Sản xuất nông nghiệp ảnh hưởng do xâm nhập mặn

Do nằm sát biển, vùng ngọt hóa của tỉnh Cà Mau đang đứng trước nguy cơ bị xâm nhập mặn rất cao. Sự việc rò rỉ nước mặn trực tiếp qua cống thủy lợi mới đây càng làm cho việc sản xuất nông nghiệp gặp khó khăn. Theo đó, vào giữa tháng 1/2020, nước mặn từ sông Ông Đốc chảy từ đáy cống Trùm Thuật, thuộc địa bàn xã Khánh Hải, huyện Trần Văn Thời vào vùng ngọt. Các hộ dân ở đây cho biết: nếu nước mặn vào nhiều có thể gây phèn, ảnh hưởng đến năng suất lúa, nếu để nước mặn vào sâu sẽ gây thiệt hại lớn. Sau khi phát hiện vụ việc, ngành chức năng đã cho đóng ngay các cống thuộc tiểu vùng 3 - thuộc vùng ngọt Bắc Cà Mau.

Do có hệ thống cống thủy lợi độc lập nên nước mặn bước đầu chỉ ảnh hưởng địa bàn xã Khánh Hải. Phần lớn hơn 3.700ha lúa đông xuân trên địa bàn chưa thu hoạch, chính vì vậy địa phương đã phát cảnh báo đến người dân trên toàn địa bàn không dùng nước kênh rạch cho hoạt động sản xuất để tránh thiệt hại. Cùng với đó, lực lượng chức năng của địa phương đã đắp đập tạm để ngăn mặn. Cùng với đó, các máy bơm hoạt động liên tục để bơm nước mặn ngược ra.

Ông Nguyễn Long Hoai, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Cà Mau cho biết, hiện ngành chức năng đang khẩn trương thực hiện cùng lúc nhiều giải pháp tạm thời để ngăn chặn, bằng mọi cách không để nước mặn xâm nhập vào sâu hơn ảnh hưởng đến sản xuất. Tuy nhiên, việc nước mặn lắng đọng có thể ảnh hưởng tới vụ mùa tiếp theo nên sau khi khắc phục xong sự cố sẽ phải tính tới giải pháp rửa mặn. Được biết, vùng ngọt hóa Bắc Cà Mau có diện tích đất sản xuất khoảng 50.000ha. Đây cũng là vùng trọng điểm trồng lúa của tỉnh Cà Mau. Chỉ tính riêng huyện Trần Văn Thời đã có khoảng 26.000ha lúa đông xuân. Thời gian qua, tình trạng hạn hán làm thiếu nước sản xuất cùng với đó mặn xâm nhập nội đồng đã gây giảm năng suất cho một số diện tích lúa đã thu hoạch. Việc nước mặn xâm nhập qua cống thủy lợi sẽ gây khó khăn trong sản xuất nông nghiệp của người dân nơi đây.

Đào ao tích trữ nước ngọt ở ĐBSCL (Ảnh: K.V)

Còn tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre, người dân nơi đây đã phải tìm mọi biện pháp để ứng phó với hạn mặn. Theo đó, khi vụ hoa Tết Nguyên đán 2020 vừa kết thúc, nông dân Chợ Lách tiếp tục sản xuất cây giống và chăm sóc cây ăn trái đặc sản. Trước tình hình mặn xâm nhập gay gắt và mùa khô còn dài phía trước, chính quyền và nhà vườn đã áp dụng nhiều giải pháp ứng phó. Ông Nguyễn Văn Thành, chủ vườn cây giống ở xã Long Thới, huyện Chợ Lách cho hay, gia đình đã trang bị 7 thùng phuy trữ nước ngọt, với tổng dung tích 28m3, nhưng vẫn tính đến việc cho tàu tới Vĩnh Long chở nước ngọt về tưới cây giống.

Tại khu vực này, đã có gia đình khoan giếng sâu tới 500m nhưng khi lấy nước lên kiểm tra độ mặn, độ phèn thì vẫn không đạt yêu cầu nên không thể tưới cho cây giống được. Trước đây, phải thuê tàu sắt chở nước ngọt chi phí 1,5 triệu đồng/lần, lại phụ thuộc vào chủ tàu nên ông Thành cùng bạn hàng đầu tư đóng một tàu sắt với giá hơn 300 triệu đồng, mỗi lần chở được hơn 30m3 nước. Chính vì thế vườn cây giống của ông đã đủ nước tưới, đáp ứng các hợp đồng đã ký kết.

Tại các nhà vườn huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre, những cơ sở sản xuất cây giống nhỏ và các vườn cây ăn trái cũng đã tranh thủ dự trữ nước ngọt sẵn sàng đối mặt với hạn, mặn. Tùy theo quy mô canh tác và điều kiện gia đình, hộ dân trữ nước trong thùng phuy, xây ống hồ, trữ trong mương vườn hoặc đào ao trải bạt. Trước Tết Nguyên đán Canh Tý, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Chợ Lách phối hợp với các địa phương triển khai mô hình trữ nước ngọt trong túi nhựa đến nông dân. Thông qua chính quyền địa phương, người dân đã đặt mua gần 300 túi trữ nước, góp thêm một giải pháp thiết thực, giúp vụ hoa Tết vượt qua giai đoạn khó khăn nhất.

Trên địa bàn tỉnh Tiền Giang, nhiều hộ gia đình, chủ vườn cây giống, cây ăn trái cũng đã tự trang bị thiết bị đo độ mặn tại nhà, đảm bảo đo kiểm tra trước khi bơm nước tưới cho cây trồng, cây giống. Nếu không có thiết bị đo, người dân đem mẫu nước đến xã hoặc huyện để kiểm tra. Kỹ thuật viên của ngành nông nghiệp sẽ thường xuyên túc trực hỗ trợ bà con. Do bám sát những kịch bản ứng phó tùy theo mức độ hạn mặn, không chủ quan, cùng với chính quyền và ngành chức năng tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp, kết hợp thông tin, tuyên truyền cho người dân, nên ý thức đã được nâng lên rất nhiều trong ứng phó với hạn mặn.

Để bảo vệ sản xuất vụ đông xuân, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Vĩnh Long cũng đưa ra khuyến cáo một số biện pháp quản lý- canh tác như tăng cường công tác giám sát mặn, cập nhật kịp thời tình hình sản xuất trong điều kiện hạn, mặn trên tất cả các loại cây trồng. Đối với lúa, dễ bị thiệt hại ở giai đoạn mạ và giai đoạn lúa trổ, nếu độ mặn trên 1‰ không cho nước vào ruộng, khi sử dụng nước pha thuốc phun xịt thì nên sử dụng nước không nhiễm mặn (nhỏ hơn 0,8‰). Đối với rau màu, hoa cây cảnh cần thận trọng hơn, có kế hoạch trữ nước ngọt để tưới. Đối với cây ăn trái, sầu riêng là cây nhạy cảm nhất đối với mặn nên cần theo dõi chặt chẽ và có kế hoạch trữ nước ngọt trong mương vườn để tưới trong thời gian mặn xâm nhập. Các cây ăn trái khác cũng không nên dùng nước nhiễm mặn để pha thuốc phun hoặc tưới nhiều lần trong lúc mặn xâm nhập.

Theo ông Hà Thành Thặng, Chi cục phó Chi cục Thủy lợi (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Vĩnh Long), thời gian qua, ngành chuyên môn của tỉnh này tiếp tục thông tin nhanh về diễn biến và dự báo mặn hàng ngày thông qua hệ thống tin nhắn SMS đến 292 đầu số thuộc ban chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn các cấp, phục vụ công tác chỉ đạo ứng phó và thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, từ đó đến trực tiếp người dân phòng, chống xâm nhập mặn. Bên cạnh đó, các địa phương đã thực hiện tốt việc vận hành công trình thủy lợi, chủ động đóng, mở cống ngăn mặn, lấy nước, trữ và cấp nước ngọt hợp lý cho sản xuất và sinh hoạt.

Dự báo, mùa khô năm 2020 còn dài, trước nguy cơ thiếu nước ngọt cho sản xuất, ngành chức năng huyện khuyến cáo nông dân áp dụng nhiều giải pháp để bảo vệ cây trồng. Ngoài kiểm soát độ mặn để trữ nước ngọt đúng thời điểm, bà con cần tưới tiết kiệm, kết hợp đậy gốc, phủ màng để cây trồng không bị mất nước.

Viện Khoa học thủy lợi miền Nam khuyến cáo các địa phương tranh thủ tích trữ nước ngọt đến ngày 7/2 và vận hành hệ thống thủy lợi hợp lý, tăng cường khả năng lấy nước ngay khi có thể và hạn chế tiêu thoát nước, kiểm soát mặn ở các hệ thống thủy lợi, đảm bảo tích trữ nước trước khi các ảnh hưởng gia tăng từ thượng nguồn về, chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất phù hợp với diễn biến nguồn nước./..