Những điểm sáng trong đẩy lùi dịch bệnh COVID-19 ở TP Hồ Chí Minh

Chủ động nguồn oxy…

Một khu điều trị COVID-19 trên địa bàn quận 7-TP Hồ Chí Minh. (Ảnh: Báo Lao Động)

Đến đầu tháng 9, quận 7 và huyện Củ Chi của TP Hồ Chí Minh là các địa phương tuyên bố kiểm soát dịch thành công. Theo Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Nên, Thành phố đề xuất Ban Thường vụ Thành ủy chọn quận 7 và huyện Củ Chi làm điểm, tiên phong, rút kinh nghiệm cho bước tiếp theo của địa phương này.

Để có được kết quả kiểm soát dịch COVID-19 như hôm nay, lãnh đạo quận 7 đã huy động, phát huy sức mạnh tổng hợp toàn hệ thống chính trị, toàn dân trong quá trình phòng chống, ứng phó dịch… Bám sát và thực hiện nghiêm nguyên tắc phòng, chống dịch theo quy định của ngành y tế như xét nghiệm, tiêm vắc-xin, quản lý F0…, đặc biệt là việc phối hợp với các lực lượng chức năng.

Theo đó, trước áp lực số ca tử vong ngày càng tăng, quận 7 đã áp dụng nhiều sáng kiến chống dịch như đưa bồn oxy công nghiệp vào bệnh viện, huy động test nhanh sàng lọc F0..., ông Võ Khắc Thái, Bí thư Quận ủy quận 7 cho biết, quận 7 nhận định dịch bệnh sẽ diễn biến khó lường vì địa bàn có những đặc điểm khiến dịch dễ lây lan như địa hình, nhà ở ven kênh rạch nhiều, hoạt động của các chợ truyền thống và nhất là khu chế xuất Tân Thuận với hàng chục nghìn công nhân làm việc và sinh sống trên địa bàn.

Số ca F0 tăng quá nhanh từ 1.000 ca lên 7.000 ca trong thời gian ngắn kéo theo sự quá tải trong khu vực cách ly, tiếp nhận ban đầu, nhiều trường hợp F0 trở nặng rất nhanh nhưng rất khó đưa lên tuyến trên vốn đã quá tải. Quận 7 đã xuất hiện các ca tử vong, có ngày lên tới 10 ca. Trước tình thế này, Quận đã thiết lập phòng cấp cứu ngay trong các khu cách ly tập trung F0, phát huy hiệu quả rõ rệt trong cấp cứu tại chỗ những trường hợp F0 diễn biến nặng rất nhanh. Từ đó, Quận đã mạnh dạn chuyển đổi 1 khu cách ly tập trung thành Bệnh viện dã chiến số 1 để điều trị cho các F0 có triệu chứng nhẹ và vừa, một phần chuyển nặng không phải chuyển đi xa. Đây là bệnh viện dã chiến cấp quận, huyện đầu tiên trên địa bàn TP Hồ Chí Minh.

Để có đủ oxy cho bệnh nhân, lãnh đạo quận 7 tìm mọi cách như thuê, mua, xin… bình oxy loại 40 lít. Sau khi nguồn oxy tạm ổn, Quận liên hệ với một doanh nghiệp đặt bồn oxy lỏng vốn dùng cho công nghiệp để thiết lập hệ thống oxy tập trung cho bệnh viện dã chiến số 1.

Khi Bệnh viện điều trị đi vào hoạt động ổn định, tỷ lệ bệnh nhân tử vong trên địa bàn được kéo xuống mức rất thấp. Bệnh viện mở rộng lên 600 giường với trang thiết bị cơ bản hoàn chỉnh. Các bệnh nhân có triệu chứng, cả nhẹ, vừa và một phần bệnh nhân nặng của Quận không phải chuyển đi xa. Bệnh viện còn tiếp nhận bệnh nhân ở một số quận lân cận.

Để người dân có thể nắm được diễn biến của dịch bệnh trong địa bàn, Quận đã sử dụng Zalo để thực hiện các bản tin được cập nhật 2-3 lần mỗi ngày, thông báo chi tiết về tình hình dịch bệnh theo ngày trên địa bàn phường, quận. Không chỉ những người dân thường trú hay tạm trú trên địa bàn, chỉ cần là người đang sử dụng điện thoại đi qua địa bàn quận cũng sẽ nhận được thông báo này.

Quận 7 cũng đã lập Trung tâm an sinh xã hội, dưới mỗi phường cũng có các ban an sinh, các đội shipper tình nguyện và ở lớp sâu nhất, cứ bình quân 100 hộ dân hình thành một tổ an sinh địa bàn giúp phát hiện các hộ dân khó khăn để hỗ trợ. Ngoài ra, Quận còn lập Trung tâm Nghiên cứu và phân tích dữ liệu, đánh giá tình hình làm cơ sở để quyết định việc đưa các hoạt động sản xuất, kinh doanh trở lại, có những lĩnh vực đã đi vào chi tiết.

Bí thư Quận ủy Võ Khắc Thái cho rằng Quận đã kiểm soát được tình hình dịch, được biểu hiện qua số F0 mới giảm rất nhiều, số F0 khỏi bệnh tăng cao và nhất là tỷ lệ tử vong được hạn chế thấp nhất. Đặc biệt Quận đã chủ động, có được cơ bản những điều kiện để phòng, chống dịch.

Phương án quay trở lại với bình thường mới của quận 7 đã được trình lên Thành phố để chờ thông qua. Nếu phương án này được chấp nhận, quận 7 sẽ thí điểm quay trở lại bình thường mới giai đoạn một, từ 20/9 đến 20/10, với những ngành nghề được ưu tiên như lương thực, thực phẩm, các dịch vụ ăn uống theo hình thức bán mang đi, áp dụng cho những chủ hộ kinh doanh đã tiêm hai mũi vắc- xin.

…"Không coi F0 là người bệnh"

Truy vết, khoanh vùng các trường hợp F0 ở Củ Chi. (Ảnh: UBND huyện Củ Chi)

Còn tại huyện Củ Chi, phương pháp "không coi F0 là người bệnh" và đưa thuốc Đông y vào sử dụng từ rất sớm đã giúp địa phương này điều trị khỏi nhiều ca bệnh rất nhanh, và đặc biệt không có trường hợp tử vong. Cuối tháng 7, TP Hồ Chí Minh chỉ đạo các địa phương tạm dừng xét nghiệm diện rộng. Riêng huyện Củ Chi xin được áp dụng cơ chế riêng, tiếp tục xét nghiệm trên tất cả vùng nguy cơ để bóc tách F0 khỏi cộng đồng. Đi đôi với đề xuất này, huyện hứa với Thành phố sẽ kiểm soát được dịch cuối tháng 8.

Ba tháng qua, huyện Củ Chi tập trung áp dụng chiến lược điều tra, truy vết, khoanh vùng và tối thiểu hóa các trường hợp F0 cách ly tại nhà. Phó thủ tướng Vũ Đức Đam từng nhiều lần biểu dương những quyết định của Củ Chi trong các biện pháp phòng chống dịch, đặc biệt là phương châm "không coi F0 là người bệnh".

Huyện Củ Chi là một trong các địa phương đi đầu trong xét nghiệm 3 vòng ở vùng đỏ, vùng cam, vùng vàng để phát hiện F0 và đưa đi cách ly. Củ Chi cũng có điều kiện khi phần lớn F0 đều được cách ly tập trung, chỉ có hơn 20 trường hợp cách ly tại nhà. Đây là điều kiện tốt mà không phải địa phương nào cũng làm được.

Nguyên tắc của huyện khi chăm sóc F0 là “không coi F0 là người bệnh”. Do đó, huyện rất coi trọng yếu tố tinh thần của F0. Về thể chất, ngoài đảm bảo bữa ăn đủ dinh dưỡng, huyện phân công giáo viên hàng ngày pha nước chanh - sả cho F0 uống, cấp thuốc, vitamin C, xuyên tâm liên và một số dược liệu. Huyện phát muối cho F0 rồi hướng dẫn pha để súc rửa mũi, họng nhằm giảm sự sinh sôi, nảy nở của virus trong cơ thể của F0.

Để tăng cường hệ miễn dịch, sức đề kháng cho F0, huyện cho họ sinh hoạt theo một “đồng hồ sinh học”. Tình nguyện viên mỗi sáng đều mở nhạc, ra nhảy cùng F0, hướng dẫn họ tập thể dục, phơi nắng. Tối thì tổ chức đi dạo, một thời điểm chỉ cho 3 đến 4 phòng cùng ra ngoài, đảm bảo giãn cách, đeo khẩu trang.

Về mặt tinh thần, huyện chuyển hệ thống loa để mở cho F0 nghe những bản nhạc sôi động, kích thích sự yêu đời, tinh thần sảng khoái. Mỗi ngày đều tuyên truyền F0 sáng nên dậy vào mấy giờ, tập thể dục, phơi nắng thế nào, ăn ngủ điều độ ra sao.

Thuốc xuyên tâm liên được huyện đưa vào sử dụng từ giữa tháng 7, từ khi dùng thuốc này, bệnh nhân xuất viện rất nhanh và tỷ lệ trở nặng thấp. Ví dụ trước đây, F0 phải mất 14-20 ngày mới âm tính, sau khi uống thuốc, thời gian giảm chỉ còn 7 ngày, có trường hợp 3 ngày đã sạch virus.

Nhằm phát huy sự chủ động, tham gia của người dân để mỗi người thật sự là một chiến sĩ, cuối tháng 6, huyện Củ Chi đã chỉ đạo tổ nhân dân/ấp thông qua nhóm zalo thống nhất với người dân để bổ sung một số quy định phòng chống dịch vào hương ước, quy ước. Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân huyện Củ Chi Phạm Thị Thanh Hiền cho hay, trong giai đoạn giãn cách, với phương châm lấy sức dân lo cho dân, huyện kết hợp "đi chợ hộ" với "giải cứu nông sản" cho người dân.

Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Nên nhận xét, huyện Củ Chi có nhiều sáng kiến như bản đồ an sinh xã hội, theo dõi việc chăm lo tới từng hộ dân, từng người dân. Huyện cũng tổ chức được lực lượng đi chợ giúp dân gắn với tiêu thụ nông sản do nông dân làm ra. Đó chính là sự sáng tạo “một công hai việc” mà không phải ở nơi nào cũng làm được. Đây là điểm sáng thể hiện sự năng động, sáng tạo và tinh thần trách nhiệm cao đối với người dân.

Người đứng đầu quyết đoán

Là quận đầu tiên phát thuốc kháng viêm, kháng đông cho F0 tự điều trị tại nhà dù chưa có hướng dẫn của Sở Y tế- Bí thư Quận ủy quận 6 Lê Thị Hờ Rin cho biết, đây là quyết định mà bà quyết phải làm. Theo đó, vào cuối tháng 7, quận 6 là nơi đầu tiên tại TP Hồ Chí Minh chủ động phát thuốc kháng viêm, kháng đông cho F0 điều trị tại nhà ngay khi chưa có hướng dẫn của ngành y tế. Phải đến giữa tháng 8, hai loại thuốc này mới được Sở Y tế chính thức hướng dẫn F0 sử dụng để điều trị tại nhà (túi thuốc B). Để có quyết định này, Bí thư Lê Thị Hờ Rin đã tham vấn nhiều bác sĩ và được biết, người có triệu chứng bị bệnh uống 2 loại thuốc trên là bình thường, chỉ có một số ít là chống chỉ định. Khi phân phối ngay 2 loại thuốc này đến từng nhà người bệnh, phải có sự tư vấn, dặn dò, theo dõi kỹ càng của các nhân viên y tế…

Theo Bí thư Quận ủy quận 6, để chống dịch COVID-19, bà đã chủ động đề nghị bí thư 14 phường trong quận vận động để có 2 loại thuốc kháng đông, kháng viêm phát cho F0 điều trị tại nhà. Ngoài ra, phường có thể phát bổ sung các loại khác như thuốc hạ sốt, vitamin C…

Theo bà Lê Thị Hờ Rin, mặc dù biết khi đó mình yêu cầu một chuyện chưa có trong quy định và chưa được Sở Y tế hướng dẫn, nhưng vì tình thế cấp bách, mình phải lựa chọn và ra quyết định, không thể chần chừ. Bí thư Lê Thị Hờ Rin đã chỉ đạo các phường khi điều trị F0 bằng thuốc này phải đưa xuống cho trạm y tế, hỏi rõ người dân có bệnh nền gì thì liên hệ bác sĩ của họ để phối hợp cho uống thuốc, bởi mỗi giờ trôi qua mà không có thuốc là nhiều bệnh nhân sẽ chuyển nặng, dẫn tới nguy cơ tử vong cao.

Rất may mắn, từ lúc dùng thuốc, các phường báo về số ca tử vong giảm hẳn. Uống chừng 5 đến 7 ngày thì xét nghiệm ra âm tính. Nhờ đó, nhiều người yên tâm với cách làm này. Ngoài việc dùng thuốc này, trước đó, từ tháng 6, Bí thư quận 6 đã đề nghị các phường tăng cường tuyên truyền về các biện pháp nhằm nâng cao sức đề kháng của cơ thể như sử dụng chanh, sả, gừng, lá tía tô, xông các loại thảo dược có tinh dầu… theo y học cổ truyền, sử dụng các loại vitamin phù hợp…

Đồng thời, bà còn đề nghị Hội Phụ nữ quận 6 nấu nước chanh - sả - gừng chuyển vào khu cách ly cho bệnh nhân điều trị, đề nghị các phường chủ động mua hoặc vận động để có chanh - sả - gừng phát cho các hộ dân trên địa bàn, nhất là các hộ dân trong khu phong tỏa.

Song song đó, bà Lê Thị Hờ Rin còn đề nghị các cơ quan, đơn vị của quận, phường mua thêm vitamin C và D3 để phát cho cán bộ, công nhân viên, người dân hoặc thông tin để người dân tự mua uống các loại vitamin một cách phù hợp, tùy theo thể trạng của mỗi người.

Bí thư Lê Thị Hờ Rin đã đề nghị đổi từ “ khu phong tỏa” sang dùng từ “điểm phong tỏa”, phạm vi là theo hộ gia đình, theo hướng dẫn của Bộ Y tế là “địa điểm cách ly y tế phòng chống dịch COVID-19”, người dân nghe cũng bớt áp lực hơn. Nhờ các cách làm đó, quận 6 đã đạt được 3 mục đích: Phủ vắc -xin, xét nghiệm và giải tỏa tâm lý cho người dân.

Có thể thấy, trong công tác phòng chống dịch ở TP Hồ Chí Minh, ở nơi nào hệ thống chính trị đoàn kết, thống nhất, nỗ lực vượt khó, trên dưới đồng lòng, thể hiện rõ vai trò của người đứng đầu các cấp, các ngành thì dịch bệnh sẽ được khống chế hiệu quả. Song song với phòng chống dịch, công tác an sinh xã hội, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội phải luôn xuyên suốt, hiệu quả bởi để dân thiếu, dân đói, dân không an, xã hội không an toàn, không ổn định thì không thể phòng chống dịch hiệu quả.

Trong các chuyến thị sát tại quận 6 vừa qua, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nhiều lần biểu dương lãnh đạo quận 6 vì đã có những quyết định đột phá để cứu dân. Ông nhận định Quận rất sáng tạo, vận dụng rất tốt các biện pháp phòng chống dịch từ các văn bản hướng dẫn chung của Bộ Y tế, của TP Hồ Chí Minh với mục tiêu hiệu quả trên hết, thể hiện tinh thần trách nhiệm, vì nhân dân phục vụ./.