Giảm tình trạng "ăn đong", tăng hiệu quả chăn nuôi

Các thông tin này được nhắc đến tại Tọa đàm "Xây dựng vùng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, thúc đẩy phát triển ngành chăn nuôi bền vững, hiệu quả" do Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt phối hợp Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Cục Chăn nuôi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) tổ chức sáng 28/10.

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu và thức ăn chăn nuôi về Việt Nam trong 9 tháng năm 2022 đã đạt gần 4,07 tỷ USD, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm 2021. Trước đó, năm 2021, Việt Nam cũng đã chi tới gần 5 tỷ USD để nhập khẩu nguyên liệu và thức ăn chăn nuôi. Điều đáng nói là do giá nhập nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tăng cao, khâu vận chuyển bị đứt gãy do dịch COVID-19 và chiến sự Nga – Ukraine nên giá thành sản phẩm chăn nuôi liên tục tăng mạnh.

Tính từ cuối năm 2020 đến nay, giá các mặt hàng thức ăn chăn nuôi trong nước đã tăng tới 17 lần và chưa giảm lần nào, khiến người chăn nuôi gặp rất nhiều khó khăn. Mọi chi phí sản xuất đều tăng lên, trong khi giá bán sản phẩm thì không tăng, thậm chí có thời điểm giảm dưới giá thành, cộng thêm các loại dịch bệnh đe dọa nên nhiều hộ chăn nuôi bị thua lỗ, phải treo chuồng. Về phía các doanh nghiệp, do phải lệ thuộc vào nhập khẩu nên bị động trong sản xuất, tốn kém thêm nhiều chi phí logistic, buộc phải tăng giá bán nếu không sẽ bị lỗ.

Ảnh minh hoạ (Ảnh: PV)

Lí giải về việc "quanh năm" phải đi nhập khẩu thức ăn chăn nuôi, Cục Chăn nuôi cho biết, tổng nhu cầu thức ăn tinh (ngô, khô dầu đậu tương, cám, bột cá...) của toàn ngành chăn nuôi Việt Nam cần khoảng 33 triệu tấn/năm, chủ yếu phục vụ chăn nuôi lợn và gia cầm. Tuy nhiên, nguồn cung trong nước chỉ cung cấp được khoảng 13 triệu tấn, chiếm phần nhỏ với khoảng 35% tổng nhu cầu. Do đó, mỗi năm Việt Nam vẫn phải nhập khẩu một con số rất lớn, với khoảng từ 20-22 triệu tấn nguyên liệu thức ăn chăn nuôi.

Tại Tọa đàm, Lãnh đạo Cục Chăn nuôi và Trung tâm Khuyến nông Quốc gia khuyên người dân tập trung vào những sản phẩm thế mạnh, có sức cạnh tranh để vươn ra thị trường. Cụ thể, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi Tống Xuân Chinh cho biết, thức ăn chăn nuôi là một vấn đề lớn, bởi đang chiếm khoảng 65-70% tổng chi phí sản xuất.

Theo khảo sát của Cục Chăn nuôi, 269 nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi của Việt Nam cần khoảng 32 triệu tấn nguyên liệu, nhưng nguồn cung trong nước mới đáp ứng khoảng 35%.

"Hiện nước ta chuyển dịch từ chăn nuôi nông hộ, nhỏ lẻ sang chăn nuôi quy mô lớn. Cộng thêm vấn đề về thiếu hụt nguồn cung nguyên liệu, nhu cầu về thức ăn công nghiệp rõ ràng là rất lớn", ông Chinh nói.

Chăn nuôi được Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến đánh giá là trụ đỡ lớn của nông nghiệp, với mức tăng trưởng bình quân đạt 4,5 – 4,6%/năm trong suốt 10 năm qua. Cũng giai đoạn này, sản lượng thịt các loại tăng 1,7 lần, trứng tăng 2,7 lần, sữa tươi tăng 4 lần, thức ăn chăn nuôi công nghiệp tăng hơn 2 lần. Sản lượng thịt, trứng, sữa cơ bản đáp ứng nhu cầu của gần 100 triệu người dân và hàng triệu khách du lịch hàng năm; góp phần đưa chăn nuôi chiếm 25,2% tổng giá trị toàn ngành nông nghiệp.

Có ý nghĩa quan trọng nhưng ngành chăn nuôi còn gặp nhiều thách thức về dịch bệnh truyền nhiễm, biến đổi khí hậu và thiên tai, biến động thị trường nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, biến động thị trường sản phẩm... Đáng kể và ảnh hưởng sâu rộng hiện nay là tình trạng giá thức ăn chăn nuôi liên tục tăng.

Lý giải về thực trạng trên, bà Hạ Thúy Hạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia nêu giải pháp về tự phối trộn thức ăn cho lợn, gà để giảm chi phí hay trồng cây ngô sinh khối để ủ chua làm thức ăn cho gia súc.

Thức ăn chăn nuôi đóng vai trò quan trọng với sự phát triển của ngành chăn nuôi (Ảnh: PV)

Dù đem lại nhiều lợi ích, nhưng các hoạt động này ở địa phương còn mang tính tự phát, chất lượng cũng như sản lượng chưa đảm bảo, theo bà Hạnh. "Chúng tôi khuyến cáo và khuyến khích bà con trồng theo hướng dẫn của ngành nông nghiệp, theo đúng kỹ thuật mà cán bộ khuyến nông phổ biến", Phó Giám đốc Hạ Thúy Hạnh thông tin.

Tại Hà Nội, ngành chăn nuôi còn phải giải quyết vấn đề về đô thị hóa. Ông Nguyễn Ngọc Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y chia sẻ, Thủ đô đã quy hoạch không được chăn nuôi tại 4 vùng: các quận nội thành; 4/9 xã của TX. Sơn Tây; 6 thị trấn của 5 huyện ngoại thành; các khu đô thị, nhà cao tầng ở ngoại ô nằm trong quy hoạch.

Do đó, để giải quyết bài toán thực phẩm cho gần 10 triệu người dân, Hà Nội chủ trương giữ tổng đàn nhưng nâng cao chất lượng vật nuôi. Cụ thể, duy trì ổn định 38-40 triệu gia cầm; 1,6-1,8 triệu lợn. Đồng thời đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, và xây dựng những vùng chăn nuôi đại gia súc tập trung ở các huyện như Ba Vì, Sóc Sơn.

"Sau COVID-19, sức mua toàn dân bị giảm. Người chăn nuôi khó tính được chi phí đầu vào, đầu ra. Có hiện tượng, người nuôi gia cầm ở Hà Nội đã chuyển đổi sang nuôi lợn, trồng hoa màu ngắn ngày. Với tính chất đặc thù của Thủ đô, chúng tôi đã tham mưu Sở NN&PTNT, UBND thành phố tập trung phát triển chăn nuôi những ngành mũi nhọn, thay vì dàn trải", ông Sơn chia sẻ.

Đồng quan điểm, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi Tống Xuân Chinh đề xuất phương án tập trung sản xuất những mặt hàng mà Việt Nam có sức cạnh tranh. "Chiến lược chăn nuôi sẽ chuyển đổi nhiều diện tích đất kém hiệu quả. Chúng ta không thể để tình trạng xuất khẩu 3 tỷ USD lúa gạo nhưng lại nhập khẩu 6 tỷ USD thức ăn chăn nuôi kéo dài. Muốn vậy, bên cạnh chính sách khuyến khích tích tụ ruộng đất, đẩy mạnh cơ giới hóa, người dân còn cần liên kết  chặt chẽ với doanh nghiệp để xây dựng các chuỗi", ông Chính phân tích.

Với những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, lãnh đạo Cục Chăn nuôi khuyến cáo tăng cường nuôi con bản địa, đặc sản. Nếu trồng ngô để giải quyết một phần vấn đề thức ăn chăn nuôi, người dân nên chọn những giống ngô lai chuyển gen có năng suất tốt và kháng bệnh./.