Rèn luyện tâm lý vững vàng - "chìa khóa" thành công của VĐV
Khi khoảng cách về thể lực và kỹ thuật giữa các VĐV ngày càng thu hẹp, yếu tố tâm lý là điểm tựa quan trọng, quyết định khả năng chiến thắng ở những thời khắc then chốt.
HLV đội Karate Cần Thơ Nguyễn Hùng Nhựt động viên tinh thần VĐV tại Giải vô địch các CLB Karate quốc gia khu vực miền Nam lần thứ V năm 2026.
Không ít lần trên các đấu trường, người hâm mộ chứng kiến những VĐV có chuyên môn tốt nhưng lại thi đấu dưới sức. Nguyên nhân không nằm ở kỹ thuật hay thể lực, mà xuất phát từ áp lực tâm lý. Sự hồi hộp, căng cứng và mất tập trung trong khoảnh khắc quyết định khiến động tác trở nên thiếu chính xác, chiến thuật bị phá vỡ.
VĐV đội Bắn cung Cần Thơ Lý Trọng Nhân chia sẻ: “Trước đây có những lúc em tập thì rất tốt nhưng khi bước vào thi đấu lại bị khớp, thở nhanh và bối rối, ảnh hưởng đến độ chính xác. Sau này được hướng dẫn cách kiểm soát hơi thở, giữ bình tĩnh, em dần thi đấu đúng với khả năng”.
Câu chuyện của Trọng Nhân không phải cá biệt. Những VĐV có tâm lý vững vàng thường giữ được sự tỉnh táo, xử lý linh hoạt và biết cách tận dụng cơ hội. Ngược lại, chỉ một phút dao động cũng có thể khiến VĐV đánh mất ưu thế và thất bại.
Nhận thức rõ điều đó, các đội tuyển thể thao thành tích cao của TP Cần Thơ ngày càng chú trọng rèn luyện tâm lý khi thi đấu song song với thể lực và kỹ thuật cho VĐV. Từ việc kiểm soát nhịp thở, xây dựng thói quen tập trung, hình dung tình huống thi đấu, đến kỹ năng tự điều chỉnh cảm xúc… tất cả đều được đưa vào giáo án.
Trong các buổi tập, ban huấn luyện chủ động tạo ra những tình huống giả lập áp lực cao như thi đấu đối kháng, hoặc yêu cầu hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian ngắn. Qua đó, VĐV từng bước làm quen với cảm giác căng thẳng, học cách giữ bình tĩnh và đưa ra quyết định chính xác trong điều kiện bất lợi.
Trong hành trình xây dựng tâm lý khi thi đấu cho VĐV, HLV giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ là người truyền đạt chuyên môn, HLV còn là chỗ dựa tinh thần, một lời động viên đúng lúc, một sự tin tưởng kịp thời có thể giúp VĐV lấy lại sự tự tin và duy trì trạng thái thi đấu tích cực.
HLV Nguyễn Hùng Nhựt của đội Karate Cần Thơ cho biết: “Tôi luôn nhắc các em phải tự tin, tập trung vào chuyên môn và cố gắng hiểu rõ từng học trò để có cách động viên phù hợp”.
Còn theo ông Nguyễn Minh Thi, HLV đội Judo Cần Thơ, khi tâm lý thoải mái, VĐV có thể giải phóng toàn bộ khả năng. Ngược lại, nếu căng cứng, cơ thể cũng bị ảnh hưởng theo, dẫn đến thi đấu không đúng thực lực. Ban huấn luyện luôn coi trọng yếu tố tâm lý bên cạnh rèn kỹ - chiến thuật để giúp VĐV đạt phong độ tốt nhất.
Một cú ra đòn chính xác, một pha bứt tốc đúng thời điểm hay một quyết định chiến thuật hợp lý tất cả đều cần được dẫn dắt bởi một tâm lý vững vàng. Tâm lý thi đấu còn là “đòn bẩy” giúp VĐV vượt ngưỡng, tạo nên những màn trình diễn xuất sắc hơn cả lúc tập luyện nhờ trạng thái tinh thần hưng phấn, tự tin và tập trung cao độ.
Trong bối cảnh thể thao ngày càng chuyên nghiệp, yếu tố tâm lý góp phần quan trọng quyết định thành công hay thất bại. Khi thể lực và kỹ thuật có thể được nâng cao qua thời gian, thì khả năng làm chủ tâm lý là yếu tố tạo nên sự khác biệt.
Bài, ảnh: HỒNG NHUNG
