* Các nước gia tăng sức ép ngoại giao

Ngày 31-5, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận quân đội nước này đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở radar và trung tâm chỉ huy - điều khiển thiết bị bay không người lái (drone) của Iran vào cuối tuần, đánh dấu diễn biến quân sự mới nhất bất chấp các nỗ lực ngoại giao đang được thúc đẩy giữa hai bên.

Chiến đấu cơ F-18 của Mỹ chuẩn bị xuất kích ngày 29-5. Ảnh: X/CENTCOM

Trong thông báo đăng trên mạng xã hội X, CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã thực hiện các đòn tấn công mà họ mô tả là hành động "tự vệ" nhằm vào các địa điểm radar và cơ sở chỉ huy drone tại khu vực Goruk và trên đảo Qeshm của Iran.

Theo quân đội Mỹ, các cuộc không kích được thực hiện để đáp trả việc một drone MQ-1 của Mỹ bị bắn hạ trước đó. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cùng ngày thông báo đã tiến hành một cuộc tấn công nhằm vào căn cứ không quân Mỹ, nơi lực lượng Mỹ thực hiện vụ tấn công vào một trạm viễn thông trên đảo Sirik. Hãng thông tấn bán chính thức Mehr dẫn tuyên bố của IRGC cho biết tất cả các mục tiêu đã được xác định trước đều đã bị phá hủy.

Thông tin trên được công bố sau khi truyền thông Iran xác nhận Tehran và Washington vẫn đang tiếp tục trao đổi các bản dự thảo sửa đổi của một biên bản ghi nhớ (MoU) nhằm hướng tới thỏa thuận chấm dứt xung đột. Điều này cho thấy các kênh đàm phán ngoại giao vẫn được duy trì song song với các hoạt động quân sự trên thực địa.

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim dẫn nguồn thạo tin cho biết Iran sẽ đưa ra những sửa đổi riêng đối với dự thảo thỏa thuận đang được thảo luận với Mỹ.

Động thái này diễn ra sau khi truyền thông Mỹ đưa tin Washington đã điều chỉnh một số nội dung trong văn bản dự thảo và gửi lại cho Tehran để xem xét. Nguồn tin nhấn mạnh rằng việc Mỹ sửa đổi dự thảo không đồng nghĩa với việc Iran chấp thuận các điều khoản mới, đồng thời khẳng định "chưa có gì được hoàn tất" trong tiến trình đàm phán hiện nay.

Theo các nguồn tin Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ lo ngại về một số nội dung của dự thảo, trong đó có vấn đề giải phóng tài sản bị phong tỏa của Iran. Washington cũng được cho là muốn áp dụng các điều kiện nghiêm ngặt hơn liên quan đến vật liệu hạt nhân của Tehran.

Các cuộc thương lượng diễn ra trong bối cảnh hai bên đang tìm cách hoàn tất một MoU nhằm chấm dứt cuộc xung đột bùng phát từ cuối tháng 2. Mặc dù lệnh ngừng bắn tạm thời đã được thiết lập từ ngày 8-4, hai bên vẫn đang tiếp tục trao đổi nhiều phương án nhằm tiến tới một thỏa thuận toàn diện, với vai trò trung gian của Pakistan.

Cùng ngày, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tiếp tục gia tăng sức ép ngoại giao khi kêu gọi Mỹ và Iran nhanh chóng đạt được một thỏa thuận, đồng thời yêu cầu khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz theo đúng luật pháp quốc tế.

Trên mạng xã hội X, ông Macron cho biết đã trao đổi với hàng loạt lãnh đạo khu vực, trong đó có Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman, Quốc vương Oman Haitham bin Tariq, Tổng thống Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) Mohamed bin Zayed Al Nahyan và Tổng thống Ai Cập Abdel-Fattah al-Sisi. Theo nhà lãnh đạo Pháp, ưu tiên trước mắt là duy trì lệnh ngừng bắn và bảo đảm việc mở cửa vô điều kiện tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu.

Ông Macron cũng cho biết Pháp sẵn sàng tham gia một sáng kiến đa quốc gia do nước này và Anh đồng dẫn dắt nhằm bảo vệ an toàn hàng hải tại khu vực này. Tổng thống Macron đồng thời cảnh báo ổn định khu vực phải bắt đầu từ Lebanon và kêu gọi tất cả các bên chấm dứt các hành động quân sự.

Trong khi đó, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi cũng xác nhận  đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Pháp Macron, trong đó ông nhấn mạnh Cairo đang tiến hành các cuộc tiếp xúc ngoại giao chuyên sâu với nhiều bên liên quan nhằm hỗ trợ đạt được một thỏa thuận toàn diện giữa Mỹ và Iran. Nhà lãnh đạo Ai Cập khẳng định lập trường của nước này dựa trên các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, tôn trọng chủ quyền quốc gia và quyền kiểm soát tài nguyên của mỗi dân tộc.

PHƯƠNG OANH