Mối quan hệ đoàn kết đặc biệt – tài sản vô giá của hai nước Việt – Lào

Để có được mối quan hệ mẫu mực, có một không hai trong lịch sử cách mạng thế giới ấy là công lao xây dựng, vun đắp của cả hai dân tộc, trong đó, quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam tại Lào là những người trực tiếp góp phần tạo nên sức mạnh của liên minh chiến đấu Việt – Lào trong suốt hai cuộc kháng chiến. Phóng viên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam đã có cuộc trao đổi với Trung tướng Nguyễn Tiến Long, Phó trưởng Ban liên lạc toàn quốc quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam tại Lào, xung quanh vấn đề này.

Trung tướng Nguyễn Tiến Long, Phó trưởng Ban liên lạc toàn quốc quân tình nguyện
và chuyên gia Việt Nam tại Lào. (Ảnh: Khánh Linh)

Phóng viên: Thời gian quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam cùng kề vai sát cánh với quân đội Lào bảo vệ chủ quyền của dân tộc hẳn có rất nhiều kỷ niệm đáng nhớ, thưa Trung tướng?

Trung tướng Nguyễn Tiến Long: Chỉ hai ngày sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, ngày 4/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mời Hoàng thân Souphanouvong đang ở Vinh ra Hà Nội. Cuộc gặp gỡ giữa hai vị lãnh tụ của hai nước đã đặt những viên gạch đầu tiên xây dựng mối quan hệ Việt – Lào. Sau đó ít ngày, Bộ Tổng tư lệnh quân đội nhân dân Việt Nam đã cử những đơn vị đầu tiên của quân đội ta sang giúp bạn. Hơn một tháng sau, ngày 20/10/1945, đạo quân tình nguyện đầu tiên đó đã cùng lực lượng yêu nước Lào mở một trận đánh tại Mường Láp thành công vang dội. Đây là trận đánh đầu tiên của quân đội ta sát cánh cùng lực lượng cách mạng Lào giành thắng lợi. Ngày 30/10/1945, Chính phủ Lào Ít-xa-la và Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chính thức ký kết bản “Hiệp định hợp tác tương trợ Việt – Lào” và quyết định thành lập “Liên quân Lào – Việt” nhằm bảo vệ nền độc lập ở mỗi nước mà hai dân tộc vừa giành được. Đến ngày 30/10/1949, Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương quyết định các lực lượng quân sự của Việt Nam được cử làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào tổ chức thành hệ thống riêng và lấy danh nghĩa là Quân tình nguyện. Đây là mốc lịch sử có ý nghĩa rất quan trọng trong quan hệ đoàn kết đặc biệt, liên minh chiến đấu giữa Đảng, Nhà nước, quân đội và nhân dân hai nước Việt Nam – Lào. 30 năm chiến tranh giải phóng dân tộc của cả hai nước (1945 – 1975) là một cuộc trường chinh đầy khó khăn, gian khổ, song cũng rất đỗi hào hùng, xây đắp nên tình đoàn kết chiến đấu, hữu nghị đặc biệt Việt Nam – Lào.

Trong suốt khoảng thời gian ấy, mỗi chúng tôi đều có những kỷ niệm rất sâu sắc với quân đội và nhân dân Lào, từ những ngày khó khăn, gian khổ cho tới khi chiến thắng vẻ vang. Trong tôi tràn ngập ấn tượng về sự “kề vai sát cánh” của quân và dân Lào với quân đội Việt Nam. Quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam đã cùng quân và dân Lào đồng cam cộng khổ, chia ngọt sẻ bùi và câu “cửa miệng” không chỉ của quân và dân Việt Nam mà còn của cả quân và dân Lào là: “hạt gạo cắn đôi, cọng rau bẻ nửa”. Tôi còn nhớ vào mùa mưa năm 1970, khi hành quân vào sâu trong lòng địch, lương thực thiếu thốn lại thêm thời tiết mưa lạnh khiến chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn. Vào một đêm khi đi đào củ mài trong rừng để ăn cho đỡ đói, chúng tôi đã gặp một số người dân Lào và cùng ôm nhau rưng rưng nước mắt. Người bạn Lào đã dẫn chúng tôi tới nơi cất lương thực – lúc ấy cũng chỉ còn hai bao thóc, và chia cho chúng tôi một bao, hướng dẫn và cùng chúng tôi giã thành gạo để ăn trong lúc thiếu đói. Chỉ những hành động cụ thể như vậy nhưng cũng cho thấy quá trình gắn bó xuyên suốt giữa quân và dân hai nước Việt – Lào, cùng sẻ chia, không tiếc nhau bất cứ điều gì trong suốt cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ, thiếu thốn. Tôi cũng nhớ và cảm ơn những cánh rừng Lào, thiên nhiên Lào – nơi chúng tôi đã tìm thấy rất nhiều củ mài để làm ấm lòng mỗi khi đói rét. Người dân Lào, đất nước Lào đều chan chứa tình thương với bộ đội Việt Nam. Điều đó làm chúng tôi hết sức cảm động!

Tôi cũng còn nhớ trận chiến đấu đầy cam go ở trên cao điểm Phu Cút – trung tâm cánh đồng Chum – một địa danh lịch sử của quan hệ đoàn kết chiến đấu Việt – Lào và cũng là địa điểm chiến lược. Năm 1966, các trận chiến nổ ra ở nhiều nơi và đặc biệt tại điểm cao ấy, địch đã huy động cả một trung đoàn. Chúng ta cũng có lực lượng phòng ngự nhưng vào thời điểm đó, trên đỉnh đồi chỉ có 7 người, trong khi dưới chân đồi, phía địch có hai trung đoàn với khoảng 700 – 800 quân. Mặt trận chưa kịp điều động người vào nên bổ sung đoàn chúng tôi gồm 27 người, tôi làm chính trị viên. Trước khi xuất phát lên điểm cao chốt giữ, đồng chí Xa-mản Vi-nha-kệt, ngày đó là Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Lào, đã tới tận nơi bắt tay động viên và giao nhiệm vụ cho cả bộ đội Việt Nam và Lào. Lực lượng quân đội hai nước đã cùng hợp tác và đánh trả 12 đợt tiến công chỉ trong một ngày. Quân đội hai nước đã sát cánh bên nhau để ngày hôm sau, Mặt trận kịp điều đại quân về, phá tan toàn bộ cuộc tấn công lấn chiếm của địch. Hình ảnh ấy không chỉ diễn ra ở Phu Cút mà trên khắp chiến trường Lào, quân đội hai nước luôn sát cánh bên nhau trong từng trận đánh, từng chiến dịch, góp phần giành được những thắng lợi to lớn, đến ngày giải phóng hoàn toàn đất nước Lào.

Trong suốt chặng đường chiến đấu, làm nhiệm vụ của quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam tại Lào, chúng tôi thấy không giờ phút nào không có sự phối hợp chiến đấu của quân đội và sự nuôi dưỡng, đùm bọc của nhân dân Lào cho quân đội nhân dân Việt Nam. Trong một lần quân tình nguyện tổng kết, đồng chí Cay-xỏn Phôm-vi-hản đã phát biểu nhấn mạnh rằng trên mọi dòng sông và đỉnh núi, mọi nẻo đường của đất nước Lào đều in đậm dấu chân quân tình nguyện Việt Nam. Và chúng tôi cũng cảm nhận rằng mọi bước chân của quân tình nguyện Việt Nam đều có sự đùm bọc, chở che, nâng đỡ của quân và dân Lào. Vì vậy, cả hai nước mới có được những thắng lợi vẻ vang trên đất nước Lào và đất nước Việt Nam. Lịch sử đã đi qua gần một thế kỷ nhưng trong chúng tôi, những tình cảm, mối quan hệ cao quý đó còn theo mãi trong suốt cuộc đời và chắc chắn cũng sẽ theo suốt quá trình đi tới tương lai của hai dân tộc.

Phóng viên: Là quân tình nguyện từng tham gia chiến đấu tại Lào và có nhiều kỷ niệm cùng tình cảm với nước bạn, Trung tướng đánh giá thế nào về mối quan hệ giữa hai nước Việt Nam và Lào trong những năm qua?

Trung tướng Nguyễn Tiến Long: Quan hệ Việt – Lào là mối quan hệ đoàn kết đặc biệt, như hai Đảng, hai nước đã xác định. Trong suốt nhiều thập kỷ qua, tình hữu nghị và mối quan hệ đặc biệt Việt Nam – Lào đã được các lãnh tụ của hai dân tộc là Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Cay-xỏn Phôm-vi-hản trực tiếp đặt nền móng và tiếp tục được các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp, trải qua bao biến cố lịch sử, vượt lên mọi chông gai, thử thách, trở thành mối quan hệ mẫu mực, thủy chung hiếm có.

Trong những năm vừa qua, trên tinh thần đó, chúng ta đã duy trì và phát triển mối quan hệ thủy chung, trong sáng – tài sản vô giá của hai dân tộc Việt Lào như lời Chủ tịch Cay-xỏn Phôm-vi-hản từng nói: "Núi có thể mòn, sông có thể cạn, song tình nghĩa Lào – Việt sẽ mãi mãi vững bền hơn núi, hơn sông". Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân cách mạng Lào tiếp tục khẳng định đường lối, chính sách coi trọng, không ngừng củng cố và tăng cường quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt và sự hợp tác toàn diện Việt Nam – Lào, coi đó là di sản vô giá của hai dân tộc và là quy luật phát triển, là một trong những nhân tố đảm bảo thắng lợi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ở mỗi nước.

Là những người đã từng trải qua chiến trận tại đất nước Lào, chúng tôi lại càng thấm thía điều đó. Những năm gần đây, đặc biệt là những năm 2000 trở lại đây, chúng tôi hết sức vui mừng khi thế hệ hôm nay đã kế tục một cách xứng đáng trọng trách lịch sử mà cha ông giao lại. Những điều cốt yếu trong chiến tranh đã được vận dụng vào hoàn cảnh mới, được thể hiện trên rất nhiều các lĩnh vực của hai nước, và phù hợp với những chuẩn mực chân chính trên trường quốc tế.

Thời gian vừa qua, cuộc gặp hàng năm giữa hai Bộ Chính trị đã trở thành một cơ chế hoạt động chính thức giữa hai Ðảng và hai Nhà nước. Hai bên thống nhất với nhau nhiều vấn đề quan trọng trong việc đổi mới phương thức hợp tác giữa hai nước và bàn thảo các vấn đề khu vực và quốc tế. Điều này càng chứng tỏ mối quan hệ “có một không hai”. Mối quan hệ này đã qua gần một thế kỷ và tôi tin rằng sẽ còn tiếp tục phát triển trong thời kỳ mới.

Mối quan hệ trên cơ sở nghĩa tình, truyền thống đã được thể hiện bằng một hệ thống chủ trương, đường lối của Đảng và được triển khai một cách đồng bộ, toàn diện và diễn ra trên tất các lĩnh vực đời sống xã hội của hai dân tộc. Chúng tôi thấy hết sức tin tưởng và đầy phấn khởi.

Hai nước luôn đồng thuận, cùng chung chí hướng. Tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, hai bên thường xuyên chia sẻ thông tin, trao đổi đánh giá tình hình, tham khảo ý kiến, phối hợp lập trường chặt chẽ và luôn ủng hộ nhau về các vấn đề cùng quan tâm.

Quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước đã có những bước khởi sắc và đạt nhiều kết quả nổi bật. Việt Nam tiếp tục là nhà đầu tư lớn thứ 3 tại Lào và Lào cũng hỗ trợ Việt Nam rất nhiều. Đây là một sự hỗ trợ nhịp nhàng hai chiều một cách hết sức cố gắng. Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt như hiện nay thì việc giữ được mối quan hệ đó, theo tôi, là rất đặc biệt.

Về hợp tác an ninh quốc phòng, là những người lính, chúng tôi rất yên tâm. Sự phối hợp giữa Bộ Quốc phòng hai nước đi vào những vấn đề rất cơ bản. Việt Nam và Lào cũng đã phối hợp bảo đảm vững chắc ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội ở mỗi nước, ngăn chặn có hiệu quả âm mưu và hoạt động chống phá của các lực lượng thù địch. Trong đó, hợp tác về biên giới cũng là nét đặc biệt của hai nước.

Ngoài ra cũng ngày càng thấy sự hòa hợp, hòa nhập giữa nền văn hóa của hai dân tộc anh em.

Và chúng tôi cũng rất vui mừng khi mối quan hệ giữa nhân dân hai nước có những nét đặc trưng rất riêng, đó không chỉ là tài sản vô giá của hai nước mà còn đóng góp rất quý báu đối với nhân loại.

Thực tế trên càng khẳng định mối quan hệ giữa Việt Nam và Lào là mối quan hệ đoàn kết đặc biệt “có một không hai” trải qua thực tiễn lịch sử hàng nghìn năm qua cũng như giai đoạn hiện nay. Tình hữu nghị truyền thống, quan hệ đoàn kết đặc biệt và sự hợp tác toàn diện Việt Nam – Lào đang phát triển rất mạnh mẽ, phù hợp với tình hình chính trị của hai nước. Đây là một bảo đảm để chúng ta đi tới tương lai, đạt những thành tựu to lớn hơn.

Tuy nhiên, cũng không thể phủ nhận rằng mối quan hệ của chúng ta đang gặp phải cạnh tranh khốc liệt trong môi trường thế giới đầy biến động như hiện nay. Điều đó khiến chúng ta càng phải cố gắng hơn rất nhiều lần để làm chủ tình hình trong tương lai. Theo tôi, lịch sử truyền thống đã chứng minh rất rõ, chúng ta không bi quan dao động nhưng cũng không thể lơi lỏng, thỏa mãn được bởi thời đại mới đang đặt ra không ít thách thức rất mau lẹ, khôn lường trên mọi phương diện của khu vực và thế giới.

Phóng viên: Vậy, để vun đắp mối quan hệ đoàn kết đặc biệt “có một không hai” giữa Việt Nam và Lào, theo Trung tướng, chúng ta cần làm gì?

Trung tướng Nguyễn Tiến Long: Những chủ trương, đường lối mà hai Đảng, hai Nhà nước đã vạch ra là hết sức cơ bản và chuẩn mực, đòi hỏi chúng ta cần tuân thủ, không được đi chệch quỹ đạo. Do vậy, cần quán triệt và thống nhất, làm cho tốt theo đường lối, chủ trương đúng đắn đó. Ngoài ra, các chủ trương, đường lối còn được thể hiện bằng các chương trình làm việc được ký kết hàng năm giữa hai Chính phủ. Đây là lộ trình chuẩn mực, khoa học và mang tính thực tiễn cao. Mọi cán bộ, đảng viên và nhân dân chúng ta cần quán triệt và thực hiện cho tốt.

Bên cạnh đó, là người từng tham gia quân tình nguyện Việt Nam tại Lào, tôi cũng có một số suy nghĩ riêng. Trước hết, theo tôi, cần giáo dục được mọi tầng lớp nhân dân, nhất là những người trực tiếp hiện thực hóa các đường lối, chủ trương, quan điểm của hai Đảng, hai Nhà nước, hiểu sâu sắc mối quan hệ đoàn kết đặc biệt Việt – Lào trong tình hình hiện nay. Thêm vào đó, chúng ta cũng cần hiểu thật đúng lời dạy của Bác: “Giúp bạn là tự giúp mình”. Ngoài ra, Ban liên lạc toàn quốc quân tình nguyện và chuyên gia tại Lào chúng tôi cũng đã đề nghị lãnh đạo hai Nhà nước cho phép xây dựng tại Thủ đô Viêng Chăn một công trình văn hóa tâm linh để tri ân sự cống hiến, hy sinh của thế hệ trước vì độc lập tự do của hai dân tộc Việt Nam – Lào. Cùng với đó, đề nghị nhân rộng trên phạm vi toàn quốc việc các gia đình quân tình nguyện và chuyên gia có điều kiện đón các học sinh, sinh viên Lào đang học tập tại Việt Nam về sinh hoạt cùng gia đình trong các ngày nghỉ, ngày lễ tạo điều kiện cho các cháu có thời gian tiếp xúc nhiều hơn với văn hóa, ngôn ngữ Việt Nam qua đó góp phần tăng cường, phát triển mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện giữa hai nước.

Trong bối cảnh mới nhiều biến động, nhiều khó khăn và thách thức do tác động của tình hình thế giới và khu vực, nhưng với truyền thống tốt đẹp của mối quan hệ đặc biệt và dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân cách mạng Lào, quan hệ giữa hai nước chắc chắn sẽ ngày càng được tăng cường, mở rộng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói:

''Thương nhau mấy núi cũng trèo,
Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua.
Việt Lào, hai nước chúng ta,
Tình sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long”.

Phóng viên:Trân trọng cảm ơn Trung tướng!