Những định hướng lớn triển khai đường lối đối ngoại của Đảng

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII ra mắt tại phiên Bế mạc Đại hội. (Ảnh: daihoi13.dangcongsan.vn)

Giai đoạn 2016 - 2020 là giai đoạn thế giới và khu vực chứng kiến những chuyển biến nhanh chóng, phức tạp, mau lẹ, chưa từng có trong tiền lệ, nhất là đại dịch COVID -19 đã đẩy nhanh các xu thế đã diễn ra trong những năm qua. Trong đó, toàn cầu hóa và liên kết kinh tế đứng trước những yêu cầu được điều chỉnh theo hướng bền vững hơn, nhất là trong bối cảnh chủ nghĩa dân tộc, dân túy nổi lên ở một số nơi trên thế giới. Cạnh tranh giữa các nước lớn đã trở thành mặt nổi trội trong quan hệ quốc tế. Việc ứng dụng những thành tựu của cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ Tư, chuyển đổi số, được thúc đẩy mạnh mẽ, vừa tạo ra những cơ hội phát triển nhảy vọt, vừa đặt ra những nguy cơ về tụt hậu số; các thách thức an ninh phi truyền thống biến đổi khí hậu, thiên tại, dịch bệnh…tiếp tục nổi lên gay gắt. Hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn và là khát vọng cháy bỏng của nhân dân thế giới.

 Châu Á - Thái Bình Dương vẫn tiếp tục khẳng định là khu vực phát triển kinh tế năng động, là động lực của tăng trưởng và liên kết toàn cầu, có tầm ảnh hưởng về chính trị ngày càng tăng. ASEAN củng cố đoàn kết, thích ứng nhanh với nhiều biến động mạnh của tình hình quốc tế, đặc biệt là tác động của đại dịch Covid -19 và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, tiếp tục giữ vững vai trò trung tâm ở khu vực và nỗ lực xây dựng cộng đồng đoàn kết, tự cường và thịnh vượng, hướng về người dân và lấy người dân làm trung tâm để vững bước tiến lên với tầm nhìn mới sau năm 2025 về một khu vực hòa bình, an ninh, ổn định, phát triển bền vững bao trùm và tiến bộ xã hội.

Việt Nam ngày càng nâng tầm hiệu quả và vai trò của đối ngoại đa phương, tích cực đóng góp xây dựng, định hình các thể chế đa phương; từng bước phát huy vai trò hòa giải, góp phần vào hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới. Việt Nam đã khẳng định vai trò ngày càng quan trọng tại các diễn đàn quốc tế và khu vực ASEM, APEC…Điều đáng tự hào là trong nhiệm kỳ Đại hội XII, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã chung sức, đồng lòng vượt qua nhiều khó khăn, thách thức đạt được những thành tựu quan trọng trên tất cả các mặt; quy mô sức cạnh tranh của nền kinh tế được nâng lên, chính trị - xã hội ổn định, quốc phòng, an ninh được giữ vững và tăng cường quan hệ đối ngoại, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Tốc độ tăng trường GDP bình quân giai đoạn 2016 -2020 đạt 5,9%/năm; năm 2020 mặc dù chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid- 19 nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng dương 2,91% thuộc nhóm các nước có mức tăng trưởng cao nhất thế giới. Tổng kim ngạch xuất khẩu tăng 1,7 lần, từ 327,8 tỷ USD năm 2015 lên khoảng 543,9 tỷ USD năm 2020. Lượng khách du lịch quốc tế vào Việt Nam giai đoạn 2015 - 2019 tăng lên 2,3 lần từ 7,9 triệu lên 18 triệu với tốc độ 22,7%/năm. Đời sống nhân dân cả về vật chất và tinh thần của đất nước ngày một nâng cao. Góp phần quan trọng trong những thành tựu có ý nghĩa lịch sử đó là nỗ lực không ngừng nghỉ của ngành đối ngoại, với các trụ cột đối ngoại Đảng, Ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân, triển khai mạnh mẽ, nhất quán và hiệu quả đường lối đối ngoại Đại hội XII, thúc đẩy và tạo lập những điều kiện thuận lợi nhất cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tuy nhiên, cục diện thế giới tiếp tục biến đổi theo xu hướng đa cực, đa trung tâm; hợp tác và đấu tranh vẫn song hành, song mặt đấu tranh, kìm chế nhau đang ngày càng nổi lên gay gắt hơn. Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục tiến triển nhưng phải đối mặt với nhiều lực cản, trong đó có sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc. Luật pháp quốc tế và các thể chế đa phương toàn cầu đứng trước những thách thức lớn, song vẫn là xu hướng chủ đạo được hầu hết các nước bảo vệ và thúc đẩy. Kinh tế thế giới lâm vào khủng hoảng, suy thoái nghiêm trọng và có thế kéo dài do đại dịch Covid- 19. Các quốc gia, nhất là các nước lớn điều chỉnh chiến lược phát triển, giảm bớt sự phụ thuộc vào bên ngoài…Ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, nguy cơ bất ổn, cạnh tranh gay gắt giữa các cường quốc diễn ra phức tạp hơn. Tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền biển, đảo, diễn ra căng thẳng, phức tạp, quyết liệt hơn. Trong khi đó Việt Nam đang đứng trước thách thức nội tại. Nền kinh tế phát triển chưa bền vững, lại chịu tác động của đại dịch Covid -19 và suy thoái kinh tế toàn cầu. Xu hướng già hóa dân số nhanh, những mặt trái của công nghiệp hóa, đô thị hóa, sức cạnh tranh của nền kinh tế và doanh nghiệp chưa cao; nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình còn lớn. Việc thực hiện 03 đột phá chiến lược về hạ tầng, nhân lực và thể chế cần phải quyết liệt hơn. Công tác dự báo chiến lược có lúc chưa chủ động, nhạy bén.

Các đại biểu biểu quyết thông qua Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. (Ảnh: daihoi13.dangcongsan.vn)

Trọng tâm của công tác đối ngoại trong thời gian tới là triển khai đường lối đối ngoại được đề ra tại Đại hội Đảng lần thứ XIII, phát huy vai trò tiên phong trong tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển, nâng cao vị thế, uy tín của đất nước. Trên cơ sở đó, công tác đối ngoại cần thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ chủ chốt sau:

Một là, củng cố tin cậy chính trị, nâng tầm đưa vào chiều sâu quan hệ của ta với các đối tác, nhất là với các nước láng giềng, khu vực, các nước lớn và các nước bạn bè truyền thống, trên tinh thần bình đẳng, cùng có lợi, tôn trọng lẫn nhau và phù hợp với luật pháp quốc tế. Cần đặt phát triển ở vị trí trung tâm của các mối quan hệ, theo đó tích cực thúc đẩy các cơ hội về kinh tế - thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ số, các xu hướng phát triển nhanh, bền vững.

Hai là, đẩy mạnh hội nhập quốc tế toàn diện và sâu rộng, với trọng tâm là hội nhập quốc tế. Đồng thời thúc đẩy và nâng cao chất lượng hội nhập quốc tế trong các lĩnh vực xã hội, môi trường, khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, văn hóa, du lịch…qua đó thu hút thêm nguồn nhân lực, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững hơn. Bối cảnh mới đặt ra những yêu cầu cao hơn cho công tác hội nhập quốc tế, đó là: cần phát huy tốt hơn thế và lực, tầm quan trọng về địa chiến lược của đất nước để chủ động vươn lên, đóng góp vai trò xứng đáng ở những lĩnh vực ta có lợi ích và thế mạnh; chú trọng hỗ trợ các ngành, địa phương, doanh nghiệp mở rộng hợp tác với bên ngoài, tranh thủ vốn, công nghệ và kỹ năng quản lý.

Ba là, tiếp tục đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương trên tinh thần của Chỉ thị 25 của Ban Bí thư, từ chủ động, tích cực tham gia sang từng bước đóng góp xây dựng, định hình các thể chế đa phương và trật tự kinh tế - chính trị, quốc tế minh bạch, công bằng, dân chủ, bền vững. Chủ động tham gia và phát huy vai trò tại các cơ chế đa phương, đặc biệt là ASEAN, Liên Hợp Quốc, APEC, hợp tác tiểu vùng Mê Công, từng bước đóng vai trò lòng cốt, dẫn đắt và hòa giải ở những lĩnh vực, diễn đàn mà ta có khả năng và lợi ích; chủ động tích cực tham gia các cơ chế đa phương về quốc phòng, an ninh theo tư duy mới về bảo vệ Tổ quốc.

Bốn là, đối ngoại tiếp tục kết hợp chặt chẽ với quốc phòng và an ninh để tạo thế chân kiềng vững chắc, giữ vững chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Đây là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên mà đối ngoại cần phải tiếp tục làm tốt để góp phần giữ vững môi trường hòa bình cho phát triển đất nước. Muốn làm được như vậy, đối ngoại phải phát huy được thế mạnh để hóa giải, xử lý sớm, từ xa các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia, nhất là thông qua thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, ngoại giao phòng ngừa, tận dụng hiệu quả các biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Năm là, nâng cao hiệu quả, đổi mới nội dung phương pháp của công tác ngoại giao văn hóa, tuyên truyền đối ngoại, bảo hộ công dân, triển khai toàn diện và mạnh mẽ hơn công tác người Việt Nam ở nước ngoài để tạo sự gắn kết chặt chẽ, phát huy tối đa sức mạnh tổng hợp cho phát triển đất nước. Trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh mẽ, ngoại giao văn hóa với tuyên truyền đối ngoại cần không ngừng đổi mới, sáng tạo để quảng bá hình ảnh một đất nước Việt Nam năng động, cởi mở thân thiện, với ý chí khát vọng vươn lên mạnh mẽ.

Sáu là, xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại. Tính toàn diện của nền ngoại giao Việt Nam dựa trên cả ba trụ cột là đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân. Về lĩnh vực, đó là ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế và ngoại giao văn hóa, công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài và bảo hộ công dân. Triển khai đối ngoại không chỉ là giữa nhà nước - nhà nước, mà còn là địa phương, doanh nghiệp và người dân.

Bảy là, tăng cường công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược về đối ngoại, an ninh và phát triển, không để bị động, bất ngờ, chủ động đề xuất các chiến lược và giải pháp. Đặc biệt với việc phát triển các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cần phát huy tốt hơn khả năng tiếp cận các nguồn thông tin về chính trị, kinh tế thế giới, khoa học công nghệ, thị trường, qua đó hỗ trợ hiệu quả hơn cho điều hành kinh tế trong nước và tham mưu về các mô hình phát triển.

Đất nước ta đang bước vào giai đoạn chiến lược quan trọng, với những mục tiêu khát vọng phát triển vươn lên mạnh mẽ. Kế thừa và phát huy truyền thống ngoại giao của dân tộc, kiên định nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt là tư tưởng, phong cách, bản lĩnh đối ngoại của Người, công tác đối ngoại không ngừng đổi mới tư duy và phương pháp, bảo vệ vững chắc và phục vụ hiệu quả lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, đưa đất nước vào vị trí có lợi nhất trước mọi biến chuyển của tình hình và các xu thế của thời đại, góp phần đắc lực và công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa./.