Phú Thọ: Tích cực đưa Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá vào cuộc sống

Hội thi tìm hiểu Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; sáng kiến phòng, chống tác hại của thuốc lá trong đoàn viên thanh niên do Tỉnh Đoàn Phú Thọ tổ chức ngày 26/12/2021. (Ảnh: Ngọc Kiên)

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, việc sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây ra hơn 8 triệu ca tử vong trên toàn cầu mỗi năm, trong đó, có hơn 7 triệu người tử vong do sử dụng thuốc lá trực tiếp và khoảng 1,2 triệu người tử vong do hút thuốc lá thụ động. Khói thuốc lá chứa trên 7.000 hoá chất độc hại, trong đó có 69 chất là nguyên nhân gây ung thư. Sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây ra hơn 25 căn bệnh nguy hiểm cho cả người hút và những người không hút nhưng thường xuyên hít phải khỏi thuốc như: Ung thư phổi, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính… Hút thuốc lá cũng là một yếu tố làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp và làm tăng mức độ nghiêm trọng của các bệnh về đường hô hấp.

Sử dụng thuốc lá cũng làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hàng năm có khoảng 5% diện tích rừng bị phá để trồng cây thuốc lá và lấy gỗ để sấy thuốc lá; Ước tính mỗi năm cần 18 tỷ cây xanh để làm củi sấy thuốc lá; Việc sử dụng thuốc lá thải ra môi trường mỗi năm khoảng từ 3.000 đến 6.000 tấn formaldehyde, từ 12.000 đến 47.000 tấn nicotine và từ 300 đến 600 triệu kg chất thải độc hại của các mẩu thuốc lá. WHO cho biết các tác động môi trường của việc sử dụng thuốc lá gây thêm áp lực không cần thiết đối với các nguồn tài nguyên vốn đã khan hiếm, đặc biệt đối với các nước đang phát triển do hơn 80% số người sử dụng thuốc lá là tại các nước này.

Để giảm thiểu tác hại của việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá tới sức khỏe, kinh tế - xã hội và môi trường, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTHTL) đã được Quốc hội thông qua ngày 18/6/2012 gồm 5 Chương và 35 Điều và có hiệu lực kể từ ngày 01/5/2013. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã thể chế hóa quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về PCTHTL, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho công tác PCTHTL trong giai đoạn hiện nay, góp phần hạn chế bệnh tật liên quan đến hút thuốc lá, nâng cao sức khỏe cộng đồng, thực hiện thành công sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Tại Phú Thọ, ngay sau khi Luật PCTHTL có hiệu lực, công tác PCTHTL đã được triển khai, tập trung vào 3 mục tiêu: Nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá; xây dựng môi trường không khói thuốc; tăng cường năng lực cho các cán bộ tham gia hoạt động PCTHTL.

Nhiều hoạt động PCTHTL đã được triển khai trên địa bàn tỉnh như: Thành lập Ban chỉ đạo PCTHTL các cấp, đẩy mạnh các hoạt động truyền thông về Luật PCTHTL tới sức khỏe con người; xây dựng môi trường làm việc, học tập, lao động, không khói thuốc; tăng cường kiểm tra giám sát việc thực thi Luật…

Các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã xây dựng quy chế văn hóa công sở, trong đó có nội dung cấm hút thuốc lá trong phòng làm việc; treo panô, biển cấm hút thuốc lá tại các nơi công cộng. Một số cơ quan, đơn vị thường xuyên triển khai các hoạt động tuyên truyền PCTHTL với các nội dung: Luật PCTHTL và các văn bản pháp quy về công tác PCTHTL; tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe của con người, ảnh hưởng tới môi trường sống; các biện pháp cai nghiện thuốc lá, lợi ích của việc cai nghiện thuốc lá; xây dựng môi trường làm việc không có khói thuốc lá…

Ngoài ra, việc thực hiện các quy định của Luật PCTHTL cũng được đẩy mạnh tại các khu dân cư gắn với xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa.

Đặc biệt, xác định Đoàn viên thanh niên là lực lượng nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ tại các cơ quan, đơn vị, địa phương; là lực lượng đông đảo trong các trường học; song đây cũng là đối tượng sử dụng thuốc lá nhiều nhất so với các lứa tuổi khác; vì vậy, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn Phú Thọ đã ban hành văn bản chỉ đạo 100% các huyện, thị, thành Đoàn tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức của cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu niên về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe con người. Nội dung về công tác PCTHTL thường xuyên được lồng ghép trong các buổi sinh hoạt đoàn hội... Đến nay, 21/21 đơn vị huyện, thị, thành Đoàn và Đoàn trực thuộc đã tuyên truyền tới cán bộ, đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên trong các cơ quan, trường học, địa bàn khu dân cư hiểu rõ tác hại của thuốc lá; treo băng zôn, khẩu hiệu tuyên truyền, gắn bảng, biểu tượng cấm hút thuốc tại những địa điểm công cộng như trong cơ quan, trường học, bệnh viện.

Với sự nỗ lực triển khai nhiều giải pháp cụ thể, thiết thực, công tác PCTHTL trên địa bàn tỉnh Phú Thọ những năm qua đã có sự chuyển biến tích cực. Nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá đã có những chuyển biến rõ rệt. Số người hút thuốc tại nơi làm việc, nơi công cộng đã giảm qua các năm. Hầu hết các cơ quan, đơn vị, bệnh viện, trường học thực hiện xây dựng môi trường không khói thuốc tại nơi làm việc… Theo kết quả điều tra năm 2020, tỷ lệ hút thuốc lá ở người trưởng thành giảm xuống còn 17,6% (năm 2017 là 21,4%); người dân tại cộng đồng biết đến Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá chiếm 84,1% (năm 2017 là 61,5%). Tỷ lệ người cố gắng bỏ thuốc trong vòng 12 tháng qua tại tỉnh Phú Thọ năm 2020 là 60,9% (năm 2017 chỉ chiếm 13%).

Mặc dù đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ song thực tế việc thực thi Luật PCTHTL trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Tình trạng vi phạm quy định cấm hút thuốc lá vẫn còn diễn ra tại một số nơi làm việc và nơi công cộng. Tại nhiều điểm bán thuốc lá, vẫn còn tình trạng trưng bày, khuyến mại không theo quy định. Mặt khác, công tác triển khai thực hiện Luật PCTHTL tại một số đơn vị, cơ sở trên địa bàn tỉnh chưa thực sự hiệu quả. Công tác kiểm tra thực hiện quy định cấm hút thuốc lá tại các địa điểm cấm hút thuốc chưa được thực hiện tốt. Do đó, hiện tượng vi phạm quy định cấm hút thuốc lá tại nơi công cộng vẫn còn diễn ra nhiều nơi. Việc triển khai công tác truyền thông về PCTHTL gặp nhiều khó khăn, nhất là đối với địa bàn vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa…

Trong bối cảnh đó, thời gian tới, để Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá đi vào cuộc sống một cách thực sự hiệu quả cần nêu cao trách nhiệm người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương và tăng cường hơn nữa lực lượng thực thi pháp luật. Song song đó, cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về tác hại của thuốc lá, lợi ích của môi trường không khói thuốc, các quy định của Luật PCTHTL và các văn bản hướng dẫn thực hiện. Để làm được điều đó, cần tăng cường và đổi mới hình thức tuyên truyền về tác hại của thuốc lá. Giai đoạn hiện nay, cần tận dụng lợi thế của công nghệ, mạng xã hội để tuyên truyền nhiều hơn về phòng chống tác hại của thuốc lá và những hệ luỵ bằng video, hình ảnh một cách sáng tạo, sinh động, thường xuyên, liên tục. Thêm vào đó, cần tăng cường việc thực hiện quy định về môi trường không khói thuốc, cai nghiện, thuốc lá, cấm quảng cáo, khuyến mại và tài trợ của các công ty thuốc lá. Tăng cường các hoạt động kiểm tra, giám sát, đánh giá tình hình thực hiện các quy định của Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá…/.