Lai Châu: Tuyên truyền giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống

Cán bộ chuyên trách dân số xã tuyên truyền về tác hại tảo hôn, kết hôn cận huyết thống đến người dân trên địa bàn tỉnh Lai Châu. (Ảnh: Thanh Hoa)

Những khó khăn hiện hữu

Tình trạng tảo hôn còn khá phổ biến ở đồng bào các dân tộc thiểu số, đó là một vấn đề mà xã hội đang rất quan tâm. Uỷ ban nhân dân tỉnh Lai Châu đã ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án "Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2015 - 2020". Tuy nhiên, theo báo cáo của Ban Dân tộc tỉnh, hiện nay, trên địa bàn tỉnh vẫn còn tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Qua điều tra giai đoạn từ năm 2015 - 2020, tỉnh có 2.845 cặp tảo hôn, chiếm 17% trong tổng số các cặp kết hôn. Đồng bào các dân tộc có số cặp tảo hôn chiếm nhiều là Mông, Dao, Thái, Mảng... và phổ biến độ tuổi 15 – 17 tuổi. Đặc biệt, có 21 trường hợp hôn nhân cận huyết thống xảy ra, huyện Than Uyên có 3 trường hợp kết hôn cận huyết thống.

Gặp cháu Mùa Thị Mỷ ở bản Sam Sẩu, xã Phúc Than, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu, chúng tôi không khỏi xót xa cho hoàn cảnh của gia đình. Mỷ đang học lớp 6 nhưng chỉ còi cọc như học sinh lớp 3, mái tóc dài màu trắng vàng, làn da trắng nhưng thô ráp. Bố mẹ Mỷ là anh Mùa A Rồng và chị Hờ Thị Dơ là con của chị gái lấy con của em trai. Cháu Mỷ là út trong gia đình, trên Mỷ là anh trai Mùa A Kênh học lớp 8A2 ở trường Phúc Than nhưng Kênh nghỉ học ở nhà chăn trâu. 2 anh em Mỷ đều bị thiểu năng trí tuệ, học theo kiểu tái hòa nhập, nhận thức ở mức độ đơn giản như đứa trẻ 6 tuổi, chỉ biết làm phép tính trong phạm vi 1 đến 10.

Chia sẻ về vấn đề tảo hôn ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ông Hoàng Bình Nhưỡng – Phó Trưởng ban Dân tộc tỉnh Lai Châu cho biết: Việc triển khai thực hiện Đề án "Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số, giai đoạn 2015-2025" trên địa bàn tỉnh luôn nhận được sự quan tâm hướng dẫn của Trung ương; sự lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND tỉnh. Việc triển khai thực hiện Đề án trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số luôn được các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể tỉnh, UBND các huyện, thành phố phối hợp triển khai thực hiện và được nhân dân đồng tình ủng hộ, hưởng ứng. Tuy nhiên, trên địa bàn vẫn còn xảy ra tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống do nhiều lý do khách quan và chủ quan.

Trong đó, nguyên nhân chính của tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống là do phong tục, tập quán lạc hậu của một số dân tộc thiểu số chưa được xóa bỏ. Ngoài ra, ý thức pháp luật và tiếp cận phương tiện truyền thông của người dân còn nhiều hạn chế. Tình trạng học sinh bỏ học đã tác động một phần làm gia tăng tình trạng tảo hôn. Đặc biệt, đối với đồng bào dân tộc thiểu số thì kết hôn sớm do nhu cầu về lao động là rất lớn.

Cũng theo Phó Trưởng ban Dân tộc tỉnh Lai Châu, việc triển khai thực hiện Đề án "Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số, giai đoạn 2015-2025" gặp nhiều khó khăn do địa bàn tuyên truyền rộng, trình độ dân trí không đồng đều giữa các vùng, giữa các dân tộc, nhận thức của một số bộ phận người dân còn hạn chế, một số hủ tục lạc hậu vẫn còn tồn tại. Tỷ lệ hộ nghèo người dân tộc thiểu số cao; Người dân sinh sống chủ yếu ở vùng sâu, vùng xa, địa hình đi lại khó khăn nên đã ảnh hưởng tới việc triển khai thực hiện đề án giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Những giải pháp đồng bộ, tích cực

Lực lượng Công an huyện Tân Uyên (tỉnh Lai Châu) phối hợp với  cán bộ xã Hố Mít tuyên truyền tác hại tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống tới bà con bản Suối Lĩnh A. (Ảnh: Hà Tĩnh)

Nhận thức được những ảnh hưởng của tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, cấp uỷ, chính quyền các cấp trong tỉnh đã tích cực chỉ đạo các đơn vị liên quan vào cuộc và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tư vấn trong nhân dân, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số về sức khỏe tiền hôn nhân, tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; Phổ biến giáo dục pháp luật có liên quan như: Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Hình sự, Luật Hộ tịch. Làm tốt công tác quản lý, đăng ký hộ tịch, quản lý trẻ vị thành niên, đăng ký kết hôn; Phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của người có uy tín, già làng, trưởng bản và công chức, viên chức các xã, thị trấn trong thực hiện phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; Đôn đốc cộng tác viên Dân số - Kế hoạch hóa gia đình bản theo dõi, báo cáo những trường hợp có ý định kết hôn cận huyết và tảo hôn để kịp ngăn chặn; Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư theo hướng tiến bộ, từng bước đẩy lùi, xóa bỏ các hủ tục trong việc cưới, việc tang, lễ hội…

Tính từ tháng 1/2021 đến cuối tháng 7/2021, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tỉnh Lai Châu đã phối hợp với các ngành, đoàn thể từ tỉnh đến cơ sở lồng ghép tổ chức 850 buổi truyền thông về chính sách Dân số - Kế hoạch hóa gia đình; Tổ chức 401 buổi truyền thông và tư vấn tại nhà cho 5.520 lượt người dân nắm bắt về khám sức khỏe tiền hôn nhân, hệ lụy của tảo hôn, kết hôn cận huyết thống, bệnh tan máu bẩm sinh và sàng lọc sơ sinh… Chỉ riêng trên địa bàn huyện Tam Đường, trong 6 tháng đầu năm 2021 các Trạm Y tế xã, thị trấn truyền thông cho 5.740 lượt người dân về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về lợi ích của việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình, các biện pháp tránh thai hiện đại, tác hại của tảo hôn, kết hôn cận huyết và lợi ích của sàng lọc trước sinh và sơ sinh. 

Được biết, để tiếp tục giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, thời gian tới tỉnh Lai Châu tích cực phát triển các mô hình can thiệp giảm thiểu tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống tại các cơ sở. Đồng thời, nâng cao chất lượng thực hiện Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số, giai đoạn 2015-2025”. Với nhiều biện pháp tích cực, hy vọng tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết sẽ từng bước ngăn chặn, đẩy lùi./.