Ngành Nông nghiệp cần đổi mới tư duy, nâng cao tầm dự báo chiến lược

Sáng 29/12, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tổ chức Hội nghị trực tuyến Tổng kết năm 2021, triển khai kế hoạch năm 2022 ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tới dự và chỉ đạo Hội nghị.

Quang cảnh Hội nghị (Ảnh: B.T)

Xuất khẩu nông sản đạt con số kỷ lục với 48,6 tỷ USD

Tại Hội nghị, lãnh đạo Bộ NN&PTNT cho biết, năm 2021, toàn ngành tiếp tục triển khai thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt là tác động lớn của dịch bệnh COVID-19 đến đời sống, kinh tế - xã hội, làm đứt gãy các chuỗi cung ứng toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và hoạt động xuất, nhập khẩu, tiêu thụ nông sản... Tuy nhiên, với sự nỗ lực vượt khó, toàn ngành đã phấn đấu đạt được “mục tiêu kép”, vừa phòng, chống dịch bệnh hiệu quả, vừa đẩy mạnh sản xuất phát triển, phục vụ đầy đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Cụ thể, trong năm 2021, gia tăng toàn ngành tăng 2,85-2,9%, trong đó, nông nghiệp tăng trên 3,18%, lâm nghiệp tăng trên 3,85%, thủy sản tăng trên 1,85%; tỷ lệ che phủ rừng đạt 42,02%; tỷ lệ số xã đạt chuẩn nông thôn mới đạt 68,2%. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành lần đầu tiên đạt con số kỷ lục với 48,6 tỷ USD.

Trên lĩnh vực trồng trọt, với sản xuất lúa, sản lượng đạt 43,86 triệu tấn, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Tỷ trọng gạo chất lượng cao chiếm trên 89%, giá gạo xuất khẩu tăng từ 496 USD/tấn năm 2020 lên 503 USD/tấn năm 2021. Với cây ăn quả, diện tích 1,18 triệu ha, tăng 44,8 nghìn ha so với năm 2020; sản lượng và chất lượng các loại cây ăn quả có lợi thế của cả nước và từng vùng đều tăng; một số cây ăn quả chủ lực sản lượng tăng từ 5 - 19%.

Trên lĩnh vực chăn nuôi, chuyển biến rõ nét về tổ chức sản xuất, chăn nuôi trang trại, gia trại, tập trung theo chuỗi sạch, hữu cơ, an toàn sinh học. Sản lượng thịt các loại đạt 6,69 triệu tấn, tăng 3,2% so với năm 2020; sữa tươi đạt trên 1,2 triệu tấn, tăng 10,5%; trứng đạt 17,5 tỷ quả, tăng 5,1%,...

Cũng trong năm 2021 ghi nhận cơ cấu lại ngành nông nghiệp đi vào thực chất, hiệu quả hơn; quy mô và trình độ sản xuất được nâng cao, chuyển mạnh sang sản xuất hàng hóa trên cơ sở phát huy các lợi thế từng vùng, miền, chuyển dịch theo hướng hiện đại. Với thị trường tiêu thụ nông sản, tiếp tục phát triển; thị trường trong nước được mở rộng hơn. Đã có 10 nhóm mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, trong đó, có 6 mặt hàng có kim ngạch trên 3 tỷ USD (gỗ và sản phẩm gỗ; tôm; rau quả; hạt điều; gạo; cao su).

Việc tổ chức liên kết chuỗi sản xuất, kinh doanh trong nông nghiệp tiếp tục được đổi mới. Nhiều mô hình liên kết giữa người sản xuất với doanh nghiệp, hợp tác xã theo chuỗi được triển khai nhân rộng. Năm 2021, thành lập mới 1.250 hợp tác xã nông nghiệp, nâng tổng số lên 78 liên hiệp hợp tác xã nông nghiệp, 19.100 hợp tác xã nông nghiệp; thành lập mới và trở lại hoạt động 1.640 doanh nghiệp, nâng tổng số lên trên 14.000 doanh nghiệp nông nghiệp.

Đặc biệt, Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới tiếp tục phát triển, tăng cả về số lượng và chất lượng. Hết năm 2021, có 5.614 xã đạt chuẩn nông thôn mới, bình quân đạt 17 tiêu chí/xã; có thêm 3 tỉnh, thành phố với 100% đơn vị cấp huyện đạt chuẩn nông thôn mới (Thái Bình, Cần Thơ, Hải Dương), đang hoàn thiện thủ tục trình Thủ tướng Chính phủ công nhận cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. 

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan nhấn mạnh: “Chúng ta có thể tự hào rằng, trong thách thức, ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vẫn đạt những kết quả khả quan. Tốc độ tăng trưởng toàn ngành đạt 2,9%. Xuất khẩu nông sản đạt 48,6 tỷ USD, vượt xa mục tiêu được Chính phủ giao. Lương thực, thực phẩm thiết yếu vẫn cung ứng kịp thời đến hàng chục triệu người dân tại các đô thị, trung tâm công nghiệp trong bối cảnh giãn cách xã hội. Nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp thông minh, nông nghiệp số,… đã được nhiều doanh nghiệp quan tâm và lan toả, làm thay đổi tích cực cách thức tiếp cận nông nghiệp truyền thống. Một nền nông nghiệp sinh thái theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII dần được định hình và hiện thực hoá”.

Cần đổi mới tư duy mạnh mẽ hơn nữa

Bộ NN&PTNT cho biết, năm 2022 là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với ngành Nông nghiệp, là năm có ý nghĩa quan trọng, tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 - 2030 và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 – 2025, do đó, toàn ngành tập trung thực hiện quyết liệt cơ cấu lại theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng và xây dựng nông thôn mới nhằm hướng tới xây dựng nền “nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh”.

Trong đó, năm 2022, toàn ngành phấn đấu tốc độ tăng trưởng đạt từ 2,8 - 2,9%; tốc độ tăng giá trị sản xuất nông lâm thủy sản 2,9 - 3%; tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản khoảng 49 tỷ USD. Bên cạnh đó, tỷ lệ số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới trên 73%. Tỷ lệ dân cư nông thôn được sử dụng nước sạch, hợp vệ sinh 92,5%; tỷ lệ che phủ rừng ổn định ở mức 42% và nâng cao chất lượng rừng.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị (Ảnh: B.T)

Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ghi nhận và biểu dương những kết quả đạt được của ngành NN&PTNT trong năm 2021. Những kết quả đạt được của ngành trong năm đã đóng góp quan trọng vào tăng trưởng và thành tích chung của cả nước.

Theo Thủ tướng, trong điều kiện khó khăn, ngành NN&PTNT đã đạt thặng dư thương mại 6,44 tỷ USD, tỷ lệ che phủ rừng trên 42%, tỷ lệ số xã đạt nông thôn mới tăng lên 68,2%, đồng thời xuất khẩu nông sản đạt con số 48,6 tỷ USD. Nông sản xuất khẩu được đã tạo công ăn việc làm, góp phần nâng cao đời sống, vật chất, tinh thần của nông dân; người nông dân được thụ hưởng, biết làm giàu từ mảnh đất của mình,...

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chỉ ra những khó khăn, tồn tại mà ngành NN&PTNT còn đang gặp phải. Đó là phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và thế mạnh của ngành, nhất là phát triển kinh tế biển. Chưa thực sự chủ động phát triển theo các định hướng, vẫn còn phụ thuộc vào thị trường, yếu tố thời tiết, điều kiện khác nhiều hơn là tính chủ động.

Bên cạnh đó, việc phát triển bảo quản, công nghệ sau thu hoạch, mẫu mã, bao bì, sản phẩm thương hiệu vẫn chưa thực sự được chú trọng. Công nghệ chế biến sau thu hoạch vẫn cần cố gắng nhiều hơn nữa.

Thủ tướng chỉ rõ, về thị trường xuất khẩu, còn phụ thuộc nhiều vào một số thị trường nên khi có những biến động, dẫn đến việc lúng túng và bị động. Một số sản phẩm chưa có thương hiệu và chưa xây dựng được thương hiệu mang tính quốc tế. Đồng thời, liên quan đến chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc còn gặp nhiều khó khăn,...

Trên cơ sở đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị toàn ngành NN&PTNT cần đánh giá, tìm ra những nguyên nhân của những bất cập trên để khắc phục trong năm 2022 và các năm tiếp theo. Thủ tướng cho rằng, cần nhìn thẳng vào sự thật để giải quyết, tất nhiên trong vòng 1 năm không thể giải quyết được tất cả các vấn đề nhưng cần có sự lựa chọn để từng bước giải quyết.

Năm 2022, dự báo vừa có thuận lợi, thời cơ, nhưng cũng rất nhiều khó khăn, thách thức, Thủ tướng đề nghị toàn ngành NN&PTNT cần nỗ lực, đoàn kết, thống nhất, sáng tạo, đổi mới, chọn các vấn đề cần giải quyết để từ đó cân đối nguồn lực, cân đối thời gian để thực hiện cho tốt.

Thủ tướng yêu cầu toàn Ngành phải đổi mới tư duy mạnh mẽ hơn nữa; nâng cao tầm dự báo chiến lược; tổ chức thực hiện, giải quyết các vấn đề mang tính thiết thực, hiệu quả và mang lại giá trị gia tăng cao hơn. Thủ tướng đề nghị, cần đặt ra mục tiêu cao hơn cho Ngành trong năm 2022, đó là tăng trưởng từ 3% trở lên, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt hơn 50 tỷ USD.

Thủ tướng đề nghị rà soát kỹ, tiếp tục hoàn thiện thể chế để phát triển nông nghiệp bền vững, phát triển theo chiều sâu, dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, dựa vào chuyển đổi số. Cần đa dạng hóa thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm. Thúc đẩy xây dựng nhiều sản phẩm quốc gia, quốc tế, sản phẩm của vùng.

”Nếu cứ phụ thuộc vào một số thị trường nếu có khủng hoảng thì đứt gãy. Muốn vậy phải đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng sản phẩm, có thương hiệu cho sản phẩm, có thương hiệu quốc gia, quốc tế, thương hiệu của vùng, của tỉnh. Phải nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm” – Thủ tướng yêu cầu.

Thủ tướng cũng đề nghị, để có các sản phẩm xuất khẩu chính ngạch, vệ sinh an toàn thực phẩm, chỉ dẫn địa lý, mẫu mã,... là những vấn đề cơ bản phải tập trung giải quyết. Ngoài ra, Thủ tướng yêu cầu cần tập trung cho công tác thống kê, bởi đây là số liệu đầu vào phục vụ cho công tác hoạch định chính sách, xây dựng chính sách, từ đó, mới giúp các chính sách được đưa ra có hiệu quả và phù hợp với tình hình thực tế.../.