Gắn giáo dục nghề nghiệp với giảm nghèo bền vững

Sáng 4/11, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về: kinh tế-xã hội, ngân sách nhà nước, đầu tư công, tài chính quốc gia, cơ cấu lại nền kinh tế, chương trình mục tiêu quốc gia, chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác để thực hiện Dự án hồ chứa nước sông Than, Bản Mồng…

Thảo luận tại hội trường, nhiều đại biểu đề cập đến công tác xóa đói, giảm nghèo. Theo đó, nhiều đại biểu đánh giá, kết quả thực hiện mục tiêu giảm nghèo của Chính phủ đã đạt những con số ấn tượng, vượt mục tiêu Nghị quyết 76 đề ra với tỷ lệ hộ nghèo cả nước còn dưới 5%. Những kết quả đạt được trong thực hiện Chương trình thể hiện sự quyết tâm cao của Đảng và Nhà nước ta trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững và chấm dứt mọi hình thức người nghèo ở mọi nơi.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng nhận định, kết quả giảm nghèo một số nơi chưa thật bền vững, chưa đồng đều, chênh lệch giàu nghèo, chênh lệch về tiếp cận các dịch vụ cơ bản, tiếp cận thị trường việc làm giữa các vùng, nhóm dân cư chưa được thu hẹp, nhất là khu vực miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, tỷ lệ nghèo tại các huyện nghèo vẫn còn trên 50%.

Gắn giáo dục nghề nghiệp với giảm nghèo bền vững

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung (Đoàn Thái Bình) phát biểu thảo luận. (Ảnh: quochoi.vn)

Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung (Đoàn Thái Bình) đề cập đến sự phù hợp cần thiết của việc thiết kế đào tạo nghề trong chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo và an sinh xã hội bền vững.

Đại biểu nêu rõ, ILO từ năm 1999 đã nhấn mạnh vai trò của đào tạo nghề cho người nghèo. Chứng minh từ các nghiên cứu lớn cho thấy, rõ ràng nghèo đói có tương quan trực tiếp với trình độ, năng lực của con người, do đó, kỹ năng và khả năng làm việc là những đóng góp quan trọng vào việc giảm nghèo, gắn kết xã hội tốt hơn và tăng cường ổn định chính trị.  

Đối với Việt Nam, nhiều báo cáo nghiên cứu cũng cho thấy, giáo dục nghề nghiệp có ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm và thu nhập của các hộ gia đình, ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của các hộ gia đình. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều có tương quan mạnh mẽ với trình độ giáo dục của chủ hộ, tỷ lệ nghèo đa chiều của nhóm các chủ hộ tốt nghiệp cao đẳng hoặc đại học chỉ dưới 1%, trong khi đó, nhóm có chủ hộ chưa học xong tiểu học 26,6%. Trong giai đoạn 2012 - 2016, tỷ lệ nghèo đều giảm ở các hộ có chủ hộ có các trình độ học vấn cao hơn, tốc độ giảm nghèo của các nhóm hộ có chủ hộ lao động không có kỹ năng nghề thấp hơn các nhóm hộ khác.

 “ILO đã khuyến nghị, các chính phủ thiết kế các chương trình giảm nghèo nên xem xét tăng cường khả năng tiếp cận giáo dục nghề nghiệp, mặt khác là thúc đẩy các cơ hội kinh tế cho sinh viên tốt nghiệp giáo dục nghề nghiệp. Trong bối cảnh của một chương trình bao gồm 1 gói các luật hỗ trợ, khuyến khích giáo dục nghề nghiệp sẽ phát huy hết tiềm năng giảm nghèo”- đại biểu nêu rõ.

Đại biểu cũng chỉ ra, bài học kinh nghiệm tại một số nước như Bangladesh, Philippines, Hàn Quốc đã thấy thành công trong việc gắn giáo dục nghề nghiệp với giảm nghèo bền vững.

Đại biểu cho rằng, để giảm nghèo bền vững, chống nguy cơ trở thành hộ nghèo, nguy cơ tái nghèo, cận nghèo thì đào tạo việc làm là giải pháp căn cơ và có hiệu quả nhất. Phát triển giáo dục nghề nghiệp sẽ thúc đẩy tăng năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả trên cơ sở chiến lược tăng trưởng cân bằng, an toàn, bao trùm, bền vững và sáng tạo để người lao động có tiền lương, thu nhập đảm bảo đời sống của bản thân và gia đình từ mức trung bình của lao động xã hội trở lên. Đồng thời, giáo dục nghề nghiệp là một dịch vụ xã hội cơ bản trong hệ thống an sinh xã hội mà Hiến pháp 2013 đã hiến định, công dân có quyền được đảm bảo an sinh xã hội. Việt Nam cần xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng, đa dạng, linh hoạt, tập trung vào các trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, trong đó có thể nói giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò quan trọng.

“Từ những lý do trên, có thể cho rằng giảm nghèo bền vững và phát triển giáo dục nghề nghiệp có mối quan hệ gắn bó với nhau chặt chẽ. Do đó, việc đề xuất chủ trương đầu tư dự án phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thuộc chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo và an sinh xã hội bền vững giai đoạn 2021-2025 là hết sức phù hợp và cần thiết” – đại biểu khẳng định. Đồng thời đề nghị Quốc hội và Chính phủ quan tâm chỉ đạo để giáo dục nghề nghiệp phát huy tốt nhất vai trò góp phần quan trọng vào thực hiện thành công mục tiêu giảm nghèo và an sinh xã hội bền vững trong giai đoạn tới.

Tiếp tục tích hợp ban hành các chính sách hỗ trợ giảm nghèo 

Đại biểu Thạch Phước Bình (ĐoànTrà Vinh) nêu thực tế, việc triển khai chính sách giảm nghèo chủ yếu theo 4 phương thức: Hỗ trợ trực tiếp gia đình tiền, hiện vật; hỗ trợ tín dụng thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội. Đây là phương thức chủ yếu hỗ trợ thông qua các chính sách khuyến khích phát triển và hỗ trợ thông qua mô hình kinh tế để nhân rộng.

“Việc hỗ trợ hiện vật cho bà con hiện nay đã tạo ra sức ì, không phát huy được sự tham gia của người nghèo. Người nghèo không được bàn bạc mà phổ biến thường là xã, huyện mua gà, dắt dê phát cho từng nhà. Từ tính thụ động như vậy nên ý thức quan tâm của chính người nghèo về những hiện vật được hỗ trợ thường không cao” – đại biểu thẳng thắn phát biểu.

Đồng tình với các biện pháp, giải pháp đối với công tác giảm nghèo trong thời gian tới mà Quốc hội, Chính phủ đã được đưa ra song đại biểu đề nghị tổ chức đánh giá kết quả thực hiện chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều nhằm khắc phục những bất cập trong chấm điểm, phân loại hộ nghèo.

Đồng thời cần sửa đổi các quy định hiện hành theo hướng mở rộng các hạng mục hoạt động chi phí liên quan đến nội dung nâng cao năng lực giám sát, đánh giá thực hiện chương trình giảm nghèo; sửa đổi các quy định để thực hiện cơ chế hỗ trợ trọn gói về tài chính trong quá trình thực hiện.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị cần rà soát, sửa đổi, bổ sung chính sách giảm nghèo theo 3 nhóm chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho hộ nghèo, hỗ trợ hiệu quả cho người nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, phát triển hạ tầng các vùng khó khăn, vùng có tỷ lệ hộ nghèo còn cao.

Đại biểu cũng đề nghị tăng cường huy động vốn từ ngân sách địa phương, các nguồn huy động đóng góp hợp pháp của doanh nghiệp và vận động tài trợ các tổ chức, cá nhân trong, ngoài nước, vốn đối ứng tham gia của người dân, đối tượng thụ hưởng.

Đại biểu Ma Thị Thúy (Đoàn Tuyên Quang) phát biểu thảo luận. (Ảnh: quochoi.vn )

Theo đại biểu Ma Thị Thúy (Tuyên Quang), để chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 triển khai thực hiện có hiệu quả ở những khu vực này, cần tiếp tục tích hợp ban hành các chính sách hỗ trợ giảm nghèo trong các chính sách phát triển kinh tế - xã hội theo hướng hỗ trợ các điều kiện, hỗ trợ trực tiếp đối với các chính sách có ảnh hưởng lớn đến an sinh xã hội, như giáo dục, y tế, còn lại các chính sách khác hỗ trợ bằng hình thức cho vay có hoàn trả.

Đồng thời tiếp tục tăng mức cho vay tín dụng ưu đãi và kéo dài thời gian vay vốn với lãi suất ưu đãi cho một số loại hình sản xuất có chu kỳ sản xuất chăn nuôi dài như trồng rừng, chăn nuôi trâu, bò và các cơ sở hộ sản xuất kinh doanh ở vùng đặc biệt khó khăn, vùng nông thôn.

Đại biểu cũng đề nghị thực hiện phân cấp mạnh việc tổ chức thực hiện cho địa phương, cơ sở theo phương thức hỗ trợ trọn gói, giao quyền cho địa phương, xin ý kiến nhân dân và tình hình thực tế để chủ động bố trí ngân sách giải quyết những nhu cầu bức xúc trên địa bàn theo mục tiêu của các chương trình mục tiêu quốc gia đã đề ra./.