Hành trình chinh phục đỉnh cao trên bản đồ OCOP
5 sao là đỉnh cao của bản đồ OCOP - nơi thử thách bản lĩnh, nội lực và sự kiên trì của những chủ thể dám khát vọng. Năm qua, nhiều đặc sản ở Cần Thơ đã vượt thắng ghi tên vào bản đồ danh giá đó. Điều này không chỉ là sự công nhận về chất lượng mà còn là lời khẳng định vị thế mới của thương hiệu Việt - trở thành những “đại sứ” quốc gia tiếp tục hành trình lan tỏa và sẵn sàng cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường và ngoài nước.
1. Lớn lên trong gia đình giàu truyền thống, ông Lê Quang Anh (tên thường gọi là Út Tây), chủ Cơ sở sản xuất rượu thủ công truyền thống Út Tây ở ấp Tân Long A, xã Tân Bình, luôn gìn giữ những giá trị truyền thống. Trong đó, nghề nấu rượu thủ công được vợ chồng ông dày công nghiên cứu, phát triển thành sản phẩm OCOP và có sản phẩm đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia.
Bà Võ Thị Phương Trang (vợ ông Út Tây), nhớ lại cách đây hơn 20 năm, khi rượu “dỏm” tràn lan trên thị trường, gây nguy hại cho người tiêu dùng, vợ chồng bà nghĩ đến những mẻ rượu thủ công truyền thống thơm ngon, an toàn, chất lượng của gia đình. Và ý tưởng khởi nghiệp với sản phẩm rượu bắt nguồn từ đây.
Ban đầu, ông Út Tây chỉ nấu rượu thủ công và bán lẻ tại nhà. Tiếng lành đồn xa, ngày càng có nhiều khách hàng tìm đến, đặt mua rượu với số lượng lớn. Không ít người muốn dùng rượu để đãi khách quý hoặc làm quà biếu, đã tạo động lực cho gia đình phát triển thành sản phẩm có thương hiệu riêng, với bao bì, mẫu mã, hương vị đa dạng hơn.
Bà Võ Thị Phương Trang bên sản phẩm Rượu lão tửu Đông Trùng Hạ Thảo Út Tây đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia. Ảnh: ĐANG THƯ
Ra mắt những dòng sản phẩm đầu tiên từ cuối năm 2018, Cơ sở rượu thủ công truyền thống Út Tây đã viết nên một hành trình thăng tiến ngoạn mục khi đến nay toàn bộ 7/7 danh mục sản phẩm đều đạt chuẩn OCOP từ 4 sao trở lên. Trong đó, “cú hích” lớn nhất đến vào đầu năm 2025, khi 2 sản phẩm là Lão tửu Đông Trùng Hạ Thảo và Rượu Snor’s Wine chính thức được vinh danh chuẩn 5 sao cấp quốc gia.
Vượt xa khỏi biên giới, Rượu Út Tây trở thành “đại sứ văn hóa” trong các hội nghị kết nối giao thương trọng điểm tại TP Hồ Chí Minh và khu vực phía Nam. Sản phẩm tự hào được chọn làm quà tặng ngoại giao chính thức gửi tới Tổng Lãnh sự quán Hàn Quốc và Ấn Độ tại Việt Nam. Đặc biệt, Tiến sĩ Lê Thùy Trang, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân châu Á - Thái Bình Dương, giới thiệu và tặng sản phẩm này đến các đối tác quốc tế như một đại diện cho đặc sản Việt Nam đạt chuẩn chất lượng cao.
Nhìn lại hành trình đưa sản phẩm chạm đến chuẩn OCOP 5 sao, vợ chồng ông Út Tây đầy xúc động, tự hào. Dù buổi đầu khởi nghiệp gặp không ít khó khăn, từ sự cạnh tranh của thị trường đến sự lúng túng trong việc xây dựng thương hiệu, nhưng với tâm huyết và tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, thương hiệu Út Tây đã được công nhận và đón nhận từ khách hàng.
Bà Võ Thị Phương Trang chia sẻ: “Một sản phẩm khởi nghiệp muốn thành công bên cạnh sự năng động và nỗ lực của cơ sở, rất cần sự trợ lực từ lãnh đạo thành phố, các sở, ngành, địa phương và cơ quan truyền thông. Để sản phẩm đạt chuẩn OCOP 5 sao, chủ thể cần bám sát và thực hiện đầy đủ các tiêu chí, trong đó vấn đề đảm bảo chất lượng và xây dựng, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho logo, nhãn hiệu sản phẩm rất quan trọng”.
Tết này, vợ chồng ông Út Tây chuẩn bị khoảng 10.000 sản phẩm rượu các loại để cung ứng cho thị trường, tăng khoảng 10% so với Tết năm trước. Giá bán dao động từ 119.000 đồng đến 4,8 triệu đồng/chai tùy loại rượu, mẫu mã, dung tích. Đại diện cơ sở cho biết, hiện còn nhiều dòng sản phẩm tiếp tục được ấp ủ hứa hẹn cho sự vươn xa của cơ sở trong thời gian tới.
2. Cá thát lát Hậu Giang là đặc sản nổi tiếng, đã được xây dựng nhãn hiệu chứng nhận để bảo vệ quyền lợi người nuôi và doanh nghiệp chế biến sản phẩm này tại địa phương. Trong đó, Hợp tác xã (HTX) Kỳ Như ở ấp Tầm Vu 1, xã Thạnh Hòa, đang khẳng định vị thế dẫn đầu với sản phẩm Cá thát lát rút xương tẩm gia vị Kỳ Như đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia. Đây là sản phẩm thuộc ngành thủy sản đầu tiên đạt được danh hiệu này.
Để có thành công như hôm nay, hành trình xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP 5 sao của bà Nguyễn Kim Thùy, Giám đốc HTX Kỳ Như, cũng lắm gian nan. Gắn bó với nghề nuôi cá hơn 20 năm, gia đình bà trải qua không ít thăng trầm với cá lóc, cá trê, cá rô đầu vuông. Do chưa nắm vững kỹ thuật, không ít lần bà gặp thất bại, dẫn đến thua lỗ, trắng tay.
17 năm trước, bà Thùy bén duyên với con cá thát lát. Thấy cá dễ nuôi, lại là đặc sản quê hương, bà quyết tâm nghiên cứu kỹ thuật, từng bước mở rộng ao nuôi. Năm 2015, bà mạnh dạn khởi nghiệp với các sản phẩm làm từ cá thát lát, mà đầu tiên là chả cá và cá muối sả, rồi sau đó là cá rút xương tẩm gia vị. Không chỉ chế biến món ăn bán tại quán của gia đình, bà còn năng động đi chào hàng ở nhiều nơi.
Bà Nguyễn Kim Thùy bên sản phẩm Cá thát lát rút xương tẩm gia vị Kỳ Như đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia. Ảnh: ĐANG THƯ
Nhận thấy nhu cầu khá cao của thị trường, bà Thùy quyết định xây dựng nhà xưởng, mở rộng quy mô sản xuất, liên kết với các nông hộ nuôi cá thát lát trong vùng để hình thành chuỗi cung ứng sản phẩm. Năm 2019, HTX Kỳ Như ra đời. Trong vai trò giám đốc, bà Thùy vừa cung cấp con giống, vừa hướng dẫn kỹ thuật cho người nuôi và bao tiêu sản phẩm. Nhờ cách làm hiệu quả, đến nay, HTX thu hút được 56 thành viên tham gia.
Để nâng tầm giá trị sản phẩm, HTX Kỳ Như chủ động xây dựng vùng nuôi đạt chuẩn VietGAP với tổng diện tích 16ha. Quá trình chế biến áp dụng tiêu chuẩn HACCP, ISO 22000 giúp HTX đảm bảo năng suất, chất lượng và nâng cao khả năng cạnh tranh sản phẩm trên thị trường. Từ buổi đầu phải đi chào hàng, bỏ mối từng con cá, từng ký chả, đến nay, bà Thùy tự tin đưa sản phẩm của mình vào các siêu thị lớn như Mega, Bách Hóa Xanh... và xuất khẩu sang Mỹ, Hàn Quốc.
Từ năm 2020 đến nay, HTX Kỳ Như đã xây dựng được 11 sản phẩm OCOP. Trong đó, có 10 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4 sao và 1 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia. Nhiều sản phẩm được công nhận là sản phẩm OCOP tiêu biểu vùng ĐBSCL và các giải thưởng danh giá khác. Thương hiệu OCOP giúp giá trị sản phẩm tăng từ 10-15% qua từng năm. Qua đó, tiêu thụ khoảng 900 tấn thủy sản của nông dân mỗi năm, tạo việc làm thường xuyên cho 65 lao động tại địa phương.
Bà Nguyễn Kim Thùy, Giám đốc HTX Kỳ Như, chia sẻ: “Chúng tôi đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, xây dựng thêm 2 sản phẩm là chả cá thát lát tươi và chả cá thát lát chiên đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia. Đồng thời, mở rộng vùng nguyên liệu nuôi cá, nâng cấp dây chuyền chế biến song song với phát triển thương mại điện tử và xuất khẩu. Qua đó khẳng định thương hiệu, chất lượng cá thát lát đặc sản quê hương và đưa sản phẩm vươn xa trên thị trường”.
3. Hành trang khởi nghiệp của chị Đoàn Thị Hồng Thắm, Giám đốc Công ty Hygie & Panacee là một bản profile khiến nhiều người nể phục: Niềm đam mê dược liệu cháy bỏng từ thời sinh viên cùng 17 năm dày dạn kinh nghiệm tại các tập đoàn dược phẩm uy tín. Đặc biệt, chị chính là “mẹ đẻ” của Eugica - dòng thuốc ho thảo dược “quốc dân” hiện diện trong tủ thuốc của nhiều gia đình Việt. Sở hữu bảng thành tích vàng, nhưng năm 2019, người phụ nữ ấy lại chọn một khởi đầu mới đầy thử thách với dự án “Khai thác giá trị dược liệu từ nông sản”, quyết tâm nâng tầm nông sản quê nhà thành những dòng dược trà cao cấp.
Việt Nam sở hữu kho tàng dược liệu khổng lồ với hơn 5.000 loài thực vật quý. Nhưng thực tế tại ĐBSCL, các loại cây như gừng, nghệ, sả, tía tô, lá sen... được sản xuất chủ yếu ở dạng nguyên liệu thô với giá trị kinh tế thấp. Nỗi đau đau đáu về cảnh “sáng rau, chiều rác” - khi nông sản dư thừa bị đổ bỏ đầy lãng phí - đã thôi thúc chị Thắm tìm một lối đi khác biệt.
Thay vì nhìn nông sản như thực phẩm đơn thuần, chị Thắm tiếp cận dưới góc nhìn của một chuyên gia dược học: phân tích hoạt chất, giải mã công dụng sinh học để biến nông sản thành những sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Từ trăn trở ấy, Hygie & Panacee đã xác lập “kiềng ba chân” cho chiến lược phát triển: Ứng dụng khoa học dược liệu để nâng tầm giá trị nông sản; tạo ra hệ sinh thái sản phẩm tự nhiên, an toàn theo xu hướng hiện đại; và bền bỉ xây dựng thương hiệu bản địa trên bản đồ khởi nghiệp nông nghiệp bền vững".
Chị Đoàn Thị Hồng Thắm quảng bá sản phẩm tại một sự kiện do thành phố tổ chức. Ảnh: MỸ THANH
Chỉ sau 2 năm dấn thân, hành trình “giải mã” nông sản của Hygie & Panacee đã gặt hái những quả ngọt với bảng thành tích dày đặc tại các đấu trường khởi nghiệp từ cấp tỉnh đến toàn quốc. Đó là: Giải Nhất Cuộc thi Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo tỉnh Đồng Tháp (2021), Giải Nhì Cuộc thi Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo ĐBSCL (2021), Giải Nhì Cuộc thi Khởi nghiệp Nông nghiệp đổi mới sáng tạo toàn quốc (2022). Từ tâm huyết của người nữ giám đốc, 15 dòng trà hòa tan đã ra đời, trong đó có 6 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao - những chứng chỉ vàng cho chất lượng và sự tử tế.
Dù vậy, với chị Thắm, giải thưởng hay sao số chưa phải là đích đến cuối cùng. Hoài bão lớn nhất của người phụ nữ ấy là khắc tên dược trà Hygie & Panacee vào ký ức của du khách như một biểu tượng đặc sản địa phương. “Chúng tôi muốn khi nhắc đến Cần Thơ, bạn sẽ nhớ đến vị trà Hygie. OCOP chính là dấu ấn vùng miền, giúp chúng tôi thực hiện sứ mệnh đưa hồn quê Việt vươn tầm quốc tế”, chị Thắm tự hào sẻ chia.
Khép lại năm 2025, niềm vui như nhân đôi khi các sản phẩm của Hygie & Panacee chính thức đạt danh hiệu Hàng Việt Nam Chất lượng cao. Đặc biệt, sản phẩm trà đinh lăng Hygie được thành phố tin tưởng đề cử 5 sao OCOP quốc gia. Đây là minh chứng sống động cho niềm tin của người tiêu dùng, nhà quản lý gửi gắm vào một thương hiệu “thật và chất”.
Hành trình khởi nghiệp từ dược liệu không đơn thuần là một mô hình kinh doanh, mà là sự giao thoa đầy tâm huyết giữa tri thức khoa học và tài nguyên bản địa. Câu chuyện của Hygie & Panacee đã chứng minh một chân lý: Khi khoa học kết hợp cùng giá trị bản địa, nông sản Việt sẽ thôi không còn “giải cứu” mà tự tin chuyển mình thành những sản phẩm giá trị cao. Đó chính là con đường bền vững nhất để nâng tầm thương hiệu Việt, đưa những tinh túy từ đất mẹ vươn xa, chiếm trọn trái tim của người dùng trong nước và vươn ra biển lớn.
*
* *
Từ giọt rượu Út Tây nồng nàn, vị trà của Hygie & Panacee thanh khiết đến miếng cá thát lát rút xương Kỳ Như đậm đà bản sắc… cùng với sản phẩm OCOP khác đã và đang cùng vẽ nên một diện mạo đầy kiêu hãnh cho nông sản Cần Thơ. Và trên hết, 5 sao là đỉnh cao nhưng chưa bao giờ là điểm dừng…
Qua câu chuyện của những chủ thể đã thể hiện rõ: Sự khẳng định lớn nhất không chỉ nằm ở những tấm giấy chứng nhận hay bằng khen, mà là vị trí vững chãi trong lòng khách hàng. Bởi chỉ có uy tín, chất lượng và cái tâm đặt vào từng sản phẩm mới là “giấy thông hành” quan trọng nhất. Niềm vui của những người làm OCOP xuân này sẽ càng trọn vẹn hơn khi những sản phẩm được dày công vun xới được người tiêu dùng nhiệt tình đón nhận, hiện diện trang trọng trong mỗi gia đình như một món quà của niềm tự hào xứ sở.
Hải Thư - Quế Lim
