Đồng Tháp chuyển tư duy “kỹ thuật nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”

Hoa kiểng Sa Đéc gia tăng giá trị nhờ phát triển du lịch (Ảnh: HM)

Đồng Tháp là địa phương đầu tiên trong cả nước được Trung ương lựa chọn thí điểm xây dựng và thực hiện “Đề án tái cơ cấu nông nghiệp”. Đến nay, có thể khẳng định Đồng Tháp đã tạo ra sự tăng trưởng mạnh mẽ cho ngành kinh tế mũi nhọn vốn còn nhiều tiềm năng.

Điểm nổi bật trong quá trình thực hiện Đề án được ghi nhận đó là sự thay đổi tư duy của người dân. Để có được điều đó, tỉnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phối hợp chặt chẽ với các tổ chức, đoàn thể, địa phương đơn vị tạo sự đồng thuận trong hành động, cùng nhau phát triển kinh tế nông nghiệp, giảm nghèo, xây dựng NTM…

Tỉnh ủy, UBND tỉnh Đồng Tháp đã chỉ đạo các cấp, các ngành tăng cường công tác thông tin tuyên truyền, tạo đồng thuận trong xã hội, từng bước thay đổi nhận thức, tập quán từ sản xuất nhỏ lẻ, truyền thống sang phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, tăng giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích canh tác; tăng cường áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, giúp giảm giá thành, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm gắn với chuỗi giá trị bền vững; thay đổi tư duy từ “kỹ thuật nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp” trong hệ thống ngành nông nghiệp.

Sự quyết liệt từ tỉnh, sự đồng thuận của nhân dân, sau một thời gian triển khai thực hiện Đề án, kinh tế nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp tăng trưởng bình quân hằng năm 3,57%.

Cơ cấu ngành nông nghiệp chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng các ngành có giá trị tăng cao. Sản xuất liên kết, hợp tác và sản xuất theo quy trình tốt có xu hướng tăng, cao hơn mục tiêu chung của vùng ĐBSCL. Tỷ lệ sản lượng sản xuất dưới các hình thức liên kết, hợp tác trong giai đoạn đạt cao nhất vào năm 2019 là 21%.

Tốc độ rút lao động từ nông nghiệp diễn ra nhanh chóng (tỷ lệ từ 69% trước khi thực hiện TCCNN, đến năm 2020 giảm còn 49,3%). Đạt vượt chỉ tiêu so với Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh và mục tiêu của Đề án về số xã đạt chuẩn nông thôn mới. Toàn tỉnh có 97/115 xã đạt chuẩn NTM (chiếm 84,35%), 05/12 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn NTM. Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn năm 2020 đạt 47,02 triệu đồng/người. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 1,62%/năm.

Hiện, hàng hóa của Đồng Tháp đã có mặt trên 150 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới; giá trị xuất khẩu hàng hoá năm 2020 ước đạt trên 1,15 tỷ USD (tăng 67,7% so với năm 2014 ), trong đó gạo và thủy sản chiếm hơn 80% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của tỉnh. Kim ngạch xuất khẩu của Đồng Tháp có sự chuyển dịch thị trường, ngoài 2 thị trường lớn nhất nước là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, nông sản của Đồng Tháp đã tăng tỷ trọng tại thị trường châu Á và tiếp cận thêm được các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, EU.

Những năm qua Đồng Tháp đã xác định đúng những ngành hàng chủ lực để xây dựng phát triển vùng tập trung (Ảnh: HM)

Từ việc xác định đúng những ngành hàng chủ lực của tỉnh và vùng phát triển tập trung; định hướng rõ ràng, đúng đắn đã giúp cho người dân tự tin sản xuất. Giá trị sản xuất (GTSX) các ngành hàng chủ lực tăng mạnh trong giai đoạn 2013 - 2020, lúa gạo tăng 21,9%, xoài tăng 56%, hoa kiểng tăng 416%, vịt tăng 58,5%, cá tra tăng 30,8%. Quan điểm nhất quán là xây dựng các chuỗi ngành hàng mẫu, dựa trên ba yếu tố cốt lõi là "hợp tác, liên kết, thị trường".

Xác định các địa bàn thuận lợi để phát triển vùng chuyên canh, đầu tư đổi mới sản xuất và ứng dụng kỹ thuật canh tác mới. Không chỉ sản xuất theo hướng VietGAP, GlobaGAP, hữu cơ mà còn xây dựng các mô hình điển hình cho các vùng chuyên canh như san phẳng mặt ruộng bằng tia laser, canh tác lúa lý tưởng, phun thuốc bằng máy bay không người lái, hệ thống cảm ứng mực nước thông minh.

Tập trung phát triển các ngành hàng chiến lược, thu hút đầu tư vào lĩnh vực chế biến nông sản để tối đa giá trị gia tăng, giảm rủi ro được mùa mất giá và các rủi ro khác trong thương mại nông sản.

Đổi mới thể chế thông qua việc đẩy mạnh hỗ trợ phát triển HTX, THT, trang trại thông qua hình thức hỗ trợ, tư vấn thành lập HTX mới, đào tạo nâng cao năng lực, hỗ trợ KHCN, máy móc và trang thiết bị phục vụ sản xuất. Các mô hình liên kết sản xuất gắn với liên kết phát triển đáng kể; chú trọng vào bảo tồn các giá trị văn hóa làng nghề truyền thống, phát triển làng nghề cới nhiều sản phẩm thủ công; phát triển tổ chức cộng động với việc phát triển HTX từ các hội quán, mô hình “Cà phê doanh nghiệp- doanh nhân”…

Xác định “khoa học và công nghệ là chìa khóa của thành công”, tỉnh quan tâm phát triển khoa học công nghệ với nhiều mô hình mang lại hiệu quả, ứng dụng công nghệ cao; ứng dụng công nghệ sinh học cấy mô trên cây hoa kiểng, phát triển các sản phẩm collagen và gelatin chiết xuất từ da cá tra; sản xuất tinh luyện dầu cá, sản xuất thức ăn chăn nuôi thủy sản từ phụ phẩm da và xương cá tra; chiết xuất tinh chất dầu cám, dầu gấc, dầu sả, dầu quýt...

Đặc biệt, Đồng Tháp đã thực hiện chương trình cử ứng viên, công chức, viên chức tham gia đào tạo sau đại học theo diện Mekong 1000. Đã có 70 cán bộ, công chức, viên chức được cử tham gia đào tạo trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ ở nước ngoài với các chuyên ngành khác nhau, sau khi đào tạo được phân công công tác tại các sở, ngành tỉnh và UBND cấp huyện. Nông dân từng bước được đào tạo và hỗ trợ chuyển tư duy, kỹ năng từ “sản xuất nông nghiệp” sang làm “kinh tế nông nghiệp”, hình thành đội ngũ “nông dân chuyên nghiệp” tiên phong, uy tín.

Mặt khác, để Đề án đạt hiệu quả như mong muốn việc đổi mới nguồn vốn theo xu hướng chuyển từ khu vực Nhà nước sang khu vực tư nhân và đầu tư trực tiếp nước ngoài được thực hiện và đạt hiệu quả... Tỉnh chủ động xây dựng và phát triển liên kết vùng dựa trên quy hoạch chung của cả vùng ĐBSCL.

Giai đoạn 2021- 2025, tỉnh Đồng Tháp xác định mục tiêu tăng trưởng khu vực nông - lâm - thuỷ sản tăng 3,5%/năm. Giá trị tăng thêm toàn ngành nông nghiệp (theo giá so sánh 2010) đạt 22.883 tỷ đồng. Thúc đẩy tăng trưởng nông nghiệp, rút mạnh lao động ra khỏi nông nghiệp, tỷ lệ lao động nông nghiệp chiếm dưới 40% trong tổng số lao động xã hội; giảm tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn mới) dưới 3%. Nâng cao năng lực cho HTX nông nghiệp, đảm bảo 100% HTX hoạt động đúng luật HTX năm 2012...

Để thực hiện được mục tiêu đề ra, Đồng Tháp xác định tiếp tục đổi mới sản xuất, gắn với phát triển thị trường; áp dụng tối đa sự phát triển của khoa học công nghệ vào sản xuất, đồng thời đẩy mạnh thực hiện liêt kết phát triển nông nghiệp gắn với công nghiệp dịch vụ; đào tạo nhân lực cho ngành nông nghiệp.../.