Mỹ tranh cãi xoay quanh gói 200 tỉ USD cho chiến tranh Iran
* Kích hoạt cơ chế khẩn cấp, bán vũ khí cho UAE, Kuwait và Jordan
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã xác nhận rằng Lầu Năm Góc sẽ đề nghị Quốc hội cấp thêm ngân sách để tiến hành chiến tranh tại Iran, song cho biết con số 200 tỉ USD được nêu “có thể thay đổi”.
Trước đó, tờ The Washington Post tối 18-3 đưa tin rằng Lầu Năm Góc đã đề nghị Nhà Trắng gửi yêu cầu hơn 200 tỉ USD lên Quốc hội. Ông Hegseth xác nhận Lầu Năm Góc đang tìm kiếm thêm ngân sách nhằm tăng tốc sản xuất các hệ thống vũ khí mà Mỹ và Israel đã sử dụng trong cuộc chiến, đồng thời bảo đảm dự trữ đầy đủ cho tương lai. Chi phí của cuộc chiến cho đến nay được cho là đã lên tới hàng chục tỉ USD, nhưng vẫn còn rất xa so với mức 200 tỉ USD.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth. Ảnh: Getty Images
Đề xuất này có thể trở thành một phép thử quan điểm về cuộc chiến tại Quốc hội. Con số 200 tỉ USD cao hơn mức chi tiêu quốc phòng hằng năm của đại đa số quốc gia trên thế giới, ngoại trừ Mỹ và Trung Quốc, và lớn hơn nhiều lần so với ngân sách quân sự của ngay cả một số quân đội lớn nhất thế giới. Khi được một phóng viên hỏi về kế hoạch được cho là của Lầu Năm Góc nhằm đề nghị Quốc hội Mỹ cấp 200 tỉ USD tài trợ cho cuộc chiến với Iran, Tổng thống Donald Trump cho biết yêu cầu ở mức đó là “vì nhiều lý do, vượt ra ngoài cả những gì chúng ta đang bàn đến liên quan tới Iran”. Ông cho biết Lầu Năm Góc đang “cân nhắc rất thận trọng” đối với đề xuất ngân sách của mình.
Một đề xuất ở quy mô như vậy nhiều khả năng sẽ vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ nhiều nghị sĩ đảng Dân chủ và một số nghị sĩ đảng Cộng hòa, trong bối cảnh cuộc chiến không được lòng dư luận và khoản này sẽ bổ sung thêm vào ngân sách hiện tại của Lầu Năm Góc vốn đã lên tới 1.000 tỉ USD. Thượng nghị sĩ Roger Marshall (đảng Cộng hòa, bang Kansas) gọi con số 200 tỉ USD là “hơi cao” trong một cuộc phỏng vấn với Fox Business. Theo ông, các quan chức Lầu Năm Góc cần phải tới Đồi Capitol và cho biết số tiền đó sẽ được chi tiêu vào những hạng mục nào.
Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer (đảng Dân chủ) ngày 19-3 đã chỉ trích mạnh mẽ đề xuất yêu cầu ngân sách 200 tỉ USD cho cuộc chiến với Iran trong bài phát biểu tại Thượng viện, gọi con số này là “phi lý” và “không thể chấp nhận được”. Theo ông, với số tiền đó, Quốc hội có thể giảm phí bảo hiểm y tế cho hàng chục triệu người Mỹ, giáo dục cả một thế hệ, cắt giảm một nửa tình trạng nghèo đói tại Mỹ, đầu tư tạo việc làm hoặc nâng cấp hệ thống lưới điện quốc gia.
* Trong diễn biến khác, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang viện dẫn điều khoản khẩn cấp trong luật kiểm soát vũ khí của Mỹ để bán hàng tỉ USD vũ khí, bao gồm bom và các hệ thống phòng không, cho Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Việc áp dụng điều khoản khẩn cấp trong Đạo luật Kiểm soát Xuất khẩu Vũ khí đồng nghĩa với việc các thương vụ bán vũ khí này sẽ bỏ qua quy trình xem xét của Quốc hội, vốn thường giám sát các thương vụ vũ khí lớn với nước ngoài. Các đề xuất bán bao gồm thiết bị radar và phòng không cho UAE với tổng chi phí ước tính 4,5 tỉ USD. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết về việc bán các hạng mục phòng không rằng thương vụ được đề xuất này sẽ nâng cao năng lực của UAE trong việc đối phó với các mối đe dọa hiện tại và trong tương lai trong khu vực, mang lại lợi ích cho Mỹ và các đối tác.
Một thương vụ khác với UAE trị giá 644 triệu USD bao gồm 1.500 quả bom đường kính nhỏ và các nâng cấp cho máy bay chiến đấu F-16. Chính quyền Mỹ cũng đã sử dụng điều khoản khẩn cấp cho thương vụ này. Một thương vụ nữa đề xuất bán tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến (AMRAAM) với giá 1,22 tỉ USD.
Ngoài UAE, chính quyền Mỹ cũng công bố đề xuất bán các hệ thống radar cảm biến phòng thủ tên lửa và phòng không tầng thấp cho Kuwait trị giá 8 tỉ USD, cùng một thương vụ nhỏ hơn trị giá 70 triệu USD nhằm hỗ trợ máy bay và đạn dược cho Jordan.
NGỌC QUANG
