Làm Chay tưởng nhớ tiền hiền...

Lễ hội Làm Chay diễn ra trong 3 ngày 14, 15, 16 tháng Giêng âm lịch. Trong đó, ngày 15 diễn ra các trò chơi dân gian; ngày 16 diễn ra Lễ Chiêu u, đánh động và xô giàn đốt ông tiêu lúc 0 giờ.

Đội lân của đình Tân Xuân tập luyện chuẩn bị Lễ hội Làm Chay

Chung tay, góp sức cho lễ hội

Từ mùng 6 tháng Giêng, người dân thị trấn Tầm Vu tất bật chuẩn bị Lễ hội Làm Chay. Cờ hoa treo khắp các tuyến đường, đình Tân Xuân được dọn dẹp, chỉnh trang. Ghe đăng, xe hoa, lễ vật cũng bắt đầu chuẩn bị. Phó Trưởng ban Quản trị đình Tân Xuân - Nguyễn Minh Đa kể: “Lễ hội Làm Chay tồn tại trong đời sống tâm linh của người dân Châu Thành hàng trăm năm không có gì đổi khác, có chăng là ngày càng quy mô hơn. Lễ hội Làm Chay là để cầu siêu cho những vong linh anh hùng liệt sĩ, người đã khuất và cầu quốc thái dân an, mưa thuận, gió hòa. Với ý nghĩa đó, lễ hội luôn chú trọng niềm vui, sự hài hòa để mong cầu một năm yên ấm”.

Cô Tư, một hộ dân sống gần đình Tân Xuân, vừa nhanh tay gọt rau, củ, vừa nói: “Cứ khoảng mùng 10 tháng Giêng âm lịch, mấy chị em sống gần đây lại tập trung đến đình nấu ăn. Việc ai nấy làm, tất cả đều tự nguyện, vui vẻ, không kể công sức. Chúng tôi làm vì lòng tin và mong cầu năm mới hanh thông, thuận lợi”.

Ráo riết hoàn tất ghe đăng

Ghe đăng và xe hoa là 2 biểu tượng không thể thiếu trong Lễ hội Làm Chay, dùng trong Lễ Chiêu u - hoạt động mang tính nhân văn sâu sắc. Nói về Lễ Chiêu u, Tổ trưởng Tổ Xe hoa - Nguyễn Văn Mười cho biết: “Chiêu u đường bộ dùng xe hoa, còn chiêu u đường sông dùng ghe đăng. Chúng tôi tổ chức thành đoàn, đi qua một số tuyến đường, sông, rạch chính trong huyện rước các vong linh về với lễ hội để cầu siêu, không quấy phá người dân”.

Ghe đăng và xe hoa ngày nay được thực hiện công phu, sinh động hơn. Theo ông Mười, đoàn xe hoa không chỉ có các biểu tượng tâm linh như Phước, Lộc, Thọ,... mà còn có những biểu tượng trong cuộc sống đời thường gắn với xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, đình Tân Xuân mới (dự kiến khởi công sau Lễ hội Làm Chay năm nay),... Ghe đăng cũng vậy - đẹp và lộng lẫy hơn. Với kinh nghiệm hơn 30 năm làm ghe đăng, ông Bùi Văn Sảnh kể: “Ghe đăng năm nay là biểu tượng con lân với sắc vàng chủ đạo. Linh vật ngày xưa chỉ làm bằng khung tre, còn bây giờ làm bằng khung sắt, được trang trí đầy đủ đèn, hoa rực rỡ. Tất cả là nhờ người dân đồng lòng, mỗi người đóng góp một chút mới có thể làm được. Thanh niên địa phương cũng tự nguyện, nhiệt tình lên TP.HCM mua vật liệu rồi cùng làm ngày, làm đêm cho kịp”.

Nét đẹp truyền thống

Không tham gia nấu ăn, làm xe hoa, ghe đăng không có nghĩa là người dân thờ ơ với Lễ hội Làm Chay, ngược lại, họ cũng tất bật làm những cỗ bánh, chuẩn bị lễ vật của gia đình để mang đến đình Tân Xuân cúng tế nhằm thể hiện lòng thành, hướng về lễ hội.

Người dân phụ nấu ăn tại đình Tân Xuân

Hơn 18 giờ, người dân khu phố 2, thị trấn Tầm Vu miệt mài làm cỗ bánh của khu phố mình để dâng cúng vào ngày 16 tháng Giêng. Năm nay là năm Tuất nên cỗ bánh được trang trí thành hình những chú chó cao bằng đầu người. Người có “tay nghề” chịu trách nhiệm điêu khắc chính, người khác thì “o bế” đường nét, sơn màu. Anh Trần Nhữ Uyển, ngụ khu phố 2, cho biết: “Lễ hội Làm Chay trở thành phong tục của người dân nơi đây. Ai nấy đều muốn chung tay, góp sức cho lễ hội. Người không giúp công cũng góp tiền. Điều này trở thành nét đẹp truyền thống rồi!”.

Truyền thống ấy như “ăn sâu” vào tâm thức người dân Châu Thành, truyền từ đời này sang đời khác. Như gia đình chị Vân, ngụ khu phố 1, thị trấn Tầm Vu, cứ đến Lễ hội Làm Chay là cả gia đình đều phụ giúp. Chị Vân nói: “Lấy chồng, về đây được 5 năm, năm nào, vợ chồng tôi cũng phụ các công việc chuẩn bị lễ hội. Từ thời cha mẹ chồng của tôi đã như vậy rồi nên chúng tôi học theo và duy trì”. Nhiều người trẻ ở Châu Thành cũng “học theo cha mẹ”, hết lòng và tự hào về Lễ hội Làm Chay như vậy! Minh chứng cụ thể nhất là những thành viên tham gia phục vụ lễ hội đều là thanh niên, đội lân của đình cũng là những thanh niên tuổi mười tám, đôi mươi. Những cỗ bánh dâng cúng ngày 16 tháng Giêng cũng do những người trẻ khéo tay, sáng tạo làm nên,...

Người dân khu phố 2 làm cỗ bánh cúng trong lễ hội

Người Châu Thành có làm gì, ở đâu cũng luôn nhớ rằng: “Dù ai mua bán bộn bề/ Làm Chay mười sáu nhớ về Tầm Vu”. Ghi nhớ câu ca dao ấy, anh Trần Kim Bằng, ngụ xã Phước Tân Hưng, huyện Châu Thành, đang học tập tại TP.HCM, chia sẻ: “Bạn bè tôi hay hỏi, quê tôi có gì đặc biệt, tôi giới thiệu có Lễ hội Làm Chay. Năm nay, lễ hội trúng vào ngày nghỉ cuối tuần nên tôi sẽ mời bạn bè cùng về tham gia”.

“Làm Chay tưởng nhớ tiền hiền/ Có công khai khẩn, hậu hiền khai cơ” - hàng trăm năm nay, Lễ hội Làm Chay vẫn được giữ gìn và phát huy với ý nghĩa như vậy!

Phương Phương