồng, đồng thời thúc đẩy hạ tầng thương mại tương thích với khu vực biên giới”- Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn nhấn mạnh.

Ông Trần Anh Thư - Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang đặt vấn đề cần tích cực lồng ghép hạ tầng giao thông giữa trung ương và địa phương. Cùng với đó cần nhìn nhận khu kinh tế cửa khẩu ở tầm khu kinh tế khu vực biên giới. Xây dựng được kết nối hành lang kinh tế cửa khẩu trên cả nước.

Đại diện một số tỉnh biên giới cũng mong muốn có được hỗ trợ của Trung ương, của Bộ Công Thương về tăng cường kết cấu hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng logistics, nâng cấp các cặp cửa khẩu, xúc tiến thương mại, phân cấp nhiều hơn cho các địa phương, xây dựng chợ đầu mối xuất khẩu...

Trước các ý kiến phát biểu, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên nhận định, mặc dù còn nhiều khó khăn vướng mắc thậm chí là hạn chế, yếu kém, ngay cả khi phải đối mặt với đại dịch COVID-19 nhưng kinh tế tại các tỉnh khu vực biên giới, nhất là khu vực biên giới cửa khẩu vẫn duy trì mức tăng trưởng dương. Sản xuất công nghiệp, nông nghiệp của các tỉnh biên giới dần khá ổn định và tăng cao. Sản xuất nông, lâm thủy sản ở khu vực biên giới phát triển khá, bảo đảm nguồn cung lương thực, thực phẩm hàng thiết yếu cho người dân trong đại dịch.

“Các địa phương biên giới đã thực hiện khá tốt nhiệm vụ quan trọng là bảo vệ đường biên giới hòa bình, hữu nghị, không có xung đột. An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo đảm phòng chống COVID-19 được thực hiện khá nghiêm túc, hiệu quả” - Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cần được khắc phục trong thời gian tới như: Trình độ phát triển chênh lệch; kinh tế - xã hội vùng biên giới còn chậm phát triển so với mặt bằng chung của tỉnh biên giới và cả nước. Cơ cấu kinh tế bất hợp lý khi kinh tế nông nghiệp vẫn là chủ đạo ở khu vực biên giới; công nghiệp và thương mại dịch vụ nhìn chung kém phát triển, chưa có sản phẩm chủ lực, sức cạnh tranh yếu; thương mại tiểu ngạch vẫn là chủ yếu.

Đặc biệt, có nơi chưa tương xứng với quy mô, tốc độ đầu tư của nước bạn. Hiện tại, hạ tầng thương mại hiện đại rất thiếu (như trung tâm logistics), các hạ tầng thương mại biên giới (như kho hàng, chợ, trung tâm thương mại) phân bố không đều và không đủ năng lực phục vụ lúc cao điểm.

Trên cơ sở đánh giá, phân tích nguyên nhân khách quan và chủ quan, cũng như thống nhất các ý kiến phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên chỉ ra tiềm năng, lợi thế của việc thu hút đầu tư phát triển kinh tế ở khu vực này là: Khai thác thị trường hơn 1,5 tỷ dân Trung Quốc; khai thác thị trường ASEAN và thị trường các nước có các FTA mà Việt Nam là thành viên.

Theo đó, cần tập trung xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển công nghiệp – thương mại trong giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2045, khẩn trương tích hợp quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh; nghiên cứu đề xuất chính sách hoặc ban hành chính sách địa phương đủ sức hấp dẫn, đồng bộ, khả thi để thu hút đầu tư hạ tầng kinh tế xã hội nhất là đô thị và công nghiệp thương mại, thu hút đầu tư tư nhân. Huy động nguồn lực xã hội và khai thác quỹ đất, lợi thế kinh doanh thương mại tại vùng biên giới…

Bên cạnh đó, cần ưu tiên bố trí phân bổ vốn ngân sách để đầu tư hạ tầng về giao thông, điện, nước, viễn thông và hạ tầng thương mại dịch vụ; Tận dụng tốt quan hệ qua biên giới và các Hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký với các nước để thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao… phục vụ nhu cầu xuất khẩu; Kịp thời, chủ động trong việc đề xuất nâng cấp, mở mới các cặp cửa khẩu để đáp ứng nhu cầu giao thương của người dân, doanh nghiệp các nước chung biên giới./.