“Dế” chống HIV/AIDS

Điện thoại di động, “vũ khí” giúp bệnh nhân AIDS chống lại căn bệnh thế kỷ. Ảnh: Getty Images

Nam Phi đang triển khai cái mà họ hy vọng sẽ là vũ khí mới hữu hiệu trong cuộc chiến chống căn bệnh thế kỷ đang tàn phá đất nước này, đó là điện thoại di động (ĐTDĐ). Những chương trình thí điểm tương tự cũng đang được thực hiện ở Mỹ.

Với việc mỗi ngày gửi khoảng 1 triệu tin nhắn về bệnh lao và HIV/AIDS đến ĐTDĐ của người dân, các nhà tổ chức “Dự án Masiluleke” (theo tiếng Zulu, Masiluleke có nghĩa là “tư vấn khôn ngoan” và “ra tay giúp đỡ”) hướng tới giúp hàng triệu người dân Nam Phi vượt qua nổi mặc cảm và kỳ thị (vì mang HIV) mà tìm đến các cơ sở y tế để xét nghiệm và điều trị. Sáng kiến này vừa được phát động tại Hội nghị công nghệ Pop!Tech thường niên ở Maine (Mỹ) tuần trước.

Lý giải việc sử dụng ĐTDĐ trong chiến dịch truyền thông phòng chống HIV/AIDS, bác sĩ Krista Dong – giám đốc tổ chức iTeach ở Nam Phi cho rằng là do tỷ lệ sử dụng điện thoại di động ở châu Phi nói chung và Nam Phi nói riêng đạt gần 100%, nên cái a-lô là phương tiện tối ưu. iTeach là một trong những đối tác chính trong dự án Masiluleke (gọi tắt là dự án M), trong đó có cả Nokia. Dự án M cũng nhắm tới lao do căn bệnh này là một trong những “sát thủ” thường gặp nhất ở bệnh nhân nhiễm HIV tại tiểu vùng Sahara châu Phi.

Vượt qua mặc cảm

Theo Liên Hiệp Quốc, Nam Phi là một trong những nước có tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS cao nhất thế giới. Mỗi ngày, quốc gia 48 triệu dân này có 1.000 người chết vì AIDS. Theo dự án M, đến nay mới chỉ có 5% dân số đi xét nghiệm HIV. Nỗi mặc cảm, tủi nhục là một trong những rào cản chính khiến nhiều bệnh nhân HIV/AIDS ngại đến bệnh viện xét nghiệm và điều trị mà âm thầm “nuôi” bệnh cho đến khi nó phát nặng thì quá muộn.

Zinny Thabethe, tuyên truyền viên của iTeach, là một trong những người đầu tiên “phá vỡ sự im lặng”. Cách đây 7 năm, khi được chẩn đoán mắc HIV, Thabethe đã dũng cảm công khai bệnh tật và bắt đầu lân la tiếp cận những người đồng cảnh ngộ luôn né tránh bác sĩ. “Câu chuyện về HIV luôn ảm đạm, nó khiến người ta liên tưởng đến cái chết. Thông điệp của tôi là mọi người hãy đối xử với người nhiễm HIV như một con người và hãy nhìn nó theo cách khác, tích cực hơn”. Vì là người trong cuộc nên các tin nhắn của dự án M, do Thabethe soạn bằng 3 thứ tiếng – Anh, Zulu và Sesotho - đều mang giọng khích lệ và lạc quan. Chẳng hạn: “Gia đình hoặc bạn bè của bạn đang chữa trị HIV không đúng cách. Để được tư vấn riêng, hãy gọi vào đường dây trợ giúp bệnh nhân AIDS (AIDS Helpline) theo số 0800012322”. Hay một tin nhắn khác hỏi chủ máy có phải họ thường xuyên cảm thấy không khỏe và lo sợ mình có thể đã nhiễm HIV. Tất cả các tin nhắn gồm 120 ký tự của dự án M đều hướng dẫn người nhận gọi cho AIDS Helpline.

“Vui lòng gọi cho tôi”

Ở Nam Phi, 95% người dùng di động sử dụng gói cước dịch vụ trả trước và đây là nền tảng quan trọng để triển khai dự án M. Khi tài khoản người dùng hết tiền không thể gọi được, nhà cung cấp cho phép họ gửi miễn phí tin nhắn “vui lòng gọi cho tôi” đến người thân hoặc bạn bè. Với công nghệ của Quỹ Praekelt, một đối tác khác của dự án M, những tin nhắn dạng này có thêm nội dung hướng dẫn người dùng gọi đến đường dây AIDS Helpline. Ước tính, mỗi ngày ở Nam Phi có 30 triệu tin nhắn “vui lòng gọi cho tôi” được gửi đi, trong đó 1 triệu tin nhắn có kèm nội dung tuyên truyền HIV/AIDS và lao.

Thấy được triển vọng thành công của dự án M trong năm nay tại Nam Phi, các nhà tổ chức dự kiến sẽ được nhân rộng khắp lục địa đen trong thời gian tới. Ngoài ra, dự án M dự định nhắm tới đối tượng bệnh nhân Nam Phi đang điều trị AIDS và nhắc họ lịch tái khám định kỳ.

Hướng đi mới

Mặc dù việc sử dụng “dế” trong phòng chống HIV/AIDS mới chỉ được triển khai thí điểm, nhưng một số chuyên gia tin rằng ĐTDĐ có thể đóng vai trò ngày càng lớn trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Chẳng hạn tại Mỹ, mùa hè vừa qua Đại học Carolina Bắc đã triển khai chương trình giáo dục phòng chống AIDS qua tin nhắn trong giới sinh viên. Hay như WellDoc Communications, công ty chăm sóc sức khỏe ở bang Maryland, cũng đang sử dụng công nghệ di động để trợ giúp người già mắc bệnh tiểu đường.

THIÊN LAM (Theo ABC)