Lời cảnh báo từ thiên nhiên
Trưởng phái bộ khí hậu Liên Hiệp Quốc (LHQ) Simon Stiell ngày 27-5 nói rằng đợt nắng nóng kỷ lục đầu mùa đang thiêu đốt một vùng rộng lớn ở Tây Âu là "lời nhắc nhở khắc nghiệt về những tác động ngày càng trầm trọng của cuộc khủng hoảng khí hậu". Nhưng không chỉ ở Tây Âu mà Nam Á, Bắc Mỹ và nhiều khu vực khác trên thế giới cũng đang hứng chịu mức nhiệt tăng cao hết sức bất thường.
Học sinh Ấn Độ đến trường dưới cái nắng thiêu đốt. Ảnh: AP
Anh và Pháp ghi nhận những ngày tháng 5 nóng nhất từ trước đến nay trong tuần này khi một "vòm nhiệt" mang đến nhiệt độ nóng như thiêu đốt, chỉ thường thấy vào giữa mùa Hè, cho Tây Âu. Theo ông Stiell, "thủ phạm chính" là việc con người đốt than, dầu và khí đốt. "Khoa học đã chứng minh rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra đang làm cho những đợt nắng nóng trở nên thường xuyên và cực đoan hơn", chuyên gia này khẳng định.
Hiện khoảng 4 triệu hộ gia đình tại Anh đã lắp đặt điều hòa không khí, gấp đôi so với ba năm trước. Trong bối cảnh nền nhiệt ngày càng tăng, ngay cả các chính đảng từng phản đối việc mở rộng sử dụng điều hòa do tiêu thụ nhiều điện năng cũng bắt đầu thừa nhận đây là nhu cầu cần thiết.
Nhằm ứng phó với nắng nóng, các tổ chức vận động về khí hậu tại Anh đang kêu gọi chính phủ khẩn trương lắp đặt hệ thống điều hòa không khí tại trường học, bệnh viện, viện dưỡng lão và các cơ sở dành cho nhóm dễ bị tổn thương trong bối cảnh nước này liên tiếp ghi nhận nhiệt độ tháng 5 cao kỷ lục. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc sử dụng điều hòa có thể giúp giảm tới 75% số ca tử vong liên quan nhiệt độ cao.
Tại Nam Á, quân đội Ấn Độ đang chiến đấu với các vụ cháy rừng và chính quyền địa phương đã báo cáo hàng chục trường hợp tử vong do say nắng. Nền tảng giám sát chất lượng không khí quốc tế AQI ghi nhận 45 thành phố nóng nhất thế giới vào giữa trưa 27-5 đều nằm ở Ấn Độ, tất cả đều trên 43 độ C. Tình hình nguy cấp đến nỗi Thủ tướng Narendra Modi cùng ngày đã lên tiếng kêu gọi người dân cả nước khẩn trương thực hiện các biện pháp phòng tránh nắng nóng.
Cục Khí tượng Ấn Độ (IMD) cảnh báo nguy cơ xảy ra nắng nóng cực đoan trong thời gian tới có thể trở nên tồi tệ hơn do xuất hiện hiện tượng El Nino. Tổ chức Khí tượng Thế giới dự báo El Nino có thể xuất hiện ngay từ tháng 5 đến tháng 7. Mặc dù không cho biết các mức nhiệt cao hiện tại có liên quan đến El Nino hay không, nhưng IMD đã đề cập đến các nghiên cứu trước đó, trong đó tài liệu năm 2022 cho thấy các đợt El Nino trong quá khứ đã ảnh hưởng như thế nào đến nhiệt độ cực đoan trên khắp Ấn Độ và làm gia tăng tình trạng nắng nóng.
Trong khi đó ở Bắc Mỹ, tổ chức khoa học phi lợi nhuận Climate Central cho biết biến đổi khí hậu đang làm thay đổi World Cup, khi các cầu thủ và người hâm mộ phải đối mặt với rủi ro nắng nóng ngày càng tăng trong sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh này.
Theo Climate Central, gần như tất cả các sân vận động đăng cai World Cup 2026 đều có số ngày nắng nóng cực đoan trong giai đoạn giải đấu nhiều hơn so với kỳ World Cup Bắc Mỹ đầu tiên năm 1970.
Nhiệt độ toàn cầu đã tăng mạnh kể từ World Cup đầu tiên năm 1930. Khi Trái Đất nóng lên, cầu thủ và người hâm mộ phải đối mặt với nhiều đợt nắng nóng cực đoan hơn. Khách du lịch từ các vùng khí hậu mát mẻ có thể đối mặt với rủi ro cao hơn.
World Cup 2026 dự kiến thu hút hơn 5 triệu khán giả tới 16 sân vận động ở Mỹ, Canada và Mexico từ ngày 11-6 đến 19-7.
QUỐC KHÁNH (Tổng hợp)
