Lao động việc làm sẽ từng bước phục hồi khi phủ diện rộng vắc-xin COVID-19

“Với kế hoạch và tiến độ bao phủ vắc-xin cũng như tiếp tục các giải pháp phòng chống dịch bệnh hiệu quả, tin tưởng và hy vọng không chỉ lao động mà sản xuất kinh doanh và nền kinh tế nói chung sẽ từng bước khôi phục” – Phó Tổng cục trưởng  Nguyên Trung Tiến đã nhấn mạnh như vậy tại Họp báo tình hình lao động – việc làm quý III và 9 tháng 2021, diễn ra sáng 12/10, tại trụ sở Tổng cục Thống kê.

Buổi Họp báo có sự tham dự của các điểm cầu trực tuyến của ngành thống kê các tỉnh, thành trên cả nước.

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê Nguyễn Trung Tiến (Ảnh: HNV)

Báo cáo khái quát về tình hình lao động việc làm quý III và 9 tháng 2021, Vụ trưởng Vụ Thống kê dân số và lao động, Tổng cục Thống kê Phạm Hoài Nam thông tin, trong quý III và 9 tháng năm 2021, diễn biến phức tạp của dịch COVID-19 lần thứ tư tại nhiều địa phương, đặc biệt tại các tỉnh, thành phố trọng điểm kinh tế đã khiến cho tình hình lao động việc làm quý III năm 2021 tồi tệ hơn. Số người có việc làm giảm sâu so với quý trước và cùng kỳ năm trước, tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm tăng lên mức cao nhất chưa từng thấy. Thu nhập bình quân tháng của người lao động sụt giảm nghiêm trọng so với quý trước và cùng kỳ năm trước.

Cụ thể, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên trong quý III năm 2021 là 49,1 triệu người, giảm 2 triệu người so với quý III và giảm 2,2 triệu người so với cùng kỳ 2020. Diễn biến phức tạp của dịch COVID-19 lần thứ tư đã làm lực lượng lao động ở mức thấp nhất kể từ khi dịch xuất hiện. Tính chung 9 tháng, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt 50,4 triệu người, giảm 250 nghìn người so với cùng kỳ 2020. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động 9 tháng qua là 67,6%, giảm 1,2 điểm phần trăm so với cùng kỳ 2020.

Các điểm cầu tại các cục thống kê các tỉnh, thành (Ảnh: HNV)

Lao động từ 15 tuổi trở lên có việc làm trong quý III năm 2021 là 47,2 triệu người, giảm 2,6 triệu người so với quý III và giảm 2,7 triệu người so với cùng kỳ 2020. Xu hướng này cũng thấy được ở cả khu vực thành thị và nông thôn. Lao động từ 15 tuổi trở lên có việc làm trong 9 tháng năm 2021 là 49,0 triệu người, giảm 388,2 nghìn người so với cùng kỳ 2020, trong đó, giảm chủ yếu ở khu vực nông thôn và ở nam giới.

Đặc biệt, giãn cách xã hội kéo dài trong 3 tháng của quý III đã làm trầm trọng hơn thị trường lao động và ảnh hưởng mạnh tới ngành công nghiệp, xây dựng và dịch vụ, số lao động trong hai ngành này đều giảm mạnh chưa từng có trong nhiều năm gần đây. Ngược lại, lao động trong ngành nông nghiệp lại có xu hướng tăng, trái ngược với những xu hướng thường thấy trước đây, chủ yếu là do số lao động mất việc tại các tỉnh, thành phía Nam quay trở về địa phương và làm việc trong ngành nông nghiệp.

Dịch COVID-19 không chỉ ảnh hưởng đến khu vực chính thức làm số lao động trong khu vực này giảm mà còn lan rộng sang cả khu vực phi chính thức khiến người lao động không còn cơ hội tìm được việc làm phi chính thức như thường thấy trước đây. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều người lao động không thể tìm được việc làm, kể cả việc làm tạm thời trong giai đoạn này. Trong quý III năm 2021, số lao động có việc làm chính thức là 15,1 triệu người, giảm 468,9 nghìn người so với quý II và giảm 657,0 nghìn người so với cùng kỳ 2020; số lao động có việc làm phi chính thức ngoài hộ nông lâm nghiệp thủy sản là 18,0 triệu người, giảm 2,9 triệu người so với quý II và giảm 2,7 triệu người so với cùng kỳ 2020.

Đáng chú ý, dịch COVID-19 lần thứ tư diễn biến phức tạp, lây lan nhanh và kéo dài đã làm tăng tỷ lệ và số người thiếu việc làm trong độ tuổi quý III năm 2021 lên mức cao nhất trong vòng 10 năm qua. Số người thiếu việc làm trong độ tuổi quý III năm 2021 là hơn 1,8 triệu người, tăng 700,3 nghìn người so với quý II và tăng 620,0 nghìn người so với cùng kỳ 2020.

Thống kê cũng cho thấy, thu nhập bình quân tháng của lao động quý III năm 2021 là 5,2 triệu đồng, giảm 877 nghìn đồng so với quý II và giảm 603 nghìn đồng so với cùng kỳ 2020. Quý III năm 2021, hầu hết các ngành kinh tế đều ghi nhận mức sụt giảm thu nhập bình quân của người lao động so với quý II. Người lao động làm việc trong khu vực dịch vụ bị ảnh hưởng thu nhập nặng nề nhất với mức thu nhập bình quân tháng là 6,2 triệu đồng, giảm 14,3% so với quý II; lao động khu vực công nghiệp và xây dựng có mức thu nhập bình quân là 5,8 triệu đồng, giảm 13,5% so với quý II. Những diễn biến khó lường của dịch COVID-19 lần thứ tư đã tác động tới khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản. Đây là khu vực có nhiều yếu tố khởi sắc và ghi nhận tốc độ tăng trưởng ổn định về thu nhập bình quân người lao động tương trong thời gian vừa qua. Tuy nhiên, đến quý III năm 2021 thu nhập bình quân của người lao động chỉ là 3,4 triệu đồng, giảm 9,2% so với quý II.

Lao động việc làm bị ảnh hưởng nặng nề của giãn cách xã hội sau đợt bùng dịch lần thứ tư từ cuối tháng 4 trở lại đây (Ảnh: HNV)

Số người thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý III năm 2021 là hơn 1,7 triệu người, tăng 532,2 nghìn người so với quý II và tăng 449,6 nghìn người so với cùng kỳ 2020. Tính chung 9 tháng, hơn 1,3 triệu người thất nghiệp, tăng 126,5 nghìn người so với cùng kỳ 2020.

Số lao động làm công việc tự sản tự tiêu quý III năm 2021 là 5,2 triệu người, chủ yếu tăng ở khu vực nông thôn. Tính chung 9 tháng, số lao động này có hơn 4,3 triệu người, tăng gần 600 nghìn người so với cùng kỳ 2020, chủ yếu ở khu vực nông thôn (chiếm 90,4%).

Lý giải hiện tượng người lao động hồi hương nhiều, Phó Vụ trưởng Vụ Thống kê dân số và lao động Nguyễn Huy Minh cho rằng, đó là do yếu tố tâm lý của bản thân lao động và phần lớn họ thuộc diện lao động phi chính thức.

Dự báo về khả năng phục hồi thị trường lao động, Phó Vụ trưởng Vụ Thống kê dân số và lao động Nguyễn Thị Thanh Mai cho rằng, lao động việc làm chắc chắn sẽ hồi phục sau khi kiểm soát tốt dịch bệnh. Theo bà Mai, toàn hệ thống chính trị đã có nhiều chương trình, kế hoạch phục hồi, bản thân ngành thống kê cũng có đóng góp kiến nghị đề xuất trong các hệ thống giải pháp chung mà Đảng và Nhà nước đã và đang tiếp tục triển khai hiện nay cũng như sau này với các kịch bản khác nhau. Điều quan trọng bây giờ là chung sức, chung lòng và quyết tâm làm tốt, hiệu quả các giải pháp đó./.