Nắm bắt yêu cầu của thị trường để giảm thiểu rủi ro xuất khẩu cá tra

Ảnh minh họa (Nguồn: KV)

Theo Cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), trong năm 2021, các thị trường nhập khẩu chính cá tra của Việt Nam gồm: Trung Quốc, Hoa Kỳ, EU, Mexico, Braxin, ASEAN. Hiện có 258 cơ sở chế biến cá tra được công nhận đủ điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm và trong Danh sách xuất khẩu sang các quốc gia, vùng lãnh thổ có yêu cầu lập danh sách và lô hàng được cấp Giấy chứng nhận thực phẩm thủy sản xuất khẩu bởi Cục Quản lý Chất lượng nông lâm sản và thủy sản.

Trong năm 2021, tính đến thời điểm hiện tại, có 23 lô cá tra bị cơ quan thẩm quyền nước nhập khẩu cảnh báo (Trung Quốc: 1 lô, Nga: 9 lô, Braxin: 12 lô, EU: 1 lô), trong đó 13 lô cảnh báo về chỉ tiêu vi sinh (chiếm 56,5%), 8 lô cảnh báo về tỷ lệ mạ băng (chiếm 34,8%), 2 lô cảnh báo về phụ gia (chiếm 8,7%).

Cũng theo Cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản, trong 10 tháng năm 2021, các Trung tâm Chất lượng nông lâm thủy sản vùng trực thuộc Cục đã thẩm định, cấp chứng thư cho tổng số 873.955 (tấn) cá tra trong vào gần 30 quốc gia, vùng lãnh thổ mà Cơ quan thẩm quyền có yêu cầu Cục thẩm định, cấp chứng thư. Đồng thời, trong 10 tháng năm 2021, Cục đã xử lý, cấp tổng số 16 Giấy CFS (Giấy chứng nhận lưu hành tự do) cho các tra, sản phẩm cá tra của các doanh nghiệp có đề nghị.  

Đáng chú ý, về xử lý rào cản, vướng mắc của các thị trường, với Hoa Kỳ, từ ngày 22/3-28/4/2021, Cơ quan Thanh tra và An toàn thực phẩm Hoa Kỳ (FSIS) đã thực hiện thanh tra trực tuyến từ xa đối với Hệ thống kiểm soát vệ sinh, an toàn thực phẩm trong chế biến cá da trơn của Việt Nam xuất khẩu vào Hoa Kỳ. Cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản đã phối hợp với các cơ quan thuộc Bộ NN&PTNT và Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam đã tổ chức làm việc trực tuyến với các thanh tra viên của FSIS, bao gồm 6 hợp phần, 12 phiên làm việc.

Ngày 5/10/2021, FSIS đã đăng tải báo cáo cuối cũng về kết quả thanh tra trực tuyến từ xa đối với Hệ thống kiểm soát vệ sinh, an toàn thực phẩm trong chế biến cá da trơn của Việt Nam xuất khẩu vào Hoa Kỳ. Theo đó FSIS kết luận và đánh giá phía Việt Nam vẫn tiếp tục được công nhận tương đương về Hệ thống kiểm soát vệ sinh, an toàn thực phẩm trong chế biến cá da trơn của Việt Nam theo quy định phía Hoa Kỳ và không phát hiện sai lỗi, tồn tại trong hệ thống kiểm soát của Việt Nam.

Hiện nay, Cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản đã hoàn thiện hồ sơ để đề nghị FSIS công nhận bổ sung sản phẩm, nhóm sản phẩm cá tra giá trị gia tăng (đã qua xử lý nhiệt, không ăn liền, đông lạnh).  

Với thị trường Braxin, để tháo gỡ rào cản kỹ thuật cho sản phẩm cá tra, Bộ NN&PTNT đã thành lập Tổ đàm phán thương mại nông sản với Braxin. Cục  Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản đã tham mưu Tổ đàm phán trình Bộ một số văn bản gửi phía Braxin cũng như tham gia họp trực tuyến với phía bạn để đàm phán các nội dung vướng mắc kỹ thuật giữa hai bên. Tuy nhiên, đến nay, phía Braxin vẫn khẳng định không cho phép sử dụng phụ gia thực phẩm (phosphate và các chất tương tự) trong sản xuất cá đông lạnh và tiếp tục áp dụng quy chuẩn kỹ thuật chất lượng sản phẩm đối với cá đông lạnh. Bên cạnh đó, Braxin vẫn tiếp tục quy định phải đăng ký sản phẩm để cơ quan thẩm quyền Braxin phê duyệt trước khi xuất khẩu sang Braxin.  

Nhằm đáp ứng các yêu cầu của các thị trường nhập khẩu cá tra trong năm 2022, Cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản đề nghị các địa phương triển khai thực hiện hiệu quả kế hoạch đã được phê duyệt của Chương trình giám sát dư lượng các chất độc hại trong thủy sản nuôi (bao gồm cá tra) theo địa bàn quản lý để kịp thời phát hiện, cảnh báo và truy xuất, xử lý tận gốc đối với cơ sở nuôi, sản xuất kinh doanh vi phạm các quy định về tồn dư hóa chất, kháng sinh. Thường xuyên đánh giá diễn biến thị trường, đề xuất các giải pháp, kịp thời thông tin, tuyên truyền để người dân biết, có kế hoạch sản xuất phù hợp.

Bên cạnh đó, tăng cường công tác truyền thông, phổ biến, giáo dục pháp luật cho các đối tượng có liên quan về các quy định của Nhà nước nhằm nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong sản xuất, chế biến để tạo ra sản phẩm cá tra đảm bảo an toàn thực phẩm.

Đối với các doanh nghiệp trong chuỗi sản xuất, chế biến cá tra xuất khẩu, cần thúc đẩy phát triển vùng nuôi, tăng sản lượng giúp giảm giá thành nguyên liệu. Đồng thời, tăng cường đầu tư công nghệ chế biến, gia tăng giá trị, đáp ứng nhu cầu của các nước nhập khẩu. Ngoài ra, chủ động nghiên cứu, nắm bắt rõ các thủ tục, cập nhật quy định của các thị trường để giảm thiểu rủi ro trong quá trình xuất khẩu./.