Lúa ST25 thích nghi hiệu quả trên đồng đất Tây Nguyên 

Lúa ST25 nổi tiếng với vùng lúa - tôm ở Bán đảo Cà Mau, nay lên Tây Nguyên chứng minh khả năng thích nghi, hiệu quả khi trở thành gạo sạch hữu cơ. Một nhà đầu tư nông nghiệp từ Hậu Giang cũ (nay là TP Cần Thơ) lên Đắk Lắk khẳng định sau trải nghiệm qua 4 vụ lúa.

Giống mới trên vùng đất đỏ

Vốn quý ở Đắk Lắk là đất và nước. Ở đây kênh thủy lợi cấp nước một chiều nên làm lúa theo phương pháp hữu cơ càng có lợi thế.

Hai năm trước, anh Trần Nguyên Khang, cựu sinh viên Khoa Cơ khí, Trường Đại học Cần Thơ, hiện là Giám đốc Hợp tác xã ECOFARM Tây Nguyên thử đưa giống lúa ST25 trồng trên đất đỏ cao nguyên. Đây là vùng đất thích hợp với cây trồng lâu năm, cây công nghiệp dài ngày. Trồng lúa là chấp nhận thử thách đang chờ đón nên anh Khang thiết kế nông trại và tập trung cơ giới hóa để 300ha đất tại thôn Chiềng, xã Ia Lốp, tỉnh Đắk Lắk, bảo đảm chủ động nguồn nước, chủ động nguồn phân hữu cơ để hạt giống ST25 phát triển như ở ĐBSCL.

Anh Trần Nguyên Khang, Giám đốc Hợp tác xã ECOFARM Tây Nguyên. Ảnh: HĐ

Năm ngoái, Hợp tác xã ECOFARM Tây Nguyên trồng 70ha lúa ST25. Trong vụ hè thu muộn, năng suất bình quân đạt 4,5 tấn/ha. Một số thửa năng suất lên đến 6 tấn/ha. Vụ lúa thứ tư liên tiếp minh chứng khả năng thích nghi của giống lúa ST25.

Tìm chọn giống đang chiếm ưu thế thị trường gieo cấy trên vùng đất mới bén rễ xanh tốt còn nhờ thêm lợi thế kênh thủy lợi một chiều từ dòng nước suối trong lành cấp cho hai vụ. Tuy nhiên, vẫn chưa đủ, còn phải tiếp tục tìm hướng đi phù hợp cho mô hình sản xuất xanh, giải pháp xử lý rơm rạ sau thu hoạch, sử dụng dòng nấm đủ mạnh để vùi rơm rạ phân hủy nhanh hơn, trả lại dinh dưỡng cho đồng ruộng, hoặc lấy rơm trồng nấm, làm phân hữu cơ bón lại cho lúa…

Anh Khang cho biết: “Đất giàu dinh dưỡng là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Cần phải tiếp tục nghiên cứu để định hình mô hình canh tác hữu cơ, ổn định năng suất và kiểm định đạt các chỉ tiêu chất lượng gạo sạch. Từ đó tăng sức cạnh tranh, nâng cao giá trị thương hiệu gạo ST25 Đắk Lắk".

Đưa gạo ST25 Đắk Lắk ra thị trường

Hợp tác xã ECOFARM Tây Nguyên xác định xây dựng chuỗi giá trị khép kín là chiến lược lâu dài. Từ khâu canh tác hữu cơ, đến xay xát, chế biến và đóng gói thành phẩm, tất cả đều được kiểm soát nhằm đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm và giá trị gia tăng cho hạt gạo. “Muốn nông dân sống được với ruộng đồng thì phải đi trọn con đường từ đồng ruộng đến bàn ăn”, anh Khang chia sẻ.

Cuối tháng 11-2025, Hợp tác xã ECOFARM Tây Nguyên gửi mẫu gạo ST25 Đắk Lắk kiểm định chất lượng đến Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn đo lường chất lượng III (QUATEST III), kết quả cho thấy 15 chỉ tiêu đạt yêu cầu.

Cánh đồng sản xuất lúa ST25 vào mùa trổ chín tại thôn Chiềng, xã Ia Lốp, tỉnh Đắk Lắk. Ảnh: TNK

Mấy năm trước đây, Kỹ sư Hồ Quang Cua, cha đẻ bộ giống lúa ST đã từng khảo sát nhiều cánh đồng trồng lúa ST25, nhận xét: So với điều kiện canh tác trên vùng đất lúa - tôm vùng ven biển khu vực Bán đảo Cà Mau, chất lượng lúa ST25 trồng trên vùng đất Tây Nguyên cho gạo đạt phẩm chất tương đồng. Tuy vậy, bất cứ vùng đất canh tác nào cũng có một vài tiểu vùng ngon và không ngon do phụ thuộc vào yếu tố tích tụ hữu cơ, chất khoáng trong đất. Tây Nguyên có nhiều nơi giàu khoáng chất giúp gạo ST25 ngon cơm. Hơn nữa, nguồn nước sạch từ đá núi theo dòng chảy một chiều nên canh tác lúa an toàn.

Việc lựa chọn giống lúa ST25 - thương hiệu gạo ngon nổi tiếng trên thế giới - không chỉ là lợi thế về chất lượng mà còn là bước đi chiến lược trong xây dựng thương hiệu. Theo anh Khang, giai đoạn trước mắt, hợp tác xã tập trung tiếp cận thị trường nội địa, ưu tiên cung cấp cho hệ thống Horeca, chuỗi nhà hàng - khách sạn, cùng hệ thống phân phối sỉ và lẻ tại các đô thị lớn. Nơi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến gạo ngon, gạo sạch và truy xuất được nguồn gốc.

Câu chuyện anh Trần Nguyên Khang từ Hậu Giang (trước đây) vượt hàng trăm cây số lên cao nguyên trồng lúa không chỉ là hành trình khởi nghiệp nông nghiệp, mà còn là minh chứng cho sự giao thoa vùng miền: Kinh nghiệm trồng lúa của miền Tây kết hợp với tiềm năng đất đai Tây Nguyên.

Từ những thửa ruộng đầu tiên, “hạt ngọc ST25” đang dần bén rễ trên cao nguyên, mở ra kỳ vọng về một vùng lúa mới, bền vững và mang đậm dấu ấn của nông nghiệp Việt Nam hiện đại.

Chuẩn bị vụ đông xuân 2025-2026, Hợp tác xã ECOFARM Tây Nguyên gieo trồng giống lúa ST25 trên 300ha. Đồng thời, thử nghiệm gieo sạ các giống lúa Đài Thơm 8 và DS1. Hiện thời một đơn vị chuyên sản xuất kinh doanh gạo hữu cơ tại tỉnh Cà Mau, tỉnh An Giang đang xúc tiến đầu tư cùng Hợp tác xã ECOFARM sản xuất gạo sạch hữu cơ, áp dụng giải pháp kỹ thuật sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu sinh học. Chọn giống lúa xác nhận, chi phí suất đầu tư dự kiến 9 triệu đồng/ha, trước kỳ thu hoạch 10 ngày sẽ kiểm tra chất lượng, hạt lúa đạt tiêu chuẩn sẽ thu mua cao hơn giá thị trường 500 đồng/kg.

HỮU ĐỨC