Hoàn thiện pháp luật để ngăn chặn tình trạng “thổi giá”, “quân xanh, quân đỏ” trong đấu giá đất

Chiều 16/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức chất vấn và trả lời chất vấn nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực tài nguyên và môi trường.

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, chiều 16/3. Ảnh: VGP

Nên tổ chức đấu giá đất nhiều đợt để lựa chọn đúng doanh nghiệp

Trả lời chất vấn của đại biểu liên quan đến việc đấu giá đất ở nhiều nơi có hiện tượng "bắt tay ngầm", có nhiều trường hợp nhà đầu tư trả giá trên trời rồi âm thầm bỏ cọc gây khó khăn cho xây dựng và phát triển, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà cho hay, việc đấu giá đất và đặc biệt trong thời gian vừa qua đã nổi lên không chỉ có thổi giá mà thực tế còn là dìm giá, “quân xanh, quân đỏ”. Điều đó gây bức xúc dư luận và ảnh hưởng hết sức nghiêm trọng làm biến động thị trường bất động sản. Thứ hai là làm thất thoát tài sản của Nhà nước. Thứ ba là thổi giá lên cao, tạo ra một mặt bằng giá mới ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống kinh tế. Và nếu nói sâu hơn nữa thì việc thổi giá lên đằng sau đấy còn rất nhiều hệ luỵ. Đặc biệt là các ngân hàng khi những giá đất là giá ảo nhưng lại có thể thế chấp để rút tiền ngân hàng lại là thực. Điều này sẽ làm mất an ninh tiền tệ.

Nêu nguyên nhân trên, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho rằng, về góc độ pháp luật, đấu giá đất đang được điều chỉnh bởi các luật khác nhau như: Luật Đấu giá, Luật Đất đai, các quy định liên quan đến về tài chính, thuế,… và trong đó thì có một điều là các quy định thiếu cụ thể. Đặc biệt, khi một loại tài sản có giá trị về tài nguyên khác biệt như là đất đai thì không thể so sánh như một vật thể giá trị khác. Vì vậy, cần phải có phương pháp, trình tự để đấu giá đối với tài sản đất đai, phải có cái phương pháp khác hơn, chắc chắn hơn. Về góc độ Luật Đất đai thì mới quy định về điều kiện các doanh nghiệp tham gia đấu giá, nhưng chưa cụ thể, đặc biệt là vấn đề thể hiện năng lực của doanh nghiệp...

Vấn đề về “quân xanh, quân đỏ”, Bộ trưởng khẳng định đây là một điều có thực, hiện nay có ba hình thức đấu giá đất. Do đó, chúng ta cũng cần phải nghiên cứu xem đấu giá là trực tiếp hay là gián tiếp cho phù hợp với tình hình thực tế. Nên tổ chức thành mấy đợt đấu giá để lựa chọn đúng doanh nghiệp, người mua có năng lực. Ngoài ra cần phải tăng cường kỷ cương đối với doanh nghiệp, cần kiểm tra, thanh tra, điều tra đối với các cơ quan công quyền suy thoái, cung cấp thông tin rồi cùng với các nhà đấu giá hưởng lợi phi pháp.

Nhà nước phải điều tiết để ngăn chặn vấn đề thổi giá

Trả lời chất vấn về dấu hiệu của "bong bóng" bất động sản, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho hay, với đấu giá đất, có cả hiện tượng dìm giá và dìm giá cũng nguy hiểm như đẩy giá. Đẩy giá thì làm biến động thị trường, tạo ra giá ảo và làm cho chỉ số đầu vào kinh tế tăng cao, không hiệu quả. Đẩy giá có thể rút ruột tiền của ngân hàng nếu như tài sản đó là đặt cọc với cái giá không thật như vậy. Đẩy giá còn liên quan đến việc nếu một nền kinh tế mà đất đai đang là đầu vào của mọi dự án đầu tư thì sẽ không còn hiệu quả. Đây là điều chúng ta không mong muốn, bởi chúng ta cần giá chuẩn để lại mang hiệu quả xã hội trên đất chứ không phải có đất đai để bán, để chi tiêu, để sử dụng.

Bộ trưởng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, vấn đề xác định các điều kiện tham gia, trình tự thủ tục đấu giá, trình tự thủ tục đấu giá đất không phải bình thường như đấu giá một cái đồng hồ, một cái máy hay là một vật dụng có giá trị… mà đất đai thì phải nhìn nhận ở khía cạnh khác, ảnh hưởng của đất đai đến kinh tế - xã hội rất khác nên cần xem xét để quy trình thủ tục đấu giá chặt chẽ hơn. Tiếp nữa, phải bảo vệ những người tham gia đấu giá, vì hiện nay có chuyện gây sức ép, đe dọa và các nơi đấu giá hết sức lộn xộn mất trật tự, có cả chuyện vướng mắc giữa người tham gia với người quản lý đấu giá.

Về đề xuất thêm chế tài mạnh mẽ hơn cả hình sự lẫn chế tài về kinh tế, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho rằng, chế tài về kinh tế quan trọng hơn. Phải làm thế nào để thấy rằng nếu có động tác này, động tác kia thì sẽ không còn hiệu quả kinh tế. Làm sao để khi người ta dám nâng giá lên 10 lần thì phải minh bạch nguồn tiền đấy ở đâu ra, nguồn gốc như thế nào?

Thêm nữa, là thời gian thẩm định hồ sơ đất chỉ 15 ngày thì không ổn, khâu này cần phải đi trước một bước so với đấu giá. Khâu thẩm định cũng phải làm rất căn cơ, tức là thông qua ngân hàng, thông qua các hồ sơ đất đai, thông qua lý lịch của các nhà đấu giá.

Bộ trưởng lần nữa khẳng định vấn đề thổi giá, đầu cơ đất đai, đây là hiện tượng rõ ràng có thật. Trong điều kiện dịch bệnh COVID-19, người dân và doanh nghiệp đã gửi tài sản của mình vào đất, và khi đất lên giá phi mã ai cũng nghĩ là thành công. Nhưng ở góc độ vĩ mô, khi người dân đầu tư vào đất đai thì xu hướng đó không mang lại hiệu quả và đấy là điều rất không tốt với nền kinh tế.

“Nhà nước phải điều tiết để ngăn chặn vấn đề thổi giá. Đất chưa sử dụng mà đã tham gia đấu giá để giữ đất, găm đất và đất không sử dụng để càng lâu, không đầu tư nhưng vẫn lên giá như vậy là về chính sách chúng ta phải làm sao để kiểm soát được các dự án đầu tư phải khả thi và chúng ta phải xác định được lộ trình dự án này để đưa vào phục vụ cho phát triển kinh tế. Thêm nữa là phải phân biệt các phân khúc về thị trường, phải lấy nhu cầu của bất động sản nhà ở làm cơ sở để quyết định đầu tư phát triển đô thị và bất động sản chứ không phải mục tiêu thu được tiền trong nhiệm kỳ này, nhiệm kỳ kia. Tức là phải đảm bảo tính toán cân bằng cung - cầu của thị trường về bất động sản”- Bộ trưởng Trần Hồng Hà kiến nghị./.