Kỳ vọng sẽ đổi mới toàn diện hợp tác xã để thúc đẩy kinh tế tập thể

Trong phiên thảo luận ngày 10/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, sự điều hành nội dung của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải, Quốc hội thảo luận ở Hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của Dự án Luật HTX (sửa đổi).

Sản phẩm nông sản hữu cơ của các HTX (Ảnh: PV)

Dự án Luật HTX (sửa đổi) được Chính phủ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 4, Khóa XV gồm 12 Chương, 111 Điều trong đó: Bãi bỏ 03 Điều, sửa đổi 65 Điều, bổ sung 49 Điều so với Luật HTX năm 2012, bám sát 05 nhóm chính sách trong Đề nghị xây dựng Luật HTX (sửa đổi) đã được Quốc hội thông qua, gồm: Hoàn thiện các quy định về bản chất HTX, phát triển thành viên HTX; mở rộng phạm vi điều chỉnh và hoàn thiện các quy định về loại hình tổ chức kinh tế hợp tác, tổ chức đại diện; mở rộng thị trường, nâng cao khả năng huy động vốn, tạo động lực cho HTX phát triển; hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác quản trị, điều hành HTX; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh tế tập thể.

Tại phiên họp, các đại biểu đều thống nhất sự cần thiết sửa Luật. Liên quan đến tên gọi của Luật, bên cạnh nhiều ý kiến đề nghị giữ tên Luật HTX cũng có ý kiến tranh luận cho rằng đổi tên Luật các tổ chức kinh tế hợp tác sẽ phù hợp hơn. Cụ thể, đại biểu Trương Trọng Nghĩa, Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh cho rằng cần đổi tên Luật vì tổ chức kinh tế hợp tác ngày nay khác với tổ chức HTX cách đây 40-50 năm. “Tên gọi tổ chức kinh tế hợp tác là chính xác và điều đó cũng là một nguyên tắc của lập pháp và lập quy, tức là có bao nhiêu đối tượng điều chỉnh thì tên gọi phải đủ để bao trùm” – đại biểu Nghĩa nói.

Hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm, hàng hóa tiêu biểu của HTX cả nước (Ảnh: PV)

Theo đại biểu Khang Thị Mào, Đoàn ĐBQH tỉnh Yên Bái, cả 2 phương án tên gọi của dự thảo luật đưa ra đều có cơ sở. Đối với phương án giữ nguyên như tên gọi hiện nay là Luật HTX đã quen thuộc, được đề cập trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật, các cơ chế, chính sách cho nên dễ hiểu, dễ tiếp cận, dễ thực hiện. Tuy nhiên, để tên gọi phù hợp với sự phát triển của các loại hình kinh tế hợp tác, trong đó HTX là nòng cốt bao gồm các tổ chức kinh tế hoạt động theo hình thức hợp tác giữa các pháp nhân, các thể nhân, các tổ chức, cá nhân với nhau; phù hợp với thông lệ quốc tế và phạm vi nội hàm được điều chỉnh phù hợp với Nghị quyết 20 của Trung ương Đảng, đại biểu Khang Thị Mào kiến nghị lựa chọn tên gọi là Luật Các tổ chức kinh tế hợp tác như đề nghị của Chính phủ.

Đồng quan điểm này, đại biểu Hà Hồng Hạnh (đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hoà) cũng thống nhất với tên gọi Luật Các tổ chức kinh tế hợp tác, do phạm vi điều chỉnh của luật được mở rộng, bao trùm đầy đủ các nội dung và phù hợp với quan điểm tại Nghị quyết số 20 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo làm rõ hơn thuật ngữ tổ chức kinh tế hợp tác bao gồm các tổ chức nào cho đầy đủ hơn để khi đưa luật vào thực tế sẽ không phát sinh các vấn đề liên quan.

Về Liên đoàn HTX, hầu hết các đại biểu đều khẳng định sự cần thiết phải phát triển các HTX lên mô hình hợp tác cao hơn là Liên đoàn HTX, tuy nhiên còn có ý kiến cho rằng cần thí điểm trước khi thể chế hoá.

Không đồng tình quan điểm này, nhiều đại biểu tranh luận cho rằng luật mở hành lang pháp lý chứ không phải điều chỉnh quan hệ có sẵn, vì thế nếu không thể chế một số nội dung cơ bản, một số điều thì sẽ không có cơ sở để Chính phủ thực hiện thí điểm, triển khai theo lộ trình hợp lý. Các đại biểu cũng cho rằng nếu thí điểm cũng cần triển khai thật nhanh để có nhiều tổ chức đại diện cùng trao đổi và hỗ trợ cho khu vực kinh tế hợp tác phát triển.

Các đại biểu cũng rất quan tâm đến các chính sách hỗ trợ HTX, quỹ hỗ trợ HTX. Về nội dung này, đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn ĐBQH tỉnh Thái Bình) tranh luận rằng Quỹ hỗ trợ của HTX hiệu quả không cao, vì vậy Quốc hội nên nghiên cứu góp ý cho Chính phủ xem xét có nên để tồn tại hay không, nếu có thì nên có sự tham gia ban đầu của ngân sách nhà nước để đảm bảo tính khả thi cho hoạt động của Quỹ.

Cũng trong Chương trình Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại Tổ rất sôi nổi về Dự án Luật vào ngày 01/11/2022 vừa qua. Qua thảo luận tại Tổ, hầu hết các ý kiến của các đại biểu đều thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi, thông thoáng cho phát triển các tổ chức kinh tế hợp tác phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, hội nhập quốc tế, sự phát triển của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Tên gọi của Dự thảo Luật là chủ đề được nhiều đại biểu quan tâm thảo luận tại Tổ (với hơn 90 ý kiến tham gia thảo luận). Bên cạnh các ý kiến đề nghị giữ nguyên tên Luật HTX cho phù hợp với kế hoạch xây dựng Luật, phù hợp với lịch sử phát triển của Việt Nam, gần gũi với người dân và thể hiện được tính xã hội trong hoạt động của các HTX, thì cũng có nhiều ý kiến của Đại biểu Quốc hội (35 đại biểu) cho rằng việc đổi tên thành Luật Các tổ chức kinh tế hợp tác là tư duy đổi mới, dứt bỏ lối suy nghĩ cũ kỹ, bảo thủ về mô hình HTX nhằm tạo ra bước ngoặt cho kinh tế hợp tác phát triển trở lại. Các đại biểu này cho rằng việc đổi tên Luật là hoàn toàn phù hợp với đối tượng điều chỉnh của Luật, ngoài HTX còn có tổ hợp tác, liên hiệp hợp tác xã, liên đoàn HTX - đều là các tổ chức kinh tế trong đó có sự hợp tác giữa người dân với nhau hoặc với các tổ chức, cá nhân khác, là chủ trương xuyên suốt của Đảng đã được khẳng định trong Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới.

Nhiều ý kiến thảo luận tại Tổ cũng quan tâm đến việc thể chế các chính sách cho khu vực kinh tế tập thể, các tổ chức kinh tế hợp tác, đặc biệt là chính sách tín dụng và quỹ hỗ trợ phát triển HTX. Các ý kiến cho rằng chính sách tín dụng đối với các tổ chức kinh tế hợp tác cần bảo đảm thống nhất, phù hợp với Luật Các tổ chức tín dụng, hoặc đề xuất cụ thể nội dung liên quan cần sửa đổi, bổ sung tại Luật Các tổ chức tín dụng. Bên cạnh đánh giá sự cần thiết của quỹ hỗ trợ HTX, có nhiều ý kiến (18 đại biểu) thảo luận tại tổ đề nghị cần làm rõ hơn quy định tại dự thảo Luật về nguồn hình thành, cơ chế vận hành quỹ ở Trung ương và ở cấp tỉnh, làm rõ vai trò và chức năng của Quỹ để tránh chồng chéo, trùng lặp với vai trò và chức năng của Ngân hàng HTX, Quỹ tín dụng nhân dân./.