Để phát triển bền vững ngành hàng sầu riêng

Sáng 11/9, tại Đắk Lắk, Báo Nông Nghiệp Việt Nam - đơn vị thường trực Tổ Diễn đàn kết nối nông sản 970 chủ trì, phối hợp Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Đắk Lắk và Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk tổ chức Diễn đàn trực tiếp kết hợp trực tuyến “Nhận diện thực trạng liên kết tiêu thụ, xuất khẩu sầu riêng 2023 và giải pháp phát triển hiệu quả, bền vững ngành hàng sầu riêng Việt Nam”.

Quang cảnh Diễn đàn (Ảnh: N.H)

Tại Diễn đàn, ông Nguyễn Hoài Dương - Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Đắk Lắk cho biết, tính đến nay cả nước có hơn 112 nghìn ha sầu riêng, diện tích đã tăng nhanh, bình quân mỗi năm tăng gần 25% trong 5 năm gần đây, với tổng sản lượng hiện nay khoảng 900 ngàn tấn. Trong đó tập trung ở một số vùng chính như: Tây Nguyên hơn 52 nghìn ha (khoảng 47%), vùng Đồng bằng sông Cửu Long 33 nghìn ha (khoảng 30%), vùng Đông Nam bộ 21 nghìn ha (khoảng 19%) và một số địa phương khác. Riêng tỉnh Đắk Lắk hiện có khoảng 23 nghìn ha, trong đó có khoảng 50% diện tích đã cho thu hoạch với sản lượng năm 2023 ước tính trên 200 nghìn tấn.

Hai năm qua, giá sầu riêng đã tăng cao khi Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật xuất khẩu chính ngạch sầu riêng vào Trung Quốc được ký kết giữa Bộ NN&PTNT và Tổng cục Hải quan Trung Quốc. Dự kiến, năm 2023, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng cả nước sẽ đạt trên 1,6 tỷ USD, chiếm khoảng 30% kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Hoài Dương, bên cạnh những yếu tố tích cực, thuận lợi thì ngành hàng sầu riêng cũng đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức, rủi ro do tăng trưởng nóng.

“Trái sầu riêng muốn đi xa, tạo thị trường bền vững, thì mọi chủ thể trong chuỗi giá trị cần phải chung sức, chung lòng, hợp tác gắn bó để cùng đi lên. Nông dân, doanh nghiệp, địa phương có vùng trồng và cơ quan quản lý nhà nước, nhà khoa học cần "đi cùng nhau" trong tổng thể không gian liên kết phát triển ngành hàng”, ông Dương nêu ý kiến.

Tại Diễn đàn, ông Y Djoang Niê, Phó Chủ tịch UBND huyện Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk cho biết, tại địa phương, riêng với cây sầu riêng, hiện đóng vai trò quan trọng trong phát triển sản xuất nông nghiệp của huyện, mang lại lợi nhuận và thu nhập cao cho người dân cũng như các cơ sở, đại lý thu mua sơ chế, đóng gói, tiêu thụ, xuất khẩu sầu riêng trên địa bàn.

Diện tích trồng sầu riêng trên địa bàn huyện Krông Pắc hiện có 7.157 ha, trong đó diện tích cho thu hoạch khoảng 3.000 - 3.200 ha (kể cả diện tích thu bói). Tổng sản lượng ước tính 57.000 - 60.000 tấn.

Cũng theo ông Y Djoang Niê, với sầu riêng, đi kèm về những lợi thế tốt cũng kèm theo những hệ lụy của việc tranh chấp mua bán, gian lận thương mại, không tuân thủ thỏa thuận hợp đồng, ép giá và chất lượng sản phẩm không đạt yêu cầu… Điều này có thể dẫn đến tình trạng mất uy tín chất lượng thương hiệu, nhãn hiệu sản phẩm sầu riêng Krông Pắc đối với thị trường và người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan phát biểu tại Diễn đàn (Ảnh: N.H)

Phát biểu tại Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan mong muốn cộng đồng doanh nghiệp, người dân trồng sầu riêng, cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương bên cạnh sự háo hức khi có cơ hội xuất khẩu sầu riêng chính ngạch cũng cần lường trước những khó khăn, thách thức trong ngành hàng này.

Theo Bộ trưởng, chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn thể hiện qua “hợp tác - liên kết - thị trường”. Do đó, Bộ trưởng mong muốn ngành hàng sầu riêng nói riêng, các ngành hàng khác nói chung phải tổ chức lại cấu trúc ngành hàng bền vững. Trong đó, phải có sự hiện diện của cả sản xuất và tiêu thụ, nghĩa là có nông dân và doanh nghiệp. Tổ chức lại sản xuất không đơn thuần chỉ là cải tiến kỹ thuật gieo trồng mà là tạo ra không gian để nông dân, doanh nghiệp cùng hợp tác với nhau.

Bộ trưởng cho rằng, muốn ngành hàng phát triển hiệu quả phải bắt đầu từ sản xuất, nghĩa là doanh nghiệp đến với người dân ngay từ khi xuống giống để hướng dẫn, tạo niềm tin. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần thấm nhuần tư tưởng kinh doanh, buôn bán sầu riêng không chỉ vì lợi nhuận mà còn là trách nhiệm với nền nông nghiệp quốc gia. Nông nghiệp của chúng ta manh mún, nhỏ lẻ, tự phát, do đó, chính quyền địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội cần tham gia từ đầu cùng nông dân để người dân có đầy đủ thông tin để điều chỉnh sản xuất./.