Lành mạnh hóa thị trường tài chính và thị trường bất động sản

Hình ảnh tại Diễn đàn.

Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần thứ 5 đã diễn ra Hội thảo chuyên đề 2 với chủ đề: “Lành mạnh hóa thị trường tài chính và thị trường bất động sản để phát triển kinh tế nhanh và bền vững” do Ban Kinh tế Trung ương phối hợp với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Xây dựng, tổ chức vào ngày 17/12.

Tham dự hội thảo có khoảng 200 đại biểu bao gồm lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành trung ương và các địa phương; Một số đại sứ quán và tổ chức quốc tế; đông đảo các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu, chuyên gia trong các lĩnh vực trường tài chính và thị trường bất động sản; các chuyên gia quốc tế đã tham gia trao đổi và đối thoại tại Hội thảo.

Tại hội thảo chuyên đề 2, các tham luận chính tập trung bàn về các vấn đề: Lành mạnh hóa thị trường tài chính Việt Nam để phát triển kinh tế bền vững - Thực tiễn năm 2022 và những vấn đề đặt ra năm 2023; Triển vọng kinh tế vĩ mô 2023 và định hướng điều hành chính sách tiền tệ bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và khơi thông nguồn vốn cho doanh nghiệp; Phát triển TTCK ổn định, bền vững, hoạt động an toàn, hiệu quả; Những giải pháp khai thông kênh vốn trái phiếu doanh nghiệp nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và hướng đến phát triển bền vững; Lành mạnh hóa thị trường bất động sản thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững năm 2023.

Tại phần thảo luận của hội thảo, các đại biểu thảo luận về các vấn đề như: Nhận diện rõ những rủi ro và thách thức đối với thị trường tài chính và thị trường BĐS hiện nay; Những rủi ro đối với ổn định kinh tế vĩ mô; Những chính sách hiện nay của nhà nước để ứng phó với những rủi ro và thách thức đã được nhận diện; Những tiềm năng của thị trường BĐS và thị trường tài chính Việt Nam; Một số vấn đề về điều hành chính sách tiền tệ; Một số đề xuất chính sách, giải pháp nhằm lành mạnh hóa thị trường tài chính và thị trường BĐS hiện nay…

Trái phiếu doanh nghiệp đạt 15% GDP

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, trong thời gian qua thị trường vốn đã từng bước là kênh huy động vốn chung và dài hạn, quan trọng cho các doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp bất động sản. Quy mô thị trường vốn tăng trưởng bình quân 28,5% giai đoạn 2016-2021.

Đến cuối tháng 11/2022 quy mô của thị trường vốn đạt 105% GDP năm 2021. Trong đó quy mô vốn hoá của thị trường cổ phiếu tương đương 64% GDP. Quy mô của thị trường trái phiếu đạt 41% GDP, trong đó trái phiếu doanh nghiệp đạt 15% GDP. Quy mô huy động vốn qua thị trường vốn giai đoạn 2021-2021 đạt trên 5 triệu tỷ đồng, tương đương 30% tổng mức vốn đầu tư của toàn xã hội.

Trong bối cảnh đó, theo Thứ trưởng, Bộ Tài chính đã triển khai các giải pháp chủ trương chính sách của Đảng để tiếp tục tái cơ cấu nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân trong đó tập trung phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán nhằm khơi thông nguồn vốn chung và dài hạn cho nền kinh tế phát triển.

Thứ trưởng Bộ Tài chính cũng đánh giá, thị trường bất động sản cũng là thị trường quan trọng của nền kinh tế có vai trò thu hút các nguồn lực và tạo ra các tài sản cố định, thúc đẩy nhiều ngành lĩnh vực khác cùng phát triển như: xây dựng, sản xuất công nghiệp, du lịch. Nhu cầu vốn cho thị trường bất động sản cũng rất lớn và đa dạng bao gồm vốn tự có của doanh nghiệp, vốn tín dụng ngân hàng, vốn từ thị trường cổ phiếu, và vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài. Thông qua thị trường vốn, các doanh nghiệp bất động sản huy động được khối lượng vốn lớn qua phát hành cổ phiếu, trái phiếu để thực hiện các dự án đầu tư.

Thứ trưởng Bộ Tài Chính cũng cho biết, hiện nay trên thị trường đã có 280 doanh nghiệp phát hành trái phiếu để huy động vốn chung và dài hạn. Trong năm 2021 các doanh nghiệp bất động sản và xây dựng phát hành trái phiếu doanh nghiệp để huy động vốn chiếm 33,6% tổng khối lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành. Khối lượng huy động vốn thông qua cổ phiếu của các doanh nghiệp bất động sản đại chúng chiếm 25% khối lượng phát hành năm 2021.

Như vậy, bên cạnh kênh tín dụng ngân hàng thì thị trường vốn đã trở thành kênh dẫn vốn chung dài hạn quan trọng của các doanh nghiệp bất động sản, và giảm cung vốn từ kênh tín dụng ngân hàng.

“Bộ Tài chính sẽ thực hiện các giải pháp để phát triển thị trường vốn hoạt động an toàn, ổn định, hiệu quả, có cơ cấu hợp lý cân đối giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu, và thị trường chứng khoán “tái sinh” trong thời gian tới”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi khẳng định.

Lượng trái phiếu doanh nghiệp lớn sẽ đáo hạn trong giai đoạn 2023- 2025

Chuyên gia Cấn Văn Lực phát biểu tại Diễn đàn.

Tại Diễn đàn, nhận định về thị trường trái phiếu doanh nghiệp, sức khoẻ của thị trường chứng khoán, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV & Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia cho rằng, vấn đề thanh khoản của thị trường trái phiếu doanh nghiệp và rủi ro liên thông giữa thị trường này với thị trường tiền tệ, thị trường tài sản sẽ là rủi ro mang tính trọng yếu trong năm 2023-2024. Đại diện BIDV đề xuất Chính phủ chỉ đạo có phương án, giải pháp cụ thể, khả thi giải quyết rủi ro TPDN này. “Chính phủ cần cho sửa đổi quy định pháp luật với mức độ "cân bằng" và phù hợp giữa "kiểm soát" rủi ro và "hỗ trợ" phát triển lành mạnh” – ông Lực đề nghị.

Theo TS. Cấn Văn Lực, với quy mô phát hành lớn trong giai đoạn 2018-2021 và thời hạn khoảng 4 năm thì sẽ có một khối lượng TPDN đáng kể sẽ đáo hạn trong giai đoạn 2023- 2025 (khoảng hơn 700 nghìn tỷ đồng, chưa tính tiền lãi).

Hai nhóm ngành phát hành TPDN nhiều nhất là NHTM và bất động sản. Trong đó, TPDN được phát hành bởi các ngân hàng thương mại hầu như rất ít rủi ro, do đặc thù riêng, chủ yếu được phát hành bởi các ngân hàng có quy mô lớn, kết quả kinh doanh khá tốt và ổn định.

Bên cạnh đó, tính công khai, minh bạch được đảm bảo do các đa số NHTM đã được kiểm toán độc lập, kiểm toán quốc tế và niêm yết trên sàn chứng khoán; việc phát hành trái phiếu của NHTM phải tuân thủ các quy định chặt chẽ của NHNN về các tỷ lệ đảm bảo an toàn… Vì lẽ đó, các NHTM phát hành trái phiếu thường không có tài sản đảm bảo (chủ yếu đảm bảo bởi các đặc thù trên) và quy trình, thủ tục cũng có những khác biệt so với DN SXKD thông thường.

Đối với nhóm bất động sản, theo TS. Cấn Văn Lực, hiện các doanh nghiệp bất động sản đã phát hành gần 215.000 tỷ đồng năm 2021 và 10 tháng đầu năm 2022 là 50.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp xếp thứ 2 về khối lượng, sau các TCTD, với lãi suất trung bình là 10,35%/năm (theo VBMA).

Hiện doanh nghiệp bất động sản đang chiếm tỷ trọng 20% lượng trái phiếu phát hành, chỉ sau các TCTD. Theo đó, lượng trái phiếu đáo hạn của các DN BĐS cũng rất lớn, nhất là 2 năm tới (khoảng 115 nghìn tỷ đồng/năm), chưa tính tiền lãi.

Đối với thị trường chứng khoán, ông Lực cho biết, dòng tiền vào TTCK Việt Nam sụt giảm mạnh so với 2 năm trước. Hiện tượng này là do hầu hết những dòng tiền chính đổ vào TTCK Việt Nam thời gian qua đều giảm.

Theo ông Cấn Văn Lực nêu, niềm tin của nhà đầu tư chứng khoán đang giảm mạnh, lý do ngoài những tác động tiêu cực từ bối cảnh kinh tế thế giới cũng như rủi ro, thách thức gia tăng; tâm lý nhà đầu tư còn chịu ảnh hưởng từ những vụ việc vi phạm pháp luật, khởi tố, bắt tạm giam lãnh đạo của một số doanh nghiệp lớn, cùng các biện pháp chấn chỉnh TTCK và BĐS trong thời gian qua, cùng với một số thông tin sai sự thật trên mạng xã hội.

Theo ông Lực, nhiều nhà đầu tư đang bắt đầu dịch chuyển sang những kênh đầu tư ít rủi ro hơn như tiền gửi ngân hàng (đặc biệt trong bối cảnh lãi suất huy động đang tăng lên), dẫn đến việc thanh khoản thị trường sụt giảm, từ đó tạo ra vòng xoáy tác động tiêu cực đến tâm lý nhà đầu tư cá nhân và kéo giá cổ phiếu tiếp tục giảm sâu.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có biến động nhanh, phức tạp và khó dự báo, hoạt động sản xuất kinh doanh tiếp tục gặp nhiều khó khăn, thách thức, nội dung và chủ đề của Hội thảo có ý nghĩa hết sức quan trọng về chính trị, kinh tế - xã hội, góp phần triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng./.