Nhiều hệ lụy từ việc nạo, phá thai ở trẻ vị thành niên

Thực trạng đáng báo động

Do những nguyên nhân khác nhau, quan hệ tình dục sớm và tình trạng nạo, phá thai ở lứa tuổi vị thành niên đang là vấn đề xã hội của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Theo báo cáo của Quỹ Dân số Liên hợp quốc năm 2022 (UNFPA), Việt Nam thuộc nhóm 20 nước có tỷ lệ phá thai vị thành niên cao nhất thế giới với khoảng 300.000 ca/năm. Trong số này 30% là phụ nữ từ 15 - 19 tuổi, với 70% là học sinh, sinh viên. Còn theo thống kê của Hội Kế hoạch hóa gia đình Việt Nam, mỗi năm cả nước có 1,2 - 1,6 triệu ca nạo, phá thai, trong đó 20% ở lứa tuổi vị thành niên. Thậm chí, có những sản phụ chỉ mới 12 - 13 tuổi, thời điểm mà cơ thể các em còn chưa phát triển hoàn thiện.

Bác sĩ Đào Văn Thụ, Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn sức khoẻ sinh sản, Bệnh viện Phụ sản Trung ương chia sẻ, Trung tâm đã từng tiếp nhận những bé gái mới bước sang tuổi 13 và mang thai 25 tuần tuổi. "Hiện nay giới trẻ có xu hướng quan hệ tình dục sớm. Một năm chúng tôi tiếp nhận 30 - 35 cháu dưới tuổi 16 đến để xin bỏ thai", bác sĩ Đào Văn Thụ cho biết.

Bác sĩ Đào Văn Thụ, Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn sức khoẻ sinh sản, Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Ảnh: Hoàng Hà.

Thực tế, việc gia tăng số lượng các ca nạo, phá thai ở trẻ vị thành niên đang là thực trạng đáng báo động. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc mang thai và gia tăng tình trạng nạo, phá thai ở trẻ vị thành niên. Đó là do nhiều phụ huynh thiếu quan tâm, chăm sóc, ngại chia sẻ kiến thức giới tính cho con cái, chưa trở thành người đồng hành để chia sẻ. Nhiều gia đình phó mặc con cho nhà trường và xã hội, đến khi phát hiện con trẻ có thai thì đã muộn. Hoạt động truyền thông sức khỏe, giáo dục giới tính tại trường học chưa thực sự hiệu quả. Nhiều trẻ vị thành niên thiếu kiến thức, hoặc không làm chủ được mình, hoặc thích cuộc sống hưởng thụ, buông thả, không tôn trọng các chuẩn mực đạo đức của cộng đồng. Việc nạo phá thai còn có thể do gia đình ép buộc, bạn trai ép buộc, trẻ còn đi học, chưa có điều kiện nuôi con… Bên cạnh đó, tâm lý coi phá thai là “chuyện bình thường” cũng là nguyên nhân khiến gia tăng tình trạng nạo, phá thai ở trẻ vị thành niên.

Nhiều hệ lụy nặng nề

Theo các chuyên gia, trẻ vị thành niên nếu nạo, phá thai sẽ phải đối mặt với nhiều nguy cơ về sức khỏe, tâm lý, đặc biệt nguy cơ có thể dẫn đến vô sinh. Cụ thể, về sức khỏe thì rối loạn kinh nguyệt là tương đối thường gặp, sót rau phải nạo hút lần hai, sang chấn tử cung như thủng, rách cổ tử cung... Nhiễm trùng, chủ yếu là do thực hiện ở các cơ sở y tế không đủ điều kiện hoặc vô khuẩn kém, trẻ không hoặc ít sử dụng kháng sinh và nội tiết chống dính buồng tử cung sau nạo hút, có thể là do giấu gia đình, người thân. Về tâm lý, trẻ có thể bị suy nhược, thậm chí trầm cảm nếu không có sự quan tâm, hỗ trợ từ gia đình, người thân.

Đặc biệt, do tổn thương buồng tử cung dẫn đến dính buồng tử cung, tắc vòi trứng, ứ dịch vòi trứng. Việc này để lại là sau này kết hôn không có khả năng mang thai tự nhiên, tỷ lệ vô sinh thường cao gấp 3 - 4 lần đối với những người không có tiền sử nạo, phá thai. Tỷ lệ sẩy thai khi mong muốn có con cũng cao hơn nhóm không có tiền sử nạo hút. Theo một nghiên cứu khoa học, tỷ lệ vô sinh thứ phát do nạo phá thai chiếm đến 20% trường hợp vô sinh, trong đấy chiếm 70% là phá thai ở tuổi vị thành niên.

Nguyên Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương, PGS. Vũ Bá Quyết nhìn nhận, việc phá thai đặc biệt là ở tuổi vị thành niên rất dễ dẫn đến các tai biến như: Chảy máu, viêm nhiễm mạn tính ở tử cung, buồng trứng, ống dẫn trứng. Có trường hợp, hậu quả còn nghiêm trọng hơn là tắc ống dẫn trứng, dính tử cung khiến nhiều người mất đi thiên chức làm mẹ về sau.

Tư vấn tâm lý, giới tính cho học sinh tại tỉnh Hòa Bình. Ảnh: P.L.

Ngoài ra, có thai sớm và nạo, phá thai sẽ làm giảm cơ hội học tập, phát triển của trẻ vị thành niên. Đặc biệt, việc nạo phá thai còn thường đi cùng với những ảnh hưởng lớn về tâm lý, làm cho trẻ vị thành niên không những bị ám ảnh mà còn sợ hãi, trầm cảm, hoang mang. Đồng thời, tiềm ẩn nguy cơ gia tăng thêm các gánh nặng về kinh tế và sức khoẻ đối với cá nhân, gia đình và cả xã hội.

Để hạn chế tình trạng nạo, phá thai ở trẻ vị thành niên, vấn đề quan trọng đặt ra hiện nay là cần trang bị kiến thức về sức khỏe sinh sản cho trẻ vị thành niên trên cơ sở phát huy vai trò của gia đình, nhà trường và cộng đồng xã hội. Theo các chuyên gia, đời sống phát triển, chế độ dinh dưỡng đầy đủ nên trẻ thường có xu hướng dậy thì sớm. Bên cạnh đó, do tác động của mặt trái kinh tế thị trường, mạng xã hội nên các em thường sớm phải đối diện với các nguy cơ tiêu cực. Điều này rất nguy hiểm bởi trẻ vị thành niên luôn tò mò, thích khám phá. Vì vậy, gia đình, người thân trực tiếp là các bậc phụ huynh cần thường xuyên gần gũi và đồng hành cùng trẻ trong giải đáp các thắc mắc, băn khoăn về sức khỏe sinh sản, giới tính và quan hệ tình dục… Cần trang bị cho trẻ những kiến thức, kỹ năng để tự bảo vệ mình, tránh nguy cơ mang thai sớm. Phụ huynh cần quan tâm để phát hiện những dấu hiệu, biểu hiện khác thường ở trẻ vị thành niên, kịp thời động viên, hỗ trợ khi trẻ có thai ngoài ý muốn.

Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và các tổ chức đoàn thể như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ…  để nâng cao hiệu quả công tác truyền thông sức khỏe, giáo dục giới tính đối với trẻ vị thành niên. Nội dung truyền thông, giáo dục cần có sự lựa chọn trên cơ sở phù hợp đặc điểm tâm lý, nhận thức của từng nhóm lứa tuổi cụ thể.

Đối với trường hợp trẻ vị thành viên có thai ngoài ý muốn, thì nên đến các cơ sở y tế có chất lượng để được bác sĩ được tư vấn, hỗ trợ kịp thời, phù hợp./.