Những đối tượng nguy cơ cao bị thiếu máu
Thiếu máu là tình trạng cơ thể bị giảm nồng độ huyết sắc tố và số lượng hồng cầu, làm suy giảm khả năng vận chuyển oxy cung cấp cho các mô và cơ quan. Tình trạng này thường diễn tiến âm thầm với những triệu chứng dễ bị bỏ qua, nhưng lại dẫn tới nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Để chẩn đoán, đánh giá chính xác mức độ thiếu máu, xét nghiệm công thức máu là chỉ định quan trọng nhất.
BS.CKI Trương Trọng Lễ, Phó trưởng Khoa Điều trị, Bệnh viện Huyết học và Truyền máu TP Cần Thơ, kiểm tra sức khỏe bệnh nhân.
Theo BS.CKI Trương Trọng Lễ, Phó Trưởng Khoa Điều trị, Bệnh viện Huyết học và Truyền máu TP Cần Thơ, do máu vận chuyển oxy đến toàn bộ tế bào, nên khi cơ thể thiếu máu, hầu hết các hệ cơ quan đều bị ảnh hưởng trực tiếp với những biểu hiện lâm sàng khác nhau. Tại hệ thần kinh trung ương, thiếu oxy gây chóng mặt, ù tai, hoa mắt, thay đổi tính tình, dễ cáu gắt, kém tập trung và cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, sụt giảm năng suất làm việc. Đối với hệ tuần hoàn, tim phải tăng cường tần suất co bóp để bù trừ lượng oxy thiếu hụt, dẫn đến nhịp tim nhanh, gây cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực. Với những người có sẵn bệnh nền tim mạch, thiếu máu có thể khởi phát các cơn đau thắt ngực cấp tính. Tại hệ hô hấp, cơ thể tăng tần suất thở gây nên tình trạng hụt hơi, thở nhanh, thở gấp. Thiếu máu còn biểu hiện rõ rệt qua sắc diện bên ngoài như da xanh xao, nhợt nhạt.
Bác sĩ Trương Trọng Lễ cảnh báo, tình trạng thiếu máu kéo dài khiến người bệnh đối mặt với nhiều hậu quả nặng nề. Việc tim phải co bóp quá mức liên tục sẽ dẫn đến phì đại cơ tim, giãn tim và cuối cùng là suy tim. Tại não, thiếu máu làm tăng nguy cơ đột quỵ. Đối với các trường hợp thiếu máu cấp tính với số lượng lớn, người bệnh có thể bị tụt huyết áp, sốc mất máu, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Bác sĩ Trương Trọng Lễ lưu ý các nhóm đối tượng có nguy cơ cao. Đầu tiên là trẻ em và thanh thiếu niên, nhất là trong độ tuổi dậy thì, do nhu cầu dinh dưỡng để phát triển thể chất giai đoạn này rất cao, nên nếu chế độ ăn uống không phù hợp sẽ rất dễ thiếu máu. Tiếp theo là phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, nhất là những người gặp tình trạng rối loạn kinh nguyệt, rong kinh kéo dài hoặc phụ nữ mang thai. Người cao tuổi cũng là đối tượng nguy cơ do mắc các bệnh mạn tính gây kém hấp thu dưỡng chất tạo máu. Ngoài ra, áp lực từ cuộc sống hiện đại gây stress, khiến nhiều người ăn uống qua loa, bỏ bữa, sử dụng thức ăn nhanh kém chất lượng dẫn đến cơ thể thiếu hụt vi chất. Xu hướng kiêng khem quá mức, giảm cân không khoa học ở các bạn nữ trẻ tuổi cũng dẫn đến thiếu sắt, thiếu máu. Lạm dụng trà và cà phê hằng ngày vô tình làm cản trở quá trình hấp thu sắt của cơ thể, về lâu dài sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng tạo máu.
Khi thấy cơ thể mệt mỏi, nghi ngờ thiếu máu, không ít người tự ý sử dụng các chế phẩm chứa sắt. Về vấn đề này, bác sĩ Trương Trọng Lễ cảnh báo: “Việc tự ý bổ sung sắt khi chưa có chỉ định của bác sĩ rất nguy hiểm. Thiếu máu xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân, như: thiếu vitamin B12, thiếu axit folic, do bệnh lý di truyền, ung thư máu... chứ không chỉ đơn thuần do thiếu sắt. Nếu người bệnh uống sắt trong khi nguyên nhân gốc rễ là một căn bệnh khác thì hoàn toàn không giải quyết được bản chất bệnh. Sắt là kim loại nặng, nếu cơ thể không thiếu mà vẫn bổ sung sẽ gây ứ đọng sắt, làm tổn thương nghiêm trọng đến chức năng gan, tim và hệ nội tiết về lâu dài”.
Để phòng ngừa hiệu quả bệnh thiếu máu, giải pháp căn cơ và bền vững nhất là thiết lập chế độ dinh dưỡng khoa học. Cần ăn uống đầy đủ, cân đối các nhóm thực phẩm; trong đó ưu tiên bổ sung các loại rau có màu xanh đậm, các loại đậu giàu axit folic và tăng cường các loại thịt đỏ như thịt bò, huyết, trứng giàu sắt tự nhiên. Do thiếu máu thường diễn tiến hết sức âm thầm, người dân nên duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ và thực hiện tầm soát chủ động. Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, dù là ở mức độ nhẹ, người bệnh tuyệt đối không được tự ý điều trị tại nhà mà cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán đúng nguyên nhân và tuân thủ nghiêm ngặt lộ trình điều trị.
Bài, ảnh: THU SƯƠNG
