Mỹ kiên quyết giữ "lằn ranh đỏ" trong đàm phán
* Iran khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz
Sau cuộc họp tại Phòng Tình huống kéo dài khoảng 2 tiếng đồng hồ ngày 29-5, một quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump sẽ chỉ ký thỏa thuận hòa bình với Iran nếu điều đó có lợi cho Mỹ và thỏa mãn các điều kiện đề ra.
Tổng thống Mỹ Donald Trump theo dõi chiến dịch quân sự nhằm vào Iran trong phòng tình huống ở Washington, ngày 2-3-2026.
Trước đó, trong một bài đăng dài trên mạng xã hội, Tổng thống Trump cũng thông báo về cuộc họp tại Phòng Tình huống, đồng thời nhắc lại những yêu cầu lâu nay rằng Iran phải nhất trí không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân cũng như mở lại tuyến hàng hải quan trọng qua eo biển Hormuz. Ông Trump cũng viết rằng Tehran sẽ phải rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz và không được thu phí qua lại tuyến hàng hải này, đổi lại Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa các cảng biển của Iran. Bên cạnh đó, hai nước cũng sẽ phối hợp di dời và tiêu hủy uranium làm giàu của Iran. Về khoản bồi thường xung đột mà Iran yêu cầu, ông Trump viết: "Sẽ không có khoản tiền nào được trao đổi cho đến khi có thông báo tiếp theo".
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei đã lập tức bác bỏ các điều kiện trên và cho biết hai bên đang tiếp tục trao đổi nhưng chưa đạt thỏa thuận cuối cùng. Trả lời phỏng vấn qua điện thoại của đài truyền hình nhà nước IRIB, ông Baqaei tái khẳng định, đối với Iran, trọng tâm các cuộc đàm phán hiện nay là chấm dứt xung đột và trong giai đoạn này không thảo luận chi tiết về các vấn đề liên quan đến hoạt động làm giàu uranium hoặc uranium đã làm giàu của Tehran. Về khả năng mở lại eo biển Hormuz, ông Baghaei nhấn mạnh việc quản lý eo biển trong tương lai "chỉ liên quan đến Iran và Oman".
Trong khi đó, phát biểu trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Oman, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nhấn mạnh việc đạt được thỏa thuận với Mỹ về chấm dứt chiến sự tại Trung Đông sẽ phụ thuộc vào việc Washington từ bỏ các yêu cầu khắt khe của mình.
Liên quan đến tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran, tờ New York Times ngày 29-5 dẫn lời một số nhà ngoại giao cho biết dự thảo Bản ghi nhớ giữa Washington và Tehran bao gồm cả các điều khoản về "quỹ đầu tư" hậu xung đột với khả năng chuyển hàng tỉ USD vào Iran nếu thỏa thuận cuối cùng được ký kết. Đây là "quỹ đầu tư" quốc tế được Mỹ tạo điều kiện và kế hoạch xây dựng quỹ này sẽ được thảo luận trong quá trình đàm phán tiếp theo. Theo lời một quan chức Iran yêu cầu giấu tên, quỹ nói trên thực tế là một "chương trình tái thiết" với tổng trị giá ước tính lên tới 300 tỉ USD.
Trong các vòng đàm phán trước đó, Tehran yêu cầu Washington bồi thường thiệt hại bom đạn với số tiền từ 300-1.000 tỉ USD.
Những thông tin trên được đưa ra sau khi truyền thông Mỹ ngày 28-5 đưa tin các nhà đàm phán của Mỹ và Iran đã nhất trí về bản ghi nhớ gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày và khởi động các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran. Thỏa thuận cần được Tổng thống Trump phê chuẩn.
NGUYỄN HẰNG
