Để công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đạt hiệu quả hơn
Hút thuốc lá tại các quán nước, quán ăn vẫn còn phổ biến, do đó cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thậm chí xử lý nghiêm theo quy định để bảo vệ sức khỏe con người
=PV: Được biết trong năm 2024, tỉnh thực hiện nghiên cứu khoa học về thực trạng sử dụng thuốc lá ở người từ 15 tuổi trở lên và công tác phòng, chống tác hại thuốc lá (PCTHTL) tại Long An. Bà có thể chia sẻ mục tiêu của nghiên cứu này?
Bà Nguyễn Hoàng Uyên: Công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của tỉnh khi quy hoạch theo định hướng phát triển nhanh và bền vững trong Quy hoạch tổng thể tỉnh Long An thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ngày 16/6/2016, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 14/CT-UBND về việc tăng cường thực thi Luật PCTHTL trên địa bàn tỉnh. Vì vậy, việc thực hiện nghiên cứu đánh giá định kỳ về thực trạng sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành, bao gồm cả hút thuốc lá thụ động và tình hình triển khai Luật PCTHTL trên địa bàn toàn tỉnh là cần thiết nhằm cung cấp các bằng chứng khoa học cho việc đánh giá và điều chỉnh các hoạt động PCTHTL tại tỉnh Long An trong thời gian tới.
Cụ thể, nghiên cứu được thực hiện với 3 mục tiêu: Mô tả thực trạng sử dụng thuốc lá, bao gồm cả hút thuốc lá thụ động ở người từ 15 tuổi trở lên tại Long An năm 2024; Mô tả tình hình thực hiện môi trường không khói thuốc tại Long An năm 2024 và Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực hiện Luật PCTHTL tại Long An năm 2024.
=PV: Kết quả điều tra cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc lá truyền thống ở người trưởng thành của tỉnh là bao nhiêu, thưa bà?
Bà Nguyễn Hoàng Uyên: Nghiên cứu thực hiện trên 2.400 người tham gia ở 3 khu vực có điều kiện kinh tế khác nhau với tỷ lệ nam, nữ 1:1. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ hút thuốc lá chung là 24,2%, trong đó, hút thuốc lá ở nam giới là 47,1% và ở nữ giới là 1,3%. Tỷ lệ hút thuốc lá hàng ngày ở nam giới là 38,3% và nữ giới là 0,8%. Người sinh sống tại khu vực nông thôn hoặc trình độ học vấn tiểu học và dưới tiểu học có tỷ lệ hút thuốc lá cao hơn. Tỷ lệ này có tăng nhẹ so với cuộc điều tra năm 2020 tại tỉnh, khi đó tỷ lệ chung hút thuốc lá chiếm 23,6%, trong đó, hút thuốc lá ở nam giới là 46,6% và ở nữ giới là 0,6%.
Trung bình mỗi ngày, người hút thuốc lá sử dụng 2,6 điếu và có 12,2% nam giới hút hơn 20 điếu. Có 45,8% người bắt đầu hút thuốc lá khi hơn 20 tuổi nhưng vẫn có đến 6,8% người tham gia nghiên cứu bắt đầu hút thuốc lá khi chưa đủ 15 tuổi. Tỷ lệ người hút thuốc lá sớm này cao hơn ở nhóm sinh sống tại nông thôn hoặc có học vấn tiểu học đến 10,1%. Độ tuổi hút thuốc lá tương đồng với nghiên cứu năm 2020.
=PV: Còn đối với thuốc lá thế hệ mới thì sao, thưa bà?
Bà Nguyễn Hoàng Uyên: Mặc dù thuốc lá thế hệ mới chưa được phép lưu hành ở Việt Nam nhưng tỷ lệ người biết đến loại thuốc này tăng rất cao sau 4 năm. Nếu năm 2020, có 26,4% người được phỏng vấn biết thuốc lá điện tử (TLĐT) thì đến cuộc điều tra năm 2024, có đến 61,2% người tham gia từng nghe nhắc đến. Nhưng chỉ có 1,3% từng sử dụng TLĐT và 0,4% người đang sử dụng dạng thuốc lá này.
Điều đáng lưu ý là nhóm tuổi trẻ nhất trong nghiên cứu 15-24 tuổi, có 2,8% từng sử dụng và 1,6% đang sử dụng TLĐT. Nhóm ở thành thị sử dụng TLĐT 1,6%, nhiều hơn so với nhóm ở nông thôn với 1%. Người tham gia có trình độ học vấn THPT và đại học, sau đại học có tỷ lệ sử dụng TLĐT cao nhất với lần lượt là 2,2% và 2,3%.
“Giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong cộng đồng là mục tiêu quan trọng trong việc giảm các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe” là quan điểm chỉ đạo trong Chiến lược Quốc gia về PCTHTL đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 24/5/2023. Ngày 30/11/2024, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15, trong đó có nội dung “Cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng TLĐT và thuốc lá nung nóng kể từ ngày 01/01/2025”.
=PV: Bà cho biết tỷ lệ hút thuốc lá thụ động của người dân ở Long An như thế nào?
Bà Nguyễn Hoàng Uyên: Tỷ lệ hút thuốc lá thụ động chung là 47,1%. Những địa điểm phơi nhiễm với hút thuốc lá nhiều nhất là quán ăn, nhà hàng với 74,9%, quán cà phê 52,9% và khách sạn 50%.
Trong nghiên cứu năm 2020, tỷ lệ hút thuốc lá thụ động là 41,4%. Tỷ lệ đối tượng phơi nhiễm với thuốc lá trong nhà là 41,4%, chủ yếu là nam giới, dân cư thành thị phơi nhiễm nhiều hơn các nhóm khác. Tuy nhiên, xét về phơi nhiễm ở nhóm không hút thuốc, nữ phơi nhiễm nhiều hơn nam và những người là nội trợ, sinh viên, hưu trí tỷ lệ phơi nhiễm cao hơn so với các nhóm còn lại.
Như vậy tỷ lệ hút thuốc thụ động đã tăng qua 4 năm. Đây là kết quả cho thấy việc PCTHTL tại các địa điểm cấm hút thuốc lá trong nhà nhưng được phép có nơi dành riêng cho người hút thuốc lá như quán ăn, nhà hàng, quán cà phê, khách sạn cần được quan tâm hướng dẫn thực hiện và kiểm tra, giám sát chặt chẽ để bảo vệ sức khỏe con người.
=PV: Người dân tiếp cận thông tin về PCTHTL qua kênh nào nhiều nhất, thưa bà?
Bà Nguyễn Hoàng Uyên: Tỷ lệ người trưởng thành từ 15 tuổi trở lên tiếp nhận thông tin về PCTHTL đạt 84%, với mức độ tiếp nhận cao nhất qua các phương tiện như tivi 71,2%, loa phát thanh địa phương 62,5% và mạng xã hội là 39,1%.
Nam giới có tỷ lệ tiếp nhận thông tin thấp hơn nữ giới. Nhóm người trẻ ở độ tuổi 15-24 tiếp cận thông tin chủ yếu từ tivi và mạng xã hội, trong khi nhóm trên 25 tuổi lại tiếp cận chủ yếu qua tivi và loa phát thanh địa phương.
=PV: Kết quả khảo sát cho thấy việc tuân thủ Luật PCTHTL trên địa bàn tỉnh ở mức độ nào thưa bà?
Bà Nguyễn Hoàng Uyên: Kết quả tình hình thực hiện môi trường không khói thuốc tại Long An năm 2024 tại các trường cao đẳng, đại học, bến xe, nhà hàng,... cho thấy 63,3% cơ quan, đơn vị có quy định hoặc nội quy không hút thuốc lá, trong khi 36,7% không có quy định này. Về biển báo cấm hút thuốc ở các khu vực trong nhà, tỷ lệ treo biển đạt 63,3% và 63,3% cơ quan, đơn vị treo biển ở vị trí dễ quan sát.
Đối với kết quả quan sát tại các cơ sở y tế và giáo dục từ mầm non đến THPT cho thấy 100% có treo biển cấm hút thuốc trong khuôn viên đơn vị và trong nhà nhưng có 13% cơ sở bày bán thuốc lá trong phạm vi 100m từ ranh giới khuôn viên. Ngoài ra, có đến 58,3% khách sạn tại Long An không áp dụng quy định cấm hút thuốc lá. Các khách sạn không có nơi dành riêng cho người hút thuốc lá theo quy định của Luật PCTHTL chiếm đến 83,3% và 20,8% khách sạn có quảng cáo, bày bán thuốc lá.
=PV: Kết quả cuộc nghiên cứu khoa học này có ý nghĩa như thế nào để giúp công tác PCTHTL tại Long An đạt hiệu quả hơn trong thời gian tới, thưa bà?
Bà Nguyễn Hoàng Uyên: Về tổng thể, kết quả của đợt nghiên cứu khoa học lần này cho thấy Luật PCTHTL đã đi vào đời sống thông qua sự thay đổi hành vi hút thuốc lá nơi công cộng của người dân với sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị. Nhận thức về tác hại thuốc lá, ý thức người dân không hút thuốc lá ở nơi công cộng hoặc tránh nơi khác để hút thuốc lá khi có mặt người khác được nhận thấy rõ. Nhưng thiếu kinh phí, nhân lực hoạt động chủ yếu là kiêm nhiệm và sự phối hợp của các cơ quan chưa toàn diện khiến chưa phát huy toàn bộ hiệu quả của chương trình PCTHTL.
Việc thay đổi nhận thức của người dân sẽ dẫn đến thực hiện Luật PCTHTL thuận lợi. Ngành Y tế sẽ tham mưu UBND tỉnh các đề xuất về hạn chế sử dụng thuốc lá như tăng khung thuế cho ngành hàng thuốc lá, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát. Kết quả nghiên cứu là tiền đề tạo động lực và vạch chiến lược can thiệp hiệu quả hơn cho các kế hoạch tiếp theo của chương trình PCTHTL nhằm đạt mục tiêu chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân mà tỉnh Long An hướng tới.
=PV: Xin cảm ơn bà!./.
Thanh Bình
