Hội thảo khoa học “Vai trò Đặc khu uỷ Quảng Đà đối với phong trào cách mạng Quảng Đà (1967-1975)”
Các đồng chí: Phan Việt Cường, Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ Quảng Nam đại diện Thường trực Tỉnh uỷ Quảng Nam; Võ Công Trí, Phó Bí thư Thường trực Thành uỷ Đà Nẵng, đại diện Thường trực Thành uỷ Đà Nẵng; Trần Thuận, nguyên Bí thư Đặc khu uỷ Quảng Đà đồng chủ trì Hội thảo.
Tham dự Hội thảo có các đồng chí lão thành cách mạng từng giữ các cương vị lãnh đạo chủ chốt của Đặc khu uỷ Quảng Đà; các nhân chứng lịch sử từng trực tiếp công tác, chiến đấu tại chiến trường Quảng Đà (1967-1975); đại diện lãnh đạo Quân khu V; đại diện các cơ quan, ban, ngành TP.Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam; Thường trực các quận uỷ, huyện uỷ TP.Đà Nẵng và các thị xã, huyện thuộc Quảng Đà trước đây gồm: Hội An, Điện Bàn, Đại Lộc, Duy Xuyên, Đông Giang, Nam Giang, Tây Giang; các nhà nghiên cứu lịch sử của Trung ương và địa phương…
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, đồng chí Đặng Việt Dũng, Uỷ viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành uỷ Đà Nẵng cho biết: Hội thảo “Vai trò Đặc khu uỷ Quảng Đà đối với phong trào cách mạng Quảng Đà (1967-1975)” là hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện được tổ chức kỷ niệm 50 năm thành lập Đặc khu uỷ Quảng Đà (10/1967-10/2017). Hội thảo có mục đích tập trung làm rõ về quá trình ra đời, hoạt động và vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của Đặc khu uỷ Quảng Đà từ năm 1967 đến 1975; gắn với các sự kiện lớn như: Cuộc tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân -1968, phong trào giành dân, giành đất năm 1973 và cuộc tiến công và nổi dậy giải phóng quê hương năm 1975.
“Thông qua Hội thảo sẽ góp phần đánh giá đầy đủ, đúng đắn, sâu sắc, có sức thuyết phục về sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, Khu uỷ khu V đối với phong trào cách mạng Quảng Đà; về sự lãnh đạo của Đặc khu uỷ Quảng Đà trên tất cả các mặt công tác nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp cho mục tiêu giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước… Qua đó nhằm tái hiện bức tranh chân thật của lịch sử về những năm tháng đấu tranh gian nan, khổ cực, hy sinh anh dũng cũng như tinh thần bất khuất, kiên cường của nhân dân Quảng Đà nói chung, tại chiến trường ác liệt nhất miền Nam Việt Nam này. Từ đó rút ra những bài học lịch sử quý báu nhằm góp phần vào việc giáo dục truyền thống yêu nước, ý chí độc lập tự chủ, niềm tự hào dân tộc cho cán bộ, chiến sỹ và nhân dân, nhất là các thế hệ trẻ; tạo sự thống nhất cao về ý chí và hành động, tinh thần đoàn kết, năng động, táo bạo, mưu lược trong chiến tranh và trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hiện nay”- đồng chí Đặng Việt Dũng nhấn mạnh.
Tại Hội thảo, các đại biểu đã nghe Thiếu tướng Trịnh Đình Thạch, Phó Chính uỷ Quân khu V trình bày tham luận và thảo luận các nội dung về “Sự lãnh đạo, chỉ đạo của Khu uỷ V đối với Đặc khu uỷ Quảng Đà trên lĩnh vực quân sự tại chiến trường trọng điểm Quảng Đà”; đồng chí Trần Thuận, nguyên Khu uỷ viên Khu uỷ V, Phó Tổng Thanh tra Nhà nước, nguyên Bí thư Đặc khu uỷ Quảng Đà với tham luận “Sự lãnh đạo có tính chiến lược của Đặc khu uỷ Quảng Đà đối với các phong trào, sự kiện tiêu biểu của phong trào cách mạng Quảng Đà”; đồng chí Lê Công Thạnh, nguyên Thường trực Đặc khu uỷ Quảng Đà, Chính uỷ Mặt trận 4 Quảng Đà với tham luận “Những đóng góp của Mặt trận 4 Quảng Đà trên chiến trường Quảng Đà”; thạc sỹ Bùi Văn Tiếng, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử TP.Đà Nẵng với tham luận “Về sự sáng tạo của Đặc khu uỷ Quảng Đà trong xây dựng, kết nối và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, văn nghệ sỹ tại Quảng Đà”; nhà nghiên cứu Nguyễn Đình An, nguyên Uỷ viên Ban Tuyên huấn Quảng Đà, nguyên Chủ tịch Ủy ban MTTQVN tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng với tham luận “Tinh thần yêu nước, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng của nhân dân Quảng Đà và vai trò công tác tuyên huấn trong chiến tranh giải phóng dân tộc”…
Cùng với các tham luận trên, các đại biểu tham dự Hội thảo cũng tập trung thảo luận nhiều nội dung liên quan đến vai trò lãnh đạo và những sáng tạo, linh hoạt trong vận dụng các chủ trương, đường lối chỉ đạo của Trung ương Đảng, của Quân uỷ khu 5 mà Khu uỷ Quảng Đà đã thực hiện, góp phần cùng miền Nam và cả nước làm nên những thắng lợi to lớn của cách mạng giải phóng quê hương và nước nhà.
Theo các đại biểu, từ khi quân Mỹ đổ bộ vào miền Nam (8/3/1965), cụ thể là tại bãi biển Xuân Thiều (Đà Nẵng) - đánh dấu chính thức về việc tham chiến trực tiếp của Mỹ ở Việt Nam, tại chiến trường Quảng Đà, trên mũi giáp công quân sự, qua liên tiếp 2 mùa khô 1965-1966 và 1966-1967 đã chứng minh thực tế là từ sự “gờm sợ Mỹ” ban đầu, lực lượng vũ trang và du kích Quảng Đà ngày một sáng tạo nhiều cách đánh Mỹ hiệu quả, lập được nhiều chiến công hiển hách, thế và lực của phong trào cách mạng không ngừng được tăng lên, minh chứng một quan điểm “ta có thể đánh Mỹ và thắng Mỹ”.
Song song đó, công tác thành thị càng được Tỉnh uỷ Quảng Đà và Thành uỷ Đà Nẵng đặt thành mục tiêu quan trọng. Sự kiện 76 ngày đêm làm chủ TP.Đà Nẵng năm 1966 là một ví dụ điển hình có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong phong trào đô thị tại miền Nam.
Theo đồng chí Trần Thuận, nguyên Khu uỷ viên Khu uỷ V, Phó Tổng Thanh tra Nhà nước, nguyên Bí thư Đặc khu uỷ Quảng Đà: Tháng 10/1967, Khu V quyết định sáp nhập tỉnh Quảng Đà và TP.Đà Nẵng thành Đặc khu Quảng Đà. Việc thành lập Đặc khu uỷ Quảng Đà là vấn đề có tính chiến lược nhằm kết hợp chặt chẽ và phát huy cao độ sự hỗ trợ giữa 3 vùng chiến lược: đô thị - nông thôn đồng bằng - miền núi; giữa 3 thứ quân: bộ đội chủ lực - bộ đội địa phương - dân quân du kích; giữa 3 mũi giáp công: chính trị - quân sự - binh địch vận, trong đó tập trung chủ yếu cho khu đô thị Đà Nẵng.
Khẳng định vai trò lãnh đạo của Đặc khu uỷ Quảng Đà trong thời kỳ này, Thiếu tướng Trịnh Đình Thạch, Phó Chính uỷ Quân khu V cho biết: Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đặc khu uỷ Quảng Đà, quân và dân Quảng Đà đã mở cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân -1968, đánh mạnh vào các cơ quan đầu não của địch ở đô thị Đà Nẵng và các thị xã, thị trấn, tiêu diệt được nhiều sinh lực và phương tiện chiến tranh của địch. Cùng với đó, với các chiến dịch X1, X2, quân dân toàn Đặc khu đã liên tiếp tiến công địch, góp phần cùng quân, dân miền Nam và cả nước giáng một đòn quyết định, buộc Mỹ phải đơn phương xuống thang chiến tranh, giảm dần quân Mỹ trên chiến trường, ngồi vào bàn đàm phán ở Hội nghị Paris.
Sau Hiệp định Paris, được sự hỗ trợ của Mỹ, Nguyễn Văn Thiệu thực hiện cái gọi là “tràn ngập lãnh thổ” đưa quân lấn chiếm vùng giải phóng, xóa thế da beo và “đẩy cộng sản lên biên giới”. Trước tình hình đó, tháng 7/1973, Trung ương Đảng họp, ban hành một Nghị quyết mới, nêu rõ: “Dù phát triển theo khả năng nào, con đường cách mạng miền Nam vẫn là con đường bạo lực cách mạng”, với phương châm: “Kiên quyết phản công và tiến công, giữ vững và phát huy thế chủ động, đánh bại các cuộc hành quân lấn chiếm của địch”. Dưới sự lãnh đạo của Đặc Khu uỷ Quảng Đà, phong trào đấu tranh giành dân, giành đất thu được nhiều kết quả. Phát huy thắng lợi đã có, tại Quảng Đà, Khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu V chủ trương tiêu diệt cứ điểm Thượng Đức - một hệ thống cứ điểm kiên cố án ngữ ở phía tây nam Đà Nẵng, thành phố Đà Nẵng bị ta uy hiếp nghiêm trọng.
Chiến thắng dồn dập của quân và dân ta trên khắp chiến trường miền Nam cuối năm 1974 đầu năm 1975 làm cho quân địch suy sụp, thế và lực của ta mạnh lên gấp nhiều lần, tạo thời cơ chiến lược để Trung ương Đảng quyết định giải phóng miền Nam trong năm 1975.
Với khí thế tấn công thần tốc, trưa ngày 29/3/1975, quân chủ lực cùng với tự vệ và biệt động thành phố đã tiếp quản Tòa Thị chính, giải phóng quê hương.
Sau giải phóng, chấp hành Nghị quyết số 245-NQ/TW, ngày 20/9/1975 của Bộ Chính trị về việc bỏ khu, hợp nhất tỉnh; ngày 4/10/1975, Ủy ban nhân dân Cách mạng Lâm thời khu Trung Trung bộ ra Quyết định số 119/QĐ về việc hợp nhất tỉnh Quảng Nam và Đặc khu Quảng Đà thành tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng.
Như vậy, Đặc khu Quảng Đà, đặc khu duy nhất ở chiến trường Khu 5 và thứ hai của miền Nam đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình trong một thời kỳ lịch sử đầy ác liệt nhưng cũng đầy sáng tạo, phi thường trong những năm cuối cùng của cuộc chiến tranh Việt Nam 30 năm. Từ đó đến nay, đã có các công trình lịch sử đề cập về đơn vị hành chính Quảng Đà đặc thù này trong giai đoạn lịch sử 1967-1975; đồng thời đánh giá về việc sáp nhập - chia tách đơn vị hành chính Quảng Nam, Quảng Đà, Quảng Nam - Đà Nẵng hay thành phố Đà Nẵng trong từng thời kỳ với mục đích chung là để huy động cao nhất các nguồn lực cho mục tiêu cách mạng./.
