Làm rõ một số bất cập trong công tác điều tra, khảo sát mỏ vật liệu xây dựng

Ảnh minh họa.

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành kết luận thanh tra về việc cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường tại tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa cung cấp cho dự án thành phần đầu tư xây dựng cao tốc Bắc -  Nam đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45.

Theo đó, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) phối hợp Bộ Tài nguyên và Môi trường làm rõ một số bất cập trong công tác điều tra, khảo sát mỏ vật liệu xây dựng thông thường và quy trình cấp phép mỏ sử dụng cho công trình giao thông trọng điểm quốc gia.

Cụ thể, tại thời điểm thanh tra, công tác điều tra, khảo sát, đánh giá trữ lượng, chất lượng của các mỏ vật liệu phục vụ dự án thành phần đầu tư xây dựng cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 chưa đáp ứng yêu cầu thực tế xây dựng, tỷ lệ sai số lớn.

Số mỏ theo khảo sát là 37, nhưng thực tế thi công chỉ có 17 mỏ cung cấp được vật liệu cho dự án, còn 20 mỏ không cung cấp được vật liệu (nguyên nhân do không đáp ứng được tiêu chuẩn kỹ thuật, không còn trữ lượng, chưa được cấp phép, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng...).

Đáng lưu ý, nhiều điểm mỏ tại tỉnh Thanh Hóa có công suất khai thác thấp, không đáp ứng nguồn cung lớn trong thời gian ngắn... Do đó, Ban Quản lý dự án (QLDA) Thăng Long, đơn vị tư vấn và các nhà thầu thi công phải bổ sung thêm 45 mỏ, trong đó: tại tỉnh Ninh Bình, bổ sung 2 mỏ, tại tỉnh Thanh Hóa, bổ sung 43 mỏ, bãi tập kết.

Theo Thanh tra Chính phủ, kết quả khảo sát, lấy mẫu thử nghiệm và lựa chọn các điểm mỏ của đơn vị tư vấn là chưa phù hợp với thực tế. Điều này dẫn đến nhà thầu bị động trong việc tìm kiếm nguồn cung vật liệu xây dựng, ảnh hưởng lớn đến tiến độ dự án.

Bên cạnh đó, nhà thầu thi công phụ thuộc việc cung cấp vật liệu xây dựng từ các đơn vị vận tải nên tại một số thời điểm khi giá xăng dầu tăng cao, đơn vị cung cấp vật liệu cũng như đơn vị thi công cầm chừng, nhưng chủ đầu tư chưa kịp thời có phương án tháo gỡ, xử lý phù hợp…

Chưa kể, việc xây dựng giá đất đắp trong hồ sơ đấu thầu thực hiện theo quy định nhưng còn thiếu thực tế, chưa chính xác, khiến nhà thầu thi công cầm chừng khi giá xăng dầu tăng cao, hoặc khi nguồn cung khan hiếm.

Đối chiếu khối lượng khoáng sản làm vật liệu xây dựng cung cấp cho dự án đường cao tốc (đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45), có sự khác biệt giữa báo cáo của chủ đầu tư dự án khai thác khoáng sản với báo cáo của Ban QLDA Thăng Long. 

Từ những tồn tại trên, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ GTVT chấn chỉnh, nâng cao chất lượng công tác điều tra, khảo sát các mỏ vật liệu xây dựng thông thường cho ngành GTVT; xử lý nghiêm các Ban QLDA, đơn vị tư vấn chưa làm hết trách nhiệm, có vi phạm trong công tác này; xử lý theo quy định pháp luật đối với các nhà thầu thi công cầm chừng, không tuân thủ hợp đồng đã ký, không đảm bảo tiến độ được phê duyệt của các dự án giao thông trọng điểm quốc gia; thanh tra, kiểm tra việc thanh, quyết toán khối lượng vật liệu xây dựng thông thường cung cấp tại dự án cao tốc đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45.

Ngoài ra, Bộ GTVT cũng được đề nghị phối hợp Bộ Tài nguyên và Môi trường làm rõ về một số bất cập trong công tác điều tra, khảo sát mỏ vật liệu xây dựng thông thường và quy trình cấp phép mỏ sử dụng cho công trình giao thông trọng điểm quốc gia; tham mưu, báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định, làm cơ sở triển khai thực hiện.

Đối với UBND các tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa, Thanh tra Chính phủ kiến nghị kiểm tra, rà soát các điểm mỏ nâng công suất; thanh tra, kiểm tra việc thanh, quyết toán khối lượng vật liệu xây dựng thông thường cung cấp tại dự án cao tốc đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45; làm rõ những thiếu sót, vi phạm trong việc cấp phép, trong hoạt động khai thác khoáng sản, chấp hành quy định pháp luật về quản lý đất đai, về thực hiện nghĩa vụ tài chính có liên quan; quá trình thực hiện nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định của pháp luật.

Cao tốc Mai Sơn - quốc lộ 45 là 1 trong 11 đoạn dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020. Dự án có tổng chiều dài hơn 63km, tổng mức đầu tư 12.111 tỷ đồng từ vốn ngân sách Nhà nước, khởi công tháng 9/2020, kế hoạch hoàn thành tháng 12/2022, nhưng vào ngày 29/4/2023 vừa qua mới thông xe. Dự án do một số nhà thầu thi công như: Công ty CP Tập đoàn Miền Trung, Công ty CP Tập đoàn Đèo Cả, Vinaconex.