Phát huy vai trò của người cao tuổi trong phòng chống thiên tai

Quang cảnh Hội thảo tại điểm cầu Tổng cục Phòng chống thiên tai (Ảnh: NH)

Đó là một trong những nội dung được nhấn mạnh tại Hội thảo Quốc gia trực tuyến “Chia sẻ kinh nghiệm và thực hành tốt về đưa nội dung người cao tuổi vào quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng”, do Tổng cục Phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) phối hợp cùng Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam, Tổ chức Hỗ trợ Người cao tuổi Quốc tế - HAI tổ chức, diễn ra chiều 27/9.

Tại Hội thảo, ông Phan Văn Hùng - Phó Chủ tịch Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam cho biết, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu nhiều rủi ro về thiên tai và biến đổi khí hậu. Mỗi năm, nước ta hứng chịu hàng chục trận bão, lũ lụt, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán,…gây nhiều thiệt hại về người và tài sản.

Trong khi đó, người cao tuổi là một trong những đối tượng dễ bị tổn thương, dễ gặp rủi ro thiên tai. Tuy nhiên, người cao tuổi còn là một lực lượng có vai trò quan trọng trong phòng, chống thiên tai.

Theo số liệu Thống kê đến năm 2019, nước ta có hơn 11,4 triệu người người cao tuổi, chiếm gần 12% tổng dân số và sẽ tăng lên khoảng 17,9 triệu người (17%) vào năm 2030 và 22,2 triệu người (20%) vào năm 2039. Trong đó, gần 60% người cao tuổi ở nước ta hiện nay trong độ tuổi từ 60 đến 70 tuổi. Đây là độ tuổi còn khỏe, nhiều kinh nghiệm, đặc biệt là có uy tín trong gia đình và cộng đồng.

Ông Hùng cũng cho rằng, người cao tuổi và Hội Người cao tuổi sẽ có đóng góp nhiều hơn cho công tác phòng chống thiên tai nếu được tham gia và tạo điều kiện về thông tin, kỹ năng cũng như nguồn lực cần thiết.

Theo ông Nguyễn Văn Tiến – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Phòng chống thiên tai, người cao tuổi luôn được quan tâm, đảm bảo an toàn, sức khoẻ trước thiên tai. Đồng thời, Lãnh đạo Ban Chỉ đạo Quốc gia về Phòng chống thiên tai qua các thời kỳ luôn trân trọng những đóng góp của người cao tuổi, luôn xem người cao tuổi là điểm tựa, tấm gương học tập cho các thế hệ cán bộ làm công tác phòng chống thiên tai tại các cấp, đặc biệt là tại cấp cơ sở. Bên cạnh đó, thực tế đã có rất nhiều các tấm gương người cao tuổi đã đóng góp công sức trong các hoạt động đắp đê, phòng chống thiên tai, trồng cây gây rừng đã được trao tặng bằng khen.

Ông Tiến cũng cho biết, thiên tai dưới tác động của biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, khó lường, do vậy, việc phát huy vai trò, sự tham gia chủ động của người dân, nhóm có rủi ro cao, người cao tuổi và các lực lượng xã hội đã và đang là nhiệm vụ trọng tâm của Tổng cục Phòng chống thiên tai thông qua việc hợp tác với các cơ quan, tổ chức trong xây dựng, triển khai các chương trình, kế hoạch nhằm giảm thiểu rủi ro thiên tai, bảo vệ và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Tại Hội thảo, bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Chánh Văn phòng Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam đã thông tin một số kết quả nổi bật của Dự án “Tăng cường khả năng chống chịu thiên tai tại miền Trung, Việt Nam - giại đoạn III”.  Tiểu Dự án do tổ chức HAI và Hội Người cao tuổi hợp tác thực hiện đã triển khai thực hiện một hợp phần rất mới và quan trọng, đó là đưa nội dung người cao tuổi vào Quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng tại 20 xã, phường thuộc 10 huyện, thị, thành phố của 4 tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quảng Trị, đã đem lại hiệu quả rất thiết thực.

Sau 30 tháng thực hiện, Dự án đã tổ chức được 4 lớp tập huấn về “Nâng cao nhận thức về tính dễ bị tổn thương, vai trò và khả năng đóng góp của người cao tuổi và cách làm việc với người cao tuổi trong chương trình quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng” và 5 lớp tập huấn về “Đưa nội dung người cao tuổi vào quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng”. Tất cả 20/20 xã, phường thực hiện Dự án lần đầu tiên có đại diện Hội Người cao tuổi được tham gia vào nhóm hỗ trợ kỹ thuật cấp xã; 100% nhóm cộng đồng thành lập ở các xã, phường Dự án có sự tham gia của người cao tuổi.

Không chỉ thành công ở cấp cơ sở, ở tỉnh Quảng Trị, đại diện Hội Người cao tuổi cấp tỉnh chính thức là thành viên nhóm hỗ trợ kỹ thuật cấp tỉnh. Tại tỉnh Quảng Ngãi, đại diện Hội người cao tuổi thành phố chính thức là thành viên của nhóm hỗ trợ kỹ thuật cấp thành phố. Tỉnh Quảng Nam đã mở rộng thêm 6 xã, phường ngoài Dự án có đại diện Hội Người cao tuổi chính thức tham gia vào nhóm hỗ trợ kỹ thuật.

Theo đó, Người cao tuổi và cán bộ Hội Người cao tuổi, sau khi được tham gia các nhóm hỗ trợ kỹ thuật và nhóm cộng đồng đã rất tích cực phát huy vai trò, đóng góp đáng kể cho công tác phòng chống thiên tai, đặc biệt trong vận động người cao tuổi tham gia các hoạt động phòng chống thiên tai, thu thập thông tin, nhu cầu của người cao tuổi ở cộng đồng, đóng góp ý kiến vào Kế hoạch Phòng chống thiên tai. Đồng thời, vận động và phân phát nguồn lực hỗ trợ người cao tuổi chịu ảnh hưởng nặng nề bởi lũ lụt năm 2020, đề xuất tổ chức lớp tập huấn cho người cao tuổi về phòng chống thiên tai,…

Qua thực hiện Dự án cho thấy, công tác phòng chống thiên tai không chỉ tính đến tính dễ bị tổn thương của người cao tuổi mà còn cần chú trọng hơn đến việc phát huy các thế mạnh như: kinh nghiệm, uy tín, vai trò, trách nhiệm của người cao tuổi trong phòng chống thiên tai.

Từ đây, bà Nguyễn Thị Thu Hà kiến nghị Ban Chỉ đạo Quốc gia về Phòng chống thiên tai nghiên cứu, từng bước đưa nội dung người cao tuổi vào các văn bản Hướng dẫn thực hiện Luật Phòng chống thiên tai và Hướng dẫn thực hiện Đề án 553 về “Nâng cao nhận thức cộng đồng và Quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, đến năm 2030”.

Đồng thời, xem xét đưa đại diện Hội Người cao tuổi vào các Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn các cấp, nhóm hỗ trợ kỹ thuật các cấp, và đưa người cao tuổi vào nhóm cộng đồng phòng chống thiên tai với vai trò, hoạt động phù hợp nhằm phát huy vai trò của người cao tuổi, đặc biệt trong phòng ngừa và khắc phục thiên tai tại cơ sở. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức và năng lực cho Hội Người cao tuổi các cấp và người cao tuổi ở cơ sở về phòng chống thiên tai.

Tại Hội thảo, ông Thái Sinh – Chủ tịch Hội Người cao tuổi tỉnh Hà Tĩnh cho rằng, việc đưa nội dung người cao tuổi vào quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng là vấn đề cần có khuôn khổ pháp lý nhất định. Vì thế cần xác định đây là nhiệm vụ từ Trung ương đến cơ sở, tạo thuận lợi cho việc triển khai thực hiện./.