Ðề xuất các giải pháp đột phá để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số
Ngày 3-6, tại Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức Tọa đàm đối thoại chính sách với chủ đề “Định hướng và Giải pháp cho Tăng trưởng kinh tế cao và bền vững đến năm 2045”.
Việt Nam đang hướng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trong ảnh: Hoạt động sản xuất Công ty CP Chế biến thực phẩm xuất khẩu miền Tây (Westfood). Ảnh: MỸ THANH
Tọa đàm có sự tham gia của các đại biểu đến từ một số bộ, ban, ngành Trung ương, các viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, chuyên gia kinh tế… nhằm tạo diễn đàn trao đổi, góp phần làm rõ điểm nghẽn tăng trưởng hiện nay, xác định các điều kiện cần thiết, cũng như đề xuất các giải pháp đột phá để hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong thời gian tới.
Việt Nam đã đặt mục tiêu tăng trưởng 8% trở lên vào năm 2025 và mức tăng trưởng “hai con số” trong giai đoạn 2026-2030, hướng tới nhóm nước thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nhóm nước thu nhập cao vào năm 2045. Việc theo đuổi mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số không chỉ là khát vọng chiến lược, mà còn là thước đo phản ánh tầm nhìn, quyết tâm và năng lực điều hành kinh tế vĩ mô của đất nước.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, con đường hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra nhiều thách thức về thể chế, nguồn lực, chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, khoa học - công nghệ và năng lực nội tại của doanh nghiệp. Đồng thời, bối cảnh toàn cầu đang có nhiều biến động với các yếu tố như căng thẳng địa chính trị, chính sách các nước lớn thay đổi, vấn đề chuyển đổi số, chuyển dịch chuỗi cung ứng và yêu cầu phát triển xanh - bền vững… cũng đòi hỏi Việt Nam phải có các chiến lược phát triển linh hoạt, hiệu quả và đột phá.
Phó Giáo sư - Tiến sĩ Phạm Thế Anh, Khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân chia sẻ: Mặc dù Việt Nam đã nỗ lực chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhưng do chất lượng nguồn nhân lực thấp, nguồn lực đầu tư hạn chế và môi trường vĩ mô chưa thực sự thuận lợi, việc bứt phá trong lĩnh vực này còn gặp nhiều khó khăn. Do đó, nếu không có những đột phá chính sách, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam có thể sẽ tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào xuất khẩu và đầu tư nước ngoài, tốc độ tăng trưởng chỉ ở mức vừa phải và khó có sự đột phá để thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Đổi mới mô hình tăng trưởng để tăng cường nội lực và giảm thiểu các rủi ro từ bên ngoài là điều cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.
Theo Phó Giáo sư - Tiến sĩ Phạm Thế Anh, Việt Nam có thể học hỏi từ kinh nghiệm phát triển của các nước khu vực châu Á, đặc biệt là Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore, trong việc hoạch định, thực thi các chiến lược để đạt được tăng trưởng kinh tế cao. Bài học quan trọng đầu tiên là vai trò định hướng mạnh mẽ của Nhà nước trong việc xác định các ngành kinh tế mũi nhọn, xây dựng kế hoạch phát triển dài hạn, tạo ra các chính sách hỗ trợ cụ thể về thuế, tín dụng và môi trường kinh doanh thuận lợi. Nhà nước chủ động dẫn dắt quá trình công nghiệp hóa, tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, có tiềm năng xuất khẩu với giá trị gia tăng cao. Việc Việt Nam dàn trải hoạt động xuất khẩu trên nhiều ngành nghề, dù có thể mang lại tổng doanh thu xuất khẩu ấn tượng, nhưng lại tiềm ẩn nhiều hạn chế và rủi ro. Do đó, một chính sách ưu tiên phát triển và hỗ trợ các ngành xuất khẩu có giá trị gia tăng cao là hướng đi chiến lược để Việt Nam nâng cao hiệu quả kinh tế, giảm thiểu rủi ro và đảm bảo sự phát triển bền vững trong dài hạn.
Bên cạnh đó, Việt Nam cần tăng cường đầu tư công một cách hiệu quả vào các dự án cơ sở hạ tầng trọng điểm, đồng thời, cải thiện hệ thống giáo dục và đào tạo để nâng cao kỹ năng cho người lao động, đáp ứng nhu cầu của các ngành kinh tế đang phát triển và thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao. Việc học hỏi kinh nghiệm thu hút FDI, chuyển giao công nghệ, khuyến khích nghiên cứu và phát triển cũng là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.
Đề xuất các giải pháp chiến lược thúc đẩy chất lượng tăng trưởng, Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hoài, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, cho rằng: Việc thực hiện các nghị quyết về “bộ tứ chiến lược”: Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57), hội nhập quốc tế (Nghị quyết 59), xây dựng và thực thi pháp luật (Nghị quyết 66), phát triển kinh tế tư nhân (Nghị quyết 68); cùng với công cuộc cải cách bộ máy, sắp xếp lại các tỉnh, chính quyền Trung ương, địa phương theo hướng tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng tăng trưởng, tạo đột phá về tăng năng suất.
Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hoài nhấn mạnh: Việt Nam cần hướng đến vận hành hiệu quả cơ chế nội sinh của đổi mới sáng tạo, hình thành văn hóa sáng tạo, từ đó tạo động lực đủ mạnh, bền vững trong tăng năng suất để tạo ra những thay đổi về chất của mô hình tăng trưởng. Cụ thể, cần tập trung cải cách hệ thống luật pháp, tạo môi trường kinh doanh cạnh tranh lành mạnh; kiến tạo điều kiện thuận lợi, tăng cường năng lực hấp thụ công nghệ, tập trung vào ngành trọng điểm và vùng có lợi thế, đi kèm với phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Việt Hà (TTXVN)
