Phát triển gia đình là nhiệm vụ có tính chiến lược của sự nghiệp đổi mới
Ngày 4/10, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng Trung ương tổ chức Hội thảo khoa học “Gia đình Việt Nam trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế”.
Phát biểu tại Hội thảo, đồng chí Nguyễn Thanh Long, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nêu rõ: Gia đình là một thiết chế xã hội quan trọng đối với sự phát triển xã hội, cộng đồng và mỗi cá nhân, đặc biệt là đối với trẻ em, người cao tuổi, người ốm đau, bệnh tật; là môi trường lưu giữ và phát triển các giá trị văn hóa của dân tộc. Phát triển gia đình là nhiệm vụ có tính chiến lược của sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam. Đảng và Nhà nước luôn khẳng định xây dựng gia đình là vấn đề lớn, hết sức hệ trọng của dân tộc và của thời đại, đầu tư cho gia đình là đầu tư cho sự nghiệp phát triển bền vững. Trong Cương lĩnh chính trị, Đảng ta đã xác định mục tiêu “Xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, thật sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách”.
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm xây dựng gia đình, thực hiện chính sách đối với gia đình có công với cách mạng. Công tác gia đình đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Chất lượng cuộc sống của các gia đình đã được cải thiện đáng kể. Gia đình đang có những điều kiện cơ bản và phát huy thế mạnh trong đảm bảo an sinh xã hội, bảo tồn và phát huy những chuẩn mực, giá trị tốt đẹp như hòa thuận, hiếu thảo, khoan dung, chung thủy, góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của đất nước. Đặc biệt, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ ấn tượng được cộng đồng quốc tế đánh giá cao trong việc thực hiện các mục tiêu Thiên niên kỷ về chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh; tăng cường bình đẳng giới và nâng cao vị thế của phụ nữ; nhất là giảm tỷ lệ hộ nghèo, tạo ra những điều kiện để củng cố và hỗ trợ gia đình nuôi dạy con cái khỏe mạnh và chăm sóc các thành viên.
Hội nghị có sự tham gia của các chuyên gia, nhà nghiên cứu ,quản lý về gia đình (Ảnh: K.T)
Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, gia đình có những cơ hội thuận lợi để nâng cao chất lượng cuộc sống. Nhưng gia đình cũng đối mặt với những thách thức, làm biến đổi về quy mô, cấu trúc gia đình, vấn đề hôn nhân và các mối quan hệ trong gia đình… Để gia đình thực hiện tốt vai trò và trách nhiệm xã hội, đồng chí Nguyễn Thanh Long cho rằng: Nhà nước cần xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách bảo trợ xã hội và cung cấp hệ thống dịch vụ xã hội cho gia đình.
Với hơn 20 tham luận và các ý kiến đóng góp tại Hội thảo tập trung làm rõ các vấn đề: Những vấn đề của gia đình cần hỗ trợ, quản lý của Nhà nước để đảm bảo an sinh xã hội, quyền và trách nhiệm của các thành viên, đồng thời phát huy vai trò của gia đình tham gia quản lý và phát triển xã hội; phát triển hoàn thiện dịch vụ xã hội để hỗ trợ gia đình, nhất là gia đình trẻ, giải quyết cơ bản những khó khăn, thách thức trong việc tổ chức cuộc sống, chăm sóc trẻ em, phụng dưỡng người già; những vấn đề cần tập trung giải quyết để giúp gia đình trẻ, gia đình của đồng bào dân tộc thiểu số ổn định về mặt kinh tế, thực hiện vai trò làm cha mẹ và cân bằng giữa công việc với việc thực hiện nghĩa vụ đối với gia đình; phát huy tính tích cực xã hội của gia đình trung lưu; xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách gia đình và những chính sách có liên quan tác động như thế nào đến sự phát triển của gia đình? Những nội dung nào của chính sách cần bổ sung, điều chỉnh?
Bàn về vấn đề an sinh xã hội cho gia đình, thực trạng và định hướng chính sách ở Việt Nam, GS.TS Đặng Nguyên Anh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng: Các nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra vai trò của gia đình như một nguồn lực an sinh xã hội (ASXH) dành cho các thành viên. Gia đình không chỉ có vai trò quan trọng trong chăm sóc và đảm bảo đời sống cho các thành viên mà còn hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau khi gặp rủi ro… Những thay đổi của thiết chế gia đình sẽ có tác động đến an sinh của các thành viên và đến sự ổn định xã hội. Sự vận hành của hệ thống ASXH cũng tác động trực tiếp đến gia đình, nhất là khuôn mẫu phân công lao động và chăm sóc các thành viên, nhất là trẻ em và người cao tuổi. Người già và trẻ em trong gia đình cũng có những đóng góp nhất định trong chăm sóc và phúc lợi của các thành viên khác. Đây là cơ chế giúp cho ASXH gia đình diễn ra liên tục, bền vững và được tiếp nối qua các thế hệ.
Tuy nhiên ở nước ta hiện nay rất ít chính sách ASXH dành cho gia đình, lấy hộ gia đình làm đơn vị thụ hưởng, ngoại trừ một số chính sách đối với gia đình có công, các hộ nghèo, hộ người dân tộc thiểu số, hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn… Hầu hết các chính sách ASXH ở nước ta chưa tiếp cận theo hộ gia đình. Bước sang giai đoạn mới, để phát triển bền vững các chính sách ASXH phải hướng tới phục vụ trực tiếp cho nhu cầu phát triển của gia đình và các thành viên, thông qua đó góp phần ổn định chính trị xã hội.
Đánh giá về thực trạng cũng như vai trò của các gia đình dân tộc thiểu số đối với sự phát triển hiện nay, PGS.TS Đặng Thị Hoa, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết: Cũng như những gia đình Việt Nam nói chung, gia đình các dân tộc thiểu số đang có những chức năng hết sức quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định và phát triển của toàn xã hội. Đối với các gia đình dân tộc thiểu số, gia đình là nơi an toàn cho mỗi thành viên trong gia đình trước những nguy cơ xâm hại của các yếu tố bên ngoài, góp phần quan trọng giữ vững sự bình yên cho cộng đồng các tộc người thiểu số và toàn xã hội. Tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay, gia đình các dân tộc thiểu số đang gặp phải rất nhiều thách thức. Để đảm bảo được chức năng của gia đình phù hợp với bối cảnh đang chuyển đổi mạnh mẽ hiện nay, chính sách hỗ trợ và phát triển gia đình dân tộc thiểu số cần được nghiên cứu, xây dựng và triển khai thực hiện một cách bài bản, quy mô và hiệu quả.
Thông qua các tham luận và các ý kiến trao đổi sôi nổi, Hội thảo nhận diện rõ hơn những khó khăn và thách thức của gia đình hiện nay, từ đó đề xuất những phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp phát triển gia đình Việt Nam trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong thời gian tới./.
