Nỗ lực hồi sinh những điệu Then

Phúc Sơn là một trong những xã khó khăn của huyện Chiêm Hóa , đời sống bà con hoàn toàn phụ thuộc vào nông, lâm nghiệp và còn gặp nhiều khó khăn nhưng với niềm đam mê yêu ca hát, mong muốn giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc mình , bà con nơi đây đã mạnh dạn thành lập câu lạc bộ hát Then, đàn Tính. 

Nhớ lại những ngày đầu mới thành lập, chị Ma Thị Tương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ hát Then, đàn Tính xã Phúc Sơn chia sẻ: Những ngày đầu thành lập rất khó khăn, c âu lạc bộ phải tự đi mua đàn, trang phục về tập luyện. Vì nhiều năm không được đàn, hát nên khi thành lập câu lạc bộ, số lượng các bài hát Then thuộc rất ít, chị em trong câu lạc bộ lại góp tiền để mời các nghệ nhân trong vùng về dạy cho cách đánh đàn và cách hát. Sau hơn 2 năm đi vào hoạt động từ ch ỗ chỉ có gần 20 thành viên, đến nay Câu lạc bộ hát Then, đàn Tính đã thu hút được gần 60 thành viên tham gia với mọi lứa tuổi . Các hội viên đến đây đều có cùng chung một sở thích là say mê các làn điệu hát Then. 

Hầu hết hội viên c âu lạc bộ đều làm ruộng nên thời gian để tham gia sinh hoạt rất ít, vì vậy chị em tận dụng triệt để mọi lúc. Theo đ ịnh kỳ, cứ ngày cuối tuần, 58 hội viên trong câu lạc bộ lại tổ chức sinh hoạt. Ngoài ra, những ngày trời mưa gió không đi làm nương, làm ruộng được, chị em lại tụ họp tập luyện. Đến đây, các thành viên say sưa cùng nhau tập luyện, hát cho nhau nghe những làn điệu hát Then, đàn Tính. Hơn 2 năm qua, bằng sự nỗ lực, cố gắng của mỗi một thành viên , câu lạc bộ đã sưu tầm hàng chục làn điệu Then cổ. Ngoài ra, các thành viên câu lạc bộ còn sáng tác những bài Then mới dựa trên giai điệu Then cổ nhưng phù hợp với cuộc sống hiện tại của bà con như bài: Bản em ngày mùa, Phúc Sơn Bản Nọong, Bản em vui đón xuân… 

Do tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh đã ảnh hưởng không nhỏ đến các giá trị văn hóa truyền thống. Số lượng những người biết hát Then, đàn Tính ngày càng ít, đặc biệt là lớp trẻ ít quan tâm đến văn hóa của dân tộc mình. Thế nhưng, điều đáng mừng ở câu lạc bộ hát Then, đàn Tính Phúc Sơn là nay số thanh thiếu niên tham gia ngày càng nhiều. 

Em Ma Thị Huyên (14 tuổi), thành viên nhỏ tuổi nhất Câu lạc bộ hát Then, đàn Tính xã Phúc Sơn, huyện Chiêm Hóa chia sẻ, em tham gia câu lạc bộ từ lúc mới thành lập, đến câu lạc bộ em được các chị, các cô dạy hát Then, đánh đàn Tính. Tham gia câu lạc bộ, em muốn học được nhiều bài hát để góp phần lưu giữ những giá trị bản sắc của dân tộc mình. Hiện nay, em đã đánh đàn Tính thành thạo và thuộc rất nhiều bài hát Then. 

Là người tâm huyết với những làn điệu Then cổ và cũng là thành viên lớn tuổi nhất của c âu lạc bộ, bà Hoàng Thị Phục (56 tuổi) chia sẻ: Then cổ chính là linh hồn của người Tày, trước đây do ít được quan tâm nên các điệu Then dần mai một, người thuộc được những bài Then cổ cũng ít. Những năm trở lại đây, được quan tâm nên hát Then lại được khôi phục, nhiều địa phương đã thành lập các câu lạc bộ hát Then và thường xuyên giao lưu với nhau. Những làn điệu hát Then không chỉ là món ăn tinh thần trong đời sống sinh hoạt của đồng bào dân tộc Tày, hát Then còn góp phần giáo dục nhân cách, lòng biết ơn của con cái đối với cha mẹ, tình yêu quê hương đất nước... 

Hàng năm, Câu lạc bộ hát Then, đàn Tính xã Phúc Sơn còn tích cực tham gia các cuộc thi do xã, huyện tổ chức; thường xuyên giao lưu với các xã bạn, qua đó , tạo không khí vui tươi, phấn khởi cho các thành viên là nguồn cổ vũ động viên tinh thần để nhân dân hăng hái thi đua lao động sản xuất, học tập và công tác đạt hiệu quả, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động chung tay xây dựng nông thôn mới. 

Giờ đây , cứ mỗi dịp huyện, xã tổ chức Liên hoan văn nghệ quần chúng hay các dịp kỷ niệm những ngày lễ lớn của đất nước, các thành viên Câu lạc bộ hát Then, đàn Tính xã Phúc Sơn lại mang đến cho những điệu Then ngọt ngào , say đắm . Có thể thấy rằng, việc duy trì và sinh hoạt đều đặn của các Câu lạc bộ hát Then, đàn Tính ở Tuyên Quang trong thời gian qua, đã và đang góp phần tích cực trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát triển những làn điệu Then - Di sản văn hó a phi vật thể Quốc gia cho thế hệ mai sau, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. /. 

                                                                                                                                                                                                                                                       Nguyễn Văn Tý/TTXVN