Nông dân trồng lúa có thể giảm lượng giống gieo sạ còn 60-80kg/ha
Gieo sạ lúa mật độ quá dày không chỉ tốn thêm chi phí mà cây lúa còn khó phát triển, dễ đổ ngã, nhiễm sâu bệnh... Tuy nhiên, nhiều nông dân trồng lúa tại TP Cần Thơ và các tỉnh ĐBSCL vẫn sử dụng lượng giống trên mức cần thiết khi gieo sạ.
Gieo sạ lúa bằng máy sạ hàng với lượng giống sử dụng 60 kg/ha kết hợp bón vùi phân tại mô hình sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp ở Hợp tác xã New Green Farm, TP Cần Thơ.
Lượng giống gieo sạ còn cao
Sử dụng lượng giống phù hợp là giải pháp quan trọng hàng đầu nhằm giảm chi phí, tạo điều kiện để ứng dụng đồng bộ hàng loạt giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả trồng lúa. Qua khuyến cáo của ngành Nông nghiệp cho thấy việc gieo sạ dày sẽ không tốt, nông dân tại nhiều địa phương vùng ĐBSCL đã bắt đầu áp dụng các giải pháp nhằm giảm lượng giống gieo sạ. Trước đây, nhiều nông dân sử dụng lượng giống lên đến 220-250 kg/ha thì nay chỉ sử dụng phổ biến 100-150 kg/ha. Song, để giảm lượng giống xuống dưới 100 kg/ha thì số hộ dân trong vùng thực hiện chưa nhiều.
Theo số liệu thống kê của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), vụ lúa đông xuân 2025-2026, các địa phương vùng ĐBSCL đã gieo trồng hơn 1,23 triệu héc-ta lúa. Trong đó, tỷ lệ sử dụng giống dưới 100 kg/ha tại vùng ĐBSCL chiếm khoảng 15,41% diện tích (cùng kỳ năm trước 29,05%), từ 100-150 kg/ha chiếm 53,66% diện tích (cùng kỳ năm trước 56,21%) và trên 150 kg/ha chiếm 30,92% trên tổng diện tích (cùng kỳ năm trước 14,74%). Nhìn chung, lượng sử dụng giống từ 100-150 kg/ha được áp dụng phổ biến tại nhiều địa phương. Tuy nhiên, mức sử dụng giống dưới 100 kg/ha giảm so với cùng kỳ, trong khi lượng lúa giống gieo sạ trên 150 kg/ha có xu hướng tăng.
Vận dụng các giải pháp khả thi
Thời gian qua, ngành NN&MT TP Cần Thơ và các tỉnh ĐBSCL tích cực phối hợp cùng Bộ NN&MT cùng các đơn vị, doanh nghiệp triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ và khuyến khích nông dân thực hiện các giải pháp giảm lượng giống trong gieo trồng lúa. Thông qua các hoạt động khuyến nông và nhiều chương trình, dự án phát triển sản xuất nông nghiệp được triển khai tại ĐBSCL, các địa phương đã tích cực tập huấn, hướng dẫn nông dân sử dụng giống hiệu quả và tiết kiệm. Hỗ trợ nông dân áp dụng cơ giới hóa trong khâu gieo sạ bằng máy phun hạt, sạ hàng, sạ cụm kết hợp vùi phân hay sạ bằng thiết bị bay không người lái (drone). Đồng thời, thực hiện các gói kỹ thuật “3 giảm, 3 tăng”, “1 phải, 5 giảm”… gắn với phát triển mô hình cánh đồng lớn, mô hình sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp để giảm giống, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất. Qua đó, góp phần tích cực thay đổi nhận thức và hành động của người dân.
Tuy nhiên, nông dân vẫn còn gặp khó khi giảm lượng lúa giống gieo sạ theo khuyến cáo. Có nhiều nguyên nhân, song do mặt ruộng tại nhiều nơi chưa bằng phẳng, thường xuyên bị ốc bươu vàng, chim, chuột... phá hoại nên nông dân phải gieo sạ dày để “trừ hao” nhất là những khu vực trũng thấp. Nông dân ngại sạ thưa phải tốn công giặm lúa, nhất là khi công việc này chủ yếu được thực hiện thủ công. Chất lượng lúa giống bán trên thị trường tại nhiều nơi chưa được bảo đảm tốt về khả năng nảy mầm để nông dân an tâm giảm lượng lúa giống. Nông dân còn thiếu thông tin, kiến thức và gặp khó trong tiếp cận máy móc, thiết bị cơ giới để gieo sạ đồng đều, chính xác và tiết kiệm giống. Do vậy, rất cần các cơ quan chức năng đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, tập huấn kỹ thuật, tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận, triển khai các mô hình, giải pháp giảm giống hiệu quả.
Với sự quan tâm hỗ trợ và hướng dẫn của ngành chức năng, thời gian qua nông dân tại nhiều địa phương đã thực hiện nhiều mô hình sản xuất lúa với lượng sử dụng giống chỉ 60-80 kg/ha nhưng năng suất vẫn đạt cao, lại giảm được nhiều chi phí sản xuất. Ông Huỳnh Văn Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Kiến Thành ở xã Vị Thanh 1, TP Cần Thơ, cho rằng: “Sử dụng giống tốt và sạ thưa với mật độ vừa phải là giải pháp rất hiệu quả nhằm kéo giảm chi phí sản xuất, giúp nâng cao năng suất, chất lượng lúa. Thời gian qua, nông dân trong hợp tác xã được ngành Nông nghiệp hỗ trợ thực hiện mô hình cánh đồng lớn và mô hình sản xuất lúa theo Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030”, với lượng sử dụng giống chỉ 55-80 kg/ha, giảm mạnh chi phí đầu vào, trong khi năng suất lúa tăng, từ đó lợi nhuận tăng 20-30%”.
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Hùng, chuyên gia cao cấp của Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI), hiện nay nhiều mô hình sản xuất lúa tại ĐBSCL đã giảm lượng sử dụng giống xuống rất nhiều so với trước, còn khoảng 80 kg/ha. Tuy nhiên, vẫn còn có thể giảm lượng giống mạnh hơn nữa bằng các giải pháp kỹ thuật đồng bộ từ khâu chọn giống tốt đạt cấp xác nhận đến làm đất, san phẳng mặt ruộng và áp dụng cơ giới chính xác trong gieo trồng lúa. Hiện nông dân tại vùng ĐBSCL sử dụng lượng giống cao hơn rất nhiều so với mức 35-45 kg/ha đang được nhiều nông dân tại vùng Đồng bằng sông Hồng sử dụng.
Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG
