Khoa học và đổi mới sáng tạo là chìa khoá của tăng trưởng bền vững

Bà Carolyn Turk: Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được nhìn nhận đúng đắn là một trong những lĩnh vực đột phá chiến lược để có thể đạt tốc độ tăng trưởng cao và bền vững cho Việt Nam (Ảnh: Hồng Ngân)

Cũng theo bà Carolyn Turk, do nhiều thách thức mới, bao gồm mâu thuẫn địa chính trị toàn cầu, đại dịch COVID-19, và biến đổi khí hậu, tất cả các quốc gia trong khu vực Đông Á đều phải đối mặt với những thách thức mới để tiếp tục phát triển. Cụ thể, tăng trưởng năng suất toàn cầu đã chậm lại trong hơn một thập kỷ nay, điều này khiến Đông Á khó bắt kịp với phần còn lại của thế giới. Thay đổi môi trường thương mại và thay đổi công nghệ toàn cầu có thể gây thách thức đối với động lực tăng trưởng truyền thống của khu vực như sản xuất theo định hướng xuất khẩu, thâm dụng lao động. Tình hình ở Việt Nam cũng tương tự như vậy, do Việt Nam cùng với Trung Quốc là quốc gia đi đầu khu vực về sản xuất theo định hướng xuất khẩu. Biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tình trạng dễ bị tổn thương của các quốc gia, mặc dù cũng mở ra cơ hội phát triển mới. COVID-19 đã đảo ngược quỹ đạo giảm nghèo trong hai năm qua và nêu bật tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo và chuyển đổi kỹ thuật số đối với phát triển kinh tế.

Do vậy, thúc đẩy đổi mới sáng tạo hơn nữa và cải thiện nguồn nhân lực sẽ là yếu tố quan trọng để giải quyết những thách thức này và duy trì tăng trưởng nhanh và bền vững với môi trường. Có thể thấy rõ tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo từ kinh nghiệm của các quốc gia thu nhập cao trong khu vực như Hàn Quốc và Singapore sử dụng đổi mới làm phương tiện để thúc đẩy thu nhập quốc gia, nâng cao chất lượng tăng trưởng, và gần đây hơn, để ứng phó với đại dịch.

Tuy nhiên, bà Carolyn Turk lập luận rằng, các quốc gia trong khu vực hiện có mức độ sẵn sàng khác nhau liên quan đến năng lực đổi mới sáng tạo.  Khu vực này có một số đơn vị đi đầu trong đổi mới sáng tạo và các công ty đổi mới sáng tạo danh tiếng. Nhưng, từ những dữ liệu cho thấy hầu hết các quốc gia trong khu vực (trừ Trung Quốc và Hàn Quốc) đổi mới ít hơn mức dự kiến tương ứng với thu nhập bình quân theo đầu người. Trên thực tế, hầu hết các công ty trong khu vực không thực hiện đổi mới và hoạt động cách xa mức phát triển tốt nhất về công nghệ. Ngoài ra, các quốc gia còn tiếp tục tụt lùi so với các quốc gia trong khối OECD (Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế) thu nhập cao về phạm vi và cường độ sử dụng công nghệ mới.

Do đó, điều quan trọng là phải tư duy rộng hơn về đổi mới sáng tạo; không chỉ là phát minh tiên tiến (cách nhiều người vẫn nghĩ về đổi mới sáng tạo), mà còn là những tiến bộ gắn với việc phổ biến và áp dụng công nghệ hiện có. Tập trung phổ biến và áp dụng công nghệ hiện có có ý nghĩa quan trọng đối với các quốc gia đang phát triển ở khu vực Đông Á và rất quan trọng đối với Việt Nam. Thứ nhất, có nhiều bằng chứng cho thấy, việc áp dụng công nghệ gắn với tăng năng suất; đơn giản là việc tập trung vào phổ biến công nghệ sẽ mang lại kết quả. Thứ hai, quan điểm rộng hơn về đổi mới sáng tạo cung cấp khuôn khổ hữu ích cho một chính sách bao trùm và toàn diện hơn về đổi mới sáng tạo, theo đó chính sách và nguồn lực công được gắn chặt chẽ hơn với năng lực và nhu cầu của doanh nghiệp.

Với nước ta, bà Carolyn Turk cho rằng Việt Nam có thể tăng cường hỗ trợ của nhà nước đối với phổ biến công nghệ, nâng cao năng lực của doanh nghiệp để tiếp thu công nghệ mới, bằng cách cải thiện kỹ năng quản lý và thực hành của tổ chức, đồng thời tăng cường năng lực tiếp cận với nguồn vốn tài trợ cho đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Kêu gọi nỗ lực hơn nữa để phát triển kỹ năng sẵn có cả về số lượng và chất lượng của thế hệ người dân Việt Nam trẻ và già hơn. Cần cải thiện quản trị hệ thống khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, tăng cường năng lực của chính quyền nhằm thực hiện các chính sách đổi mới sáng tạo và cải thiện phối hợp giữa tất cả các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo.

Những thông điệp này phù hợp với Nghị quyết của Đại hội Đại biểu toàn quốc của Đảng gần đây, trong đó xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là chìa khóa để đạt được tăng trưởng bền vững, phát triển kinh tế của Việt Nam và giải quyết những thách thức mới phát sinh. Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được nhìn nhận đúng đắn là một trong những lĩnh vực đột phá chiến lược để có thể đạt tốc độ tăng trưởng cao và bền vững cho Việt Nam./.